Examining the Mathematics Activities in the Türkiye Century Maarif Model Preschool Core Series in the Context of Critical Thinking

Yıl 2025, Cilt: 44 Sayı: 2, 533 - 574, 31.12.2025

Çiğdem İnci Kuzu , Abdullah Çağrı Biber

https://doi.org/10.7822/omuefd.1744335

Öz

This research aims to examine the mathematical skills activities in the "Core" series, developed for preschool education by the Ministry of National Education (MEB), within the framework of the Turkish Century Education Model, regarding their ability to support critical thinking. Document analysis, a qualitative research method, was used in the research. A purposive sampling model was adopted for this study, and the study group consisted of 30 original mathematics activities from the 5-Year-Old Core Activity Book (2024), which was used in the 2024-2025 academic year, the first implementation period of the Turkish Century Education Model. The Critical Thinking Standards developed by Nosich were adopted as the theoretical framework for the research. Accordingly, the research data were comprehensively analyzed based on six core standards: clarity, accuracy, relevance/importance, adequacy, depth/breadth, and precision. The findings indicate that the activities in the "Core" series are largely compatible with the educational vision of the Turkish Century Education Model. However, it is important to emphasize that the activities lack depth and adequacy. Incorporating the time adequacy substandard into activities will ensure that activities are tailored to children's learning pace. This will ensure that each child learns most effectively. Teachers should receive more training in critical thinking and reflection to implement mathematical activities more effectively. Adopting an approach that integrates critical thinking skills, rather than simply teaching basic skills, in educational materials and activities will ensure students experience a more in-depth and meaningful learning experience.

Anahtar Kelimeler

Maarif Model , Mathematics activities , Preschool education , Critical thinking

Proje Numarası

-

Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli Okul Öncesi Çekirdek Serisinde Yer Alan Matematik Etkinliklerinin Eleştirel Düşünme Bağlamında İncelenmesi

Öz

Bu araştırmanın amacı, Türkiye Yüzyılı Maarif Model çerçevesinde hazırlanan Millî Eğitim Bakanlığı’nın (MEB) okul öncesi eğitim için oluşturulan “Çekirdek” serisinde bulunan matematik alan becerileri etkinliklerinin eleştirel düşünmeyi desteklemesi bakımından incelemektir. Araştırmada, nitel araştırma yöntemlerinden biri olan doküman incelemesi yöntemi kullanılmıştır. Amaçlı örnekleme modeli benimsenen bu çalışmanın çalışma grubu Türkiye Yüzyılı Maarif Modelinin ilk uygulama dönemi olan 2024-2025 eğitim-öğretim yılında kullanılan 5 Yaş Çekirdek Etkinlik Kitabı (2024) içerisindeki özgün 30 matematik etkinliğidir. Araştırma kapsamında, Nosich’in geliştirdiği Eleştirel Düşünme Standartları kuramsal çerçeve olarak benimsenmiştir. Bu doğrultuda, araştırma verileri açıklık, doğruluk, alaka/önem, yeterlilik, derinlik/genişlik ve kesinlik olmak üzere altı temel standart esas alınarak kapsamlı biçimde analiz edilmiştir. Elde edilen bulgular, Türkiye Yüzyılı Maarif Modelinin eğitimdeki vizyonuyla “Çekirdek” serisindeki etkinliklerin büyük ölçüde uyumlu olduğunu göstermektedir. Ancak etkinliklerde derinlik ve yeterlilik bakımından eksikliklerin bulunduğunu da vurgulamak gerekir. Zaman bakımından yeterlilik alt standardının etkinliklere dahil edilmesi, çocukların öğrenme hızlarına göre etkinliklerin düzenlenmesini sağlayacaktır. Bu, her çocuğun en verimli şekilde öğrenmesini sağlayacaktır. Matematiksel etkinliklerin daha etkin bir şekilde uygulanabilmesi için öğretmenlerin eleştirel düşünme ve derinlemesine düşünme konusunda daha fazla eğitim alması sağlanmalıdır. Eğitim materyalleri ve etkinliklerin yalnızca temel becerileri öğretmekle kalmayıp, eleştirel düşünme becerilerini entegre eden bir yaklaşım benimsemesi, öğrencilerin öğrenme süreçlerinde daha derinlemesine ve anlamlı bir deneyim yaşamalarını sağlayacaktır.

Anahtar Kelimeler

Maarif Model , Matematik etkinlikleri , Okul öncesi eğitim , Eleştirel düşünme

Etik Beyan

Araştırma bir doküman inceleme çalışması olduğundan etik kurul belgesi gerektirmemektedir.

