Educational Assessment and Placement of Students with Learning Difficulties: Insights from Special Education Teachers in Guidance and Research Centers

Öz

This study examines the experiences of special education teachers working in Guidance and Research Centers (GRCs) regarding educational assessment, referral, and placement processes related to students with learning difficulties. The study was conducted using a qualitative phenomenological design. The study group consisted of 12 special education teachers working in GRCs located in Zonguldak province and its districts. The data were collected using semi-structured interviews and analyzed using a descriptive phenomenological analysis. The findings suggest that teachers rely primarily on standardized modules and forms provided by the Ministry of National Education during the assessment process, along with observation, professional experience, performance-based practices, and multiple data sources. Teachers reported major challenges, such as students' inability to reflect their actual performance in testing environments, ambiguity in diagnostic decisions, a lack of adequate time and materials, and a high level of institutional workload. During referral and placement processes, decisions regarding inclusive education were predominant, while parental attitudes as well as institutional conditions significantly influenced decision-making. Overall, the findings highlight the need for more holistic and functional assessment approaches for students with learning difficulties.

Anahtar Kelimeler

• learning difficulties
• educational assessment
• guidance and research center
• special education teacher

Rehberlik Araştırma Merkezi Deneyimleri: Öğrenme Güçlüğü Olan Öğrencilerin Değerlendirilmesi

Öz

Bu araştırmanın amacı, Rehberlik ve Araştırma Merkezlerinde (RAM) görev yapan özel eğitim öğretmenlerinin, öğrenme güçlüğü olan öğrencilerin eğitsel değerlendirme, yönlendirme ve yerleştirme süreçlerine ilişkin deneyimlerini incelemektir. Çalışma, nitel araştırma yaklaşımlarından fenomenolojik desenle yürütülmüştür. Araştırmanın çalışma grubunu, Zonguldak ili ve ilçelerinde bulunan RAM’larda görev yapan 12 özel eğitim öğretmeni oluşturmaktadır. Veriler, yarı yapılandırılmış görüşmeler yoluyla toplanmış ve tanımlayıcı fenomenolojik analiz yaklaşımıyla çözümlenmiştir. Araştırma bulguları, öğretmenlerin değerlendirme sürecinde ağırlıklı olarak Millî Eğitim Bakanlığı tarafından sunulan modül ve standart formları kullandıklarını, bununla birlikte gözlem, öğretmen deneyimi, performansa dayalı uygulamalar ve çoklu veri kaynaklarına da başvurduklarını göstermektedir. Öğretmenler; test ortamında öğrencilerin gerçek performanslarını yansıtamaması, tanı koymadaki belirsizlikler, zaman ve materyal yetersizlikleri ile kurumsal yoğunluğu önemli güçlükler olarak ifade etmişlerdir. Yönlendirme ve yerleştirme süreçlerinde ise kaynaştırma eğitimi kararlarının öne çıktığı, veli tutumları ve kurumsal koşulların kararları etkilediği belirlenmiştir. Bulgular, öğrenme güçlüğü olan öğrenciler için daha bütüncül ve işlevsel değerlendirme yaklaşımlarına duyulan gereksinime işaret etmektedir.

Anahtar Kelimeler

• öğrenme güçlüğü
• eğitsel değerlendirme
• rehberlik ve araştırma merkezi
• özel eğitim öğretmeni

Kaynakça

1. American Psychiatric Association. (2013). Diagnostic and statistical manual of mental disorders (5th ed.).
2. Aktaş, Y. ve Alaboudi, M.M. (2025). İstanbul'da Görev Yapan RAM Çalışanlarının Perspektifinden Özel Eğitim İhtiyacı Olanlarının Tanılama ve Değerlendirme Süreçlerinin İncelenmesi. Eğitimde Teori ve Uygulama Dergisi (JTPE)/Eğitimde Kuram ve Uygulama , 21 (1). https://doi.org/10.17244/eku.1627641
3. Avcıoğlu, H. (2012). Rehberlik ve araştırma merkez (RAM) müdürlerinin tanılama, yerleştirme-izleme, bireyselleştirilmiş eğitim programı (BEP) geliştirme ve kaynaştırma uygulamasında karşılaşılan sorunlara ilişkin algıları. Kuram ve Uygulamada Eğitim Bilimleri, 12(3), 2009-2031. https://doi.org/10.18506/anemon.520753
4. Büyüköztürk, Ş. (2014). Sosyal Bilimler için Veri Analizi El Kitabı İstatistik, Araştırma Deseni SPSS Uygulamaları ve Yorum (20. bs.), Pegem Akademi Yayıncılık.
5. Bayır, D. (1997). USMARC uygulamasına genel bir bakış. B. Yılmaz (Yay. Haz.). Kütüphanecilik Bölümü 25.Yıl'a armağan içinde (s. 199-218). Ankara: Hacettepe Üniversitesi Kütüphanecilik Bölümü.
6. Börkan, B. (2017). Rehberlik ve araştırma merkezlerinde çalışan psikolojik danışmanların psikolojik test uygulama süreçlerine ilişkin görüşleri. Türk Psikolojik Danışma ve Rehberlik Dergisi, 7(47), 101–120. https://dergipark.org.tr/en/pub/tpdrd/issue/41239/498120
7. Braun, V., & Clarke, V. (2006). Using thematic analysis in psychology. Qualitative Research in Psychology, 3(2), 77–101. https://doi.org/10.1191/1478088706qp063oa
8. Cvitkovic, D., & Wagner, M. (2006). Students with disabilities: Anxiety, frustration, and academic performance. Learning Disabilities Research & Practice, 21(2), 111–119. https://doi.org/10.1111/j.1540-5826.2006.00205.x

