Düzeltme

İklim Değişikliğinin Vektörel Hastalıklara Etkisi ve Kırım Kongo Kanamalı Ateşi Hastalığı

Cilt: 48 Sayı: 3 12 Mayıs 2026
PDF İndir
EN TR

İklim Değişikliğinin Vektörel Hastalıklara Etkisi ve Kırım Kongo Kanamalı Ateşi Hastalığı

Bu makalenin ilk hali 18 Mart 2024 tarihinde yayımlandı. https://dergipark.org.tr/tr/pub/otd/article/1301764

Düzeltme Notu

KAYNAKÇA DÜZELTİLDİ. 1. Escobar LO, Alvarez DO, Leon R ve ark., Declining Prevalence of Disease Vectors Under Climate Change. 2. Ogden NH, Lindsay LR, Effects of Climate and Climate Change on Vectors and Vector-Borne Diseases: Ticks Are Different. 3. Taştan R, Özer C, Okcu A, Vektörlerle Bulaşan Hastalıklar: İklim Değişikliği ve Küreselleşmenin Tetiklediği Yeni Tehdit. https://www.researchgate.net/publication/332718308 4. Gallano M, Degıorgis MPR, Wahlı T, ve ark. Climate change and infectious diseases of wildlife: Altered interactions between pathogens, vectors and hosts. Current Zoology 59 (3): 427-437, 2013 5. Maltozu HC, Papa A, CrimeaneCongo hemorrhagic fever: Risk for emergence of new endemic foci in Europe?, Travel Medicine and Infectious Disease (2010) 8, 139e143 6. Arı HO, İşlek E, Özatkan Y, ve ark.Türkiye’de Zoonotik Hastalıkların Hastalık Yükü ve Maliyeti. 2020 / https://www.tuseb.gov.tr/tuspe/uploads/yayinlar/makaleler/pdf/08-06-2020__5ede03c557655__tusperapor01_turkiyede_zoonotik_hastaliklarin_hastalik_yuku_ve_maliyeti.pdf 7. Karti S, Odabaşı Z, Korten V, ve ark. Crimean-Congo Hemorrhagic Fever in Turkey. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC3320426/ 8. Zohaib A, Saqip M, Athar MA, ve ark. Crimean-Congo Hemorrhagic Fever Virus in Humans and Livestock, Pakistan, 2015-2017 9. Ozcan E, Ozkul A. Investigation of Crimean-Congo hemorrhagic fever virus in ruminant species slaughtered in several endemic provinces in Turkey /Archives of Virology (2020) 165:1759–1767 10. Albayrak Z. An investigation of the seroprevalence of Crimean- Congo Hemorrhagic Fever and Lumpy Skin Disease in domesticated water buffaloes in northern Turkey /https://www.researchgate.net/publication/339618149 11. Kar S, Rodriguez SE, Akyıldız G. Crimean-Congo hemorrhagic fever virus in tortoises and Hyalomma aegyptium ticks in East Thrace, Turkey: potential of a cryptic transmission cycle /https://parasitesandvectors.biomedcentral.com/articles/10.1186/s13071-020-04074-6 12. Arteage LA, Sardon MA, Bellido JLM, ve ark. Seroprevalence of Crimean-Congo hemorrhagic fever in humans in the World Health Organization European region_ A systematic review / https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC7067482/ 13. Ergönül Ö, Keske, Çeldir MG, ve ark. Systematic Review and Meta-analysis of Postexposure Prophylaxis for Crimean-Congo Hemorrhagic Fever Virus among Healthcare Workers. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC6106438/ 14. Ahmed A.,Tahir, Siddiqi AR, ve ark. Potential of Crimean‐Congo Hemorrhagic Fever outbreak during Eid‐Ul‐Adha Islamic festival and COVID‐19 pandemic in Pakistan /https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC7362032/ 15. Türkiye Cumhuriyeti Sağlık Bakanlığı, Halk Sağlığı Genel Müdürlüğü, Zoonotik ve Vektörel Hastalıklar Daire Başkanlığı / https://hsgm.saglik.gov.tr/tr/zoonotikvektorel-kkka (07.12.2020). 16. Ergönül Ö, Çelikbaş A, Dokuzoğuz B, ve ark. Characteristics of patients with Crimean-Congo hemorrhagic fever in a recent outbreak in Turkey and impact of oral ribavirin therapy. 17. Leblebicioğlu H, Eroğlu, Yavuz KE, ve ark. Role of Migratory Birds in Spreading Crimean-Congo Hemorrhagic Fever, Turkey / https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC4111188/ 18. Güneş T, Engin A, Poyraz O, ve ark. Crimean-Congo hemorrhagic fever virus in high-risk population, Turkey / 19. Sorvillo TE, Rodriguez SE, Hudson P, ve ark. Towards a Sustainable One Health Approach to Crimean–Congo Hemorrhagic Fever Prevtion: Focus Areas and Gaps in Knowledge 20. Tipih T, Burt FJ. Crimean–Congo Hemorrhagic Fever Virus: Advances in Vaccine Development BioResearch Open Access. Jun 2020. 137-150 21. Maltezou HC, Andonova L, Bouloy M, ve ark. Crimean-Congo hemorrhagic fever in Europe: current situation calls for preparedness / Euro Surveill. 2010 Mar 11;15(10):19504 22. Celikbaş AK, Dokuzoğuz B, Baykam N, ve ark. Crimean-Congo Hemorrhagic Fever among Health Care Workers, Turkey /https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC3944849/ 23. Center for Disease Control and Prevention. CDC 24/7. https://www.cdc.gov/vhf/crimean-congo/exposure/index.html 24. Aydın H, Uyanık MH, Karamese M, ve ark. Serological Investigation of Occupational Exposure to Zoonotic Crimean-Congo Hemorrhagic Fever Infection / https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC7311122/

Öz

Dünya nüfusunun yarıdan fazlası vektör kaynaklı hastalık riski altındadır. Vektörle bulaşan hastalıklar yüksek ölüm oranı ve yüksek düzeyde engelliliğe neden olmaları nedeniyle halk sağlığını tehdit eden ve ayrıntılı irdelemeyi gerektiren sorunlardır. Küresel sıcaklığın 2100 yılına gelindiğinde ortalama 1 ila 3,5 C⸰ artacağı; ilişkili olarak vektör kaynaklı hastalıkların da daha geniş bir coğrafyada yayılacağı ve prevalansının artacağı öngörülmektedir. Ekolojik değişim Kırım Kongo Kanamalı Ateşinin (KKKA) örüntüsünü etkilemekte ve böylece bulaşma riskini değiştirebilmektedir