Destekleyen Kurum

-

Proje Numarası

-

Teşekkür

-

Kaynakça

• Akbıyık, C., & Seferoğlu, S. S. (2002). Eleştirel Düşünme Eğilimleri ve Akademik Başarı. Retrieved from https://www.ajindex.com/dosyalar/makale/acarindex-1423874942.pdf
• Aydın, Ç. (2024). Aktif öğrenme modeli ile zenginleştirilmiş Türkçe dersi etkinliklerinin ilkokul 4. sınıf öğrencilerinin tutum, eleştirel düşünme becerileri ve akademik başarılarına etkisi. (Doctoral Thesis). Bursa Uludağ Üniversitesi, Bursa. Retrieved from https://acikerisim.uludag.edu.tr/server/api/core/bitstreams/bffdf582-7b49-433e-a3f1-05c5fe998a86/content
• Bulut, S., Ertem, G., & Sevil, Ü. (2009). Hemşirelik öğrencilerinin eleştirel düşünme düzeylerinin incelenmesi. Dokuz Eylül Üniversitesi Hemşirelik Yüksekokulu Elektronik Dergisi, 2(2), 27-38. Retrieved from https://www.researchgate.net/profile/Gul-Ertem/publication/357334986_Hemsirelik_Ogrencilerinin_Elestirel_Dusunme_Duzeylerinin_Incelenmesi_Gul_ERTEM_Umran_SEVIL_Ozet_Examination_Of_Nursing_Students'_Level_Of_Critical_Thinking/links/61c8a3e7da5d105e55fc5e13/Hemsirelik-Oegrencilerinin-Elestirel-Duesuenme-Duezeylerinin-Incelenmesi-Guel-ERTEM-Uemran-SEVIL-Oezet-Examination-Of-Nursing-Students-Level-Of-Critical-Thinking.pdf
• Çağlayan, İ., Kuru, N., Apak, Y. M., & Karakaya, C. (2023). Türkiye’de Yayınlanan Okul Öncesi Eğitim Programları Hakkında Yapılan Araştırmaların Eğilimleri. Trakya Eğitim Dergisi, 13(1), 753-769. https://doi.org/10.24315/tred.1108598
• Çekiç, S. (2007). Matematik öğretmenliği lisans öğrencilerinin eleştirel düşünme gücü düzeylerinin bazı değişkenlere göre incelenmesi (Yüksek Lisans Tezi). Dokuz Eylül Üniversitesi, İzmir.
• Demir, S. (2010). Okul öncesi eğitim kurumuna giden 36-60 aylık çocukların bilişsel gelişim özellikleri açısından karşılaştırılması (Kütahya ili örneği) (Yüksek Lisans Tezi). Marmara Universitesi, İstanbul.
• Demirci, N., & Arslan, Ç. (2024). Thematic Content Analysis of Articles and Theses Conducted in Türkiye Between 2010-2023 Relating Children's Literature and Mathematics International Primary Education Research Journal, 8(3), 303-318. https://doi.org/10.38089/iperj.2024.186
• Deniz, E., & Kaptan, F. (2011). Öğretmen Adaylarının Eleştirel Düşünme Beceri Düzeyleri Üzerine Bir İnceleme. Cagdas Egitim Dergisi, 36(389), 23-31.
• Dilek, H. (2018). Türkiye’deki Okul Öncesi Eğitim Programi Güncellemesi: Öğretmenlerin Güncelleme Hakkındaki İlk Görüşleri Nelerdir? Ahi Evran Üniversitesi Kırşehir Eğitim Fakültesi Dergisi, 19(2), 1745-1766. https://doi.org/10.29299/kefad.2018.19.02.019
• Dilekçi, A., & Karatay, H. (2022). Examination of The Activities In Turkish Course Books According to Critical Thinking Skills. Mehmet Akif Ersoy University Journal of Education Faculty, 2022(64), 78-101. https://doi.org/10.21764/maeuefd.1026402
• Elder, L., & Paul, R. (2020). Critical thinking: Tools for taking charge of your learning and your life. London: Rowman & Littlefield.
• Ennis, R., Millman, J., & Tomko, T. (2005). Administration manual: Cornell critical thinking tests. Seaside, CA: The Critical Thinking Co.
• Facione, P. (1990). Critical thinking: A statement of expert consensus for purposes of educational assessment and instruction Research Findings and Recommendations. Retrieved from https://philarchive.org/archive/faccta
• Fan, L., Zhu, Y., & Miao, Z. (2013). Textbook research in mathematics education: development status and directions. ZDM, 45(5), 633-646. https://doi.org/10.1007/s11858-013-0539-x
• Florea, N. M., & Hurjui, E. (2015). Critical Thinking in Elementary School Children. Procedia - Social and Behavioral Sciences, 180, 565-572. https://doi.org/10.1016/j.sbspro.2015.02.161
• Güder, Y., & Tutak, T. (2012). The Opinions of the Primary 5th grade School Teachers 'Views about Mathematics Textbook. Dicle Üniversitesi Ziya Gökalp Eğitim Fakültesi Dergisi(19), 16-28. Retrieved from https://dergipark.org.tr/en/pub/zgefd/issue/47945/606593