9. Cohen, L., Manion, L., & Morrison, K. (2018). Research methods in education (8th ed.). Routledge.
10. Creswell, J. W., & Guetterman, T. C. (2019). Educational research: Planning, conducting, and evaluating quantitative and qualitative research (6th ed.). Pearson.
11. Çakmak, T. ve Körpeoğlu, H. (2012). Web content management within the organizational identity framework: A Study for Hacettepe University Department of Information Management web content management system. BOBCATSSS 2012 Information in E-motion 23-25 Ocak 2012 içinde (s. 91-93). Amsterdam: Hogeschool van Amsterdam.
12. Braun, V., & Clarke, V. (2006). Using thematic analysis in psychology. Qualitative Research in Psychology, 3(2), 77–101. https://doi.org/10.1191/1478088706qp063oa
13. Çay, A., Sivrikaya, T., & Eldeniz Çetin, M. (2022). Rehberlik ve araştırma merkezlerinde eğitsel değerlendirme yapan personelin çoklu yetersizliği olan bireylerin değerlendirme sürecine ilişkin görüşleri. Eğitim ve Bilim, 47(210), 173–196. https://doi.org/10.15390/EB.2022.10467
14. Çuhadar, S. (2017). Sınıflandırmanın eğiticisel değerlendirme işlemlerinin yapılmasını sağlar. Trakya Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi , 7 (2), 526-549. Dailor, A.N., ve Jacob, S. (2011). Ethically challenging situations reported by school psychologists: Implications for training. Psychology in the Schools, 48(6):619-631. Doi: 10.1002/pits.20574
15. Dayı, E., Ataman, A., & Kösretaş, S. (2022). Eğitsel tanılama ve değerlendirme sürecinde iş birliğine ilişkin aile görüşleri. Ankara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Fakültesi Dergisi, 55(1), 1–28.
16. Fletcher, J. M., Lyon, G. R., Fuchs, L. S., & Barnes, M. A. (2018). Learning disabilities: From identification to intervention (2nd ed.). Guilford Press. Fletcher, J. M., & Miciak, J. (2024). Assessment of specific learning disabilities and intellectual disabilities. Assessment, 31(1), 53–74. https://doi.org/10.1177/10731911231194992
17. Giorgi, A. (2009). The descriptive phenomenological method in psychology: A modified Husserlian approach. Duquesne University Press.
18. Güneş, A. (2020). RAM’larda eğitsel değerlendirme sürecine ilişkin öğretmen görüşleri. Anadolu Journal of Educational Sciences, 10(2), 85–104.
19. Haladyna, T. M., & Downing, S. M. (2004). Validity of a taxonomy of multiple-choice item-writing rules. Applied Measurement in Education, 17(3), 309–334. https://doi.org/10.1207/s15324818ame1703_5
20. Hall, M., & Hampden-Thompson, G. (2022). The teacher as street-level bureaucrat: Science teacher’s discretionary decision-making in a time of reform. International Journal of Science Education, 44(6), 980-999.
21. IDEA. (2004). Individuals with Disabilities Education Act. https://sites.ed.gov/idea/
22. International Test Commission. (2021). The ITC guidelines for the large-scale assessment of linguistically and culturally diverse populations. https://www.intestcom.org
23. Karakelle, S. (2012). Üstbilişsel farkındalık, zeka, problem çözme algısı ve düşünme ihtiyacı arasındaki bağlantılar. Eğitim ve Bilim, 37(164), 237-250. doi:10.15390/EB.2014.3078
24. Karasu, N. (2014). Guidance and research centers of Turkey: from the perspective of parents, European Journal of Special Needs Education, 29(3), 358-369. https://doi.org/10.1080/08856257.2014.909176
25. Karasu, N., & Akçamete, G. (2018). Özel eğitim öğretmenlerinin eğitsel değerlendirme sürecine ilişkin görüşleri. Eğitimde Nitel Araştırmalar Dergisi, 6(3), 54–75.
26. Kargın, T. (2007). Eğitsel değerlendirme ve bireyselleştirilmiş eğitim programı hazırlama süreci. Ankara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Fakültesi Özel Eğitim Dergisi, 8(01), 1-15. https://doi.org/10.1501/Ozlegt_0000000103
27. Kargın, T., Akçamete, G., & Diken, İ. (2015). Türkiye’de özel eğitimde değerlendirme sürecinin yapısı. Ankara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Fakültesi Dergisi, 48(1), 55–72. Kavale, K. A. ve Forness, S. R. (2000). What definitions of learning disability say and don’t say:A critical analysis. Journal of Learning Disabilities, 33(3), 239–256.