• Halpern, D. F. (2014). Thought and Knowledge An Introduction to Critical Thinking (Fifth Edition ed.). East Sussex: Psychology Press.
• İpşiroğlu, Z. (2002). Düşünme korkusu. İstanbul: Papirüs Yayınevi.
• MEB. (2024). Matematik Alan Becerileri (MAB) Retrieved from https://tymm.meb.gov.tr/beceriler/matematik-alan-becerileri
• Miles, M. B., & Huberman, A. M. (1994). Qualitative data analysis: An expanded sourcebook. California: sage.
• Nosich, G. M. (2022). Disiplinlerarası Eleştirel Düşünme Rehberi (B. Aybek, Trans.). Ankara: Anı Yayıncılık.
• Op ‘t Eynde, E., Depaepe, F., Verschaffel, L., & Torbeyns, J. (2023). Shared Picture Book Reading in Early Mathematics: a Systematic Literature Review. Journal für Mathematik-Didaktik, 44(2), 505-531. https://doi.org/10.1007/s13138-022-00217-7
• Özkan, U. B. (2023). Doküman İnceleme Yönteminde Geçerlik ve Güvenirlik: Eğitim Bilimleri Araştırmaları Bağlamında Kuramsal Bir İnceleme. Dokuz Eylül Üniversitesi Buca Eğitim Fakültesi Dergisi, 2023(56), 832-848. https://doi.org/10.53444/deubefd.1258867
• Palavan, Ö., Gemalmaz, N., & Kurtoğlu, D. (2015). Sınıf Öğretmenlerinin Eleştirel Düşünme Becerisine ve Eleştirel Düşünme Becerisinin Geliştirilmesine Yönelik Görüşleri. Mustafa Kemal Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 12(30), 26-49. Retrieved from https://dergipark.org.tr/en/pub/mkusbed/issue/19576/208807
• Sachdeva, S., & Eggen, P.-O. (2021). Learners’ critical thinking about learning mathematics. International Electronic Journal of Mathematics Education, 16(3), em0644. https://doi.org/10.29333/iejme/11003
• Semerci, Ç. (2003). Developing Critical Thinking Skills. Education and Science, 28(127). https://doi.org/10.15390/ES.2003.537
• Splinter, S. E., op ‘t Eynde, E., Wauters, E., Depaepe, F., Verschaffel, L., & Torbeyns, J. (2023). Children’s Picture Books: A Systematic Analysis of Features in the Domain of Mathematics. Early Education and Development, 34(5), 1254-1273. https://doi.org/10.1080/10409289.2022.2094161
• Swartz, R. J., & Parks, S. (1994). Infusing the Teaching of Critical and Creative Thinking into Content Instruction: A Lesson Design Handbook for the Elementary Grades: Critical Thinking Press and Software.
• Tozduman Yaralı, K. (2020). Gelişimsel Açıdan Eleştirel Düşünme ve Çocuklarda Eleştirel Düşünmenin Desteklenmesi. Pamukkale Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 48, 454-479. https://doi.org/10.9779/pauefd.536546
• Turan, S. B. (2013). 60-77 aylar arasındaki okul öncesi eğitim alan ve almayan çocukların matematik yeteneği ile sosyal becerilerinin incelenmesi (Yüksek Lisans Tezi). Necmettin Erbakan University, Konya.
• Türkmen Dural, S., & Duman, G. (2024). Examination of the Mathematics Activities in Pre-School Education Activity Books in terms of Promoting Critical Thinking. Türk Eğitim Bilimleri Dergisi, 22(1), 726-744. https://doi.org/10.37217/tebd.1365556
• Türnüklü, E. B., & Yeşildere, S. (2005). Problem, Problem Solving And Critical Thinking. Gazi Üniversitesi Gazi Eğitim Fakültesi Dergisi, 25(3), 107-123. Retrieved from https://dergipark.org.tr/en/pub/gefad/issue/6755/90828
• Ülçay, O. (2024). Türkiye yüzyılı maarif modeli değerlendirmesi. Ulusal Eğitim Toplum ve Dünya Dergisi, 1(2), 70-75. https://doi.org/10.5281/zenodo.11097248
• Yener, H. (2022). Ortaokul Öğrencilerinin Matematik Başarısı ve Çevre Farkındalığı Arasındaki Ilişkinin Incelenmesi (Yüksek Lisans Tezi). Dokuz Eylül Üniversitesi, İzmir.
• Yeşildere, S., & Türnülü, E. B. (2007). Examination of Students’ Mathematical Thinking and Reasoning Processes. Ankara University Journal of Faculty of Educational Sciences, 40(1), 181-213. https://doi.org/10.1501/Egifak_0000000156
• Yildirim, A., & Şimşek, H. (2011). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri (12 ed.). Ankara: Seçkin Yayıncılık.