28. Knauss, L.K. (2001). Ethical issues in psychological assessment in school settings. Journal of Personality Assessment, 77(2), 231-241. http://dx.doi.org/10.1207/S15327752JPA7702_06
29. Kovaleski, J. F., & Prasse, D. P. (2004). Response to instruction in the identification of learning disabilities: A guide for school teams. NASP Communiqué, 32(5), 159–162.
30. Kuruyer, H., ve Çakıroğlu, A. (2017). Sınıf Öğretmenlerinin Özel Öğrenme Güçlüğü Olan Öğrencilerin Eğitsel Değerlendirme ve Eğitimsel Müdahale Sürecinde Görüş ve Uygulamaları, International Periodical for the Languages, Literature and History of Turkish or Turkic, 12 (28), 539-555.
31. Kvale, S., & Brinkmann, S. (2015). InterViews: Learning the craft of qualitative research interviewing (3rd ed.). Sage Publications.
32. Lewis, B. (2000). Modern Türkiye'nin doğuşu (M. Kıratlı, çev.). Ankara: Türk Tarih Kurumu.
33. Lincoln, Y. S., & Guba, E. G. (1985). Naturalistic inquiry. Sage Publications.
34. Mantar, E. (2003). Kütüphanecilikte sürekli eğitim: Ankara'da bulunan üniversite kütüphaneleri üzerine bir inceleme. Yayınlanmamış yüksek lisans tezi, Hacettepe üniversitesi, Ankara. Millî Eğitim Bakanlığı (MEB). (2018). Özel Eğitim Hizmetleri Yönetmeliği.http://orgm.meb.gov.tr/meb_iys_dosyalar/2018_07/09101900_ozel_egitim_hiz metleri_yonetmeligi_07072018.pdf. adresinden edinilmiştir.
35. Millî Eğitim Bakanlığı. (2006). Özel eğitim hizmetleri yönetmeliği. https://orgm.meb.gov.tr/alt_sayfalar/mevzuat/Ozel_Egitim_Hizmetleri_Yonet meligi_son.pdf adresinden erişilmiştir.
36. Melekoğlu, M. A. (2013). Özel gereksinimli öğrencilerle yürütülen etkileşim projesinin genel eğitim öğretmenlerinin kaynaştırma uygulamalarına yönelik olumlu tutum ve farkındalık geliştirmeleri üzerindeki etkilerinin belirlenmesi. Kuram ve Uygulamada Eğitim Bilimleri, 13(2), 1053-1077.
37. Moustakas, C. (1994). Phenomenological research methods. Sage Publications.
38. Mutlu, Y., & Olkun, S. (2025). Beyin, bellek ve sayılar: Diskalkuliye çok boyutlu bir yaklaşım. Yaşadıkça Eğitim, 39(3), 841–858. https://doi.org/10.33308/26674874.2025393958
39. National Joint Committee on Learning Disabilities. (2011). Comprehensive assessment and evaluation of students with learning disabilities: A paper prepared by the National Joint Committee on Learning Disabilities. Learning Disability Quarterly, 34(1), 3–16.
40. Özak, H., Vural, M., & Avcıoğlu, H. (2008). Rehberlik ve araştırma merkezi müdürlerinin gönderme, tanılama, yerleştirme, izleme ve değerlendirmeye ilişkin görüş ve önerileri. Abant İzzet Baysal Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi. 8(1), 189-206.
41. Özmen, R. (Ed) (2017). Öğrenme Güçlüğü Sınıf İçi Destek Seti, Öğrenme Güçlüğü Hakkında Temel Bilgiler Ve Uygulamalar. Eğiten Kitap.
42. Patton, M. Q. (2015). Qualitative research & evaluation methods (4th ed.). Sage Publications.
43. Tracy, S. J. (2010). Qualitative quality: Eight “big-tent” criteria for excellent qualitative research. Qualitative Inquiry, 16(10), 837–851. https://doi.org/10.1177/1077800410383121
44. UNESCO. (2013). World Heritage list. http://whc.unesco.org/en/list adresinden erişildi.
45. Vaughn, S., Wanzek, J., & Roberts, G. (2021). Multi-tiered systems of support for students with learning difficulties: Evidence-based implications. Educational Psychology Review, 33, 853–879.
46. Yürekli, M., & Şafak, P. (2022). Rehberlik ve Araştırma Merkezlerinde çalışan öğretmenlerin ağır ve çoklu yetersizliği olan bireylerin eğitsel değerlendirme ve tanılama süreçlerine ilişkin görüşleri. Milli Eğitim Özel Eğitim ve Rehberlik Dergisi, 2(3), 246–280.
47. Whitaker Sena, J. D., Lowe, P. A., & Lee, S. W. (2007). Significant predictors of test anxiety among students with learning disabilities. Journal of Learning Disabilities, 40(4), 360–376. https://doi.org/10.1177/0022219407040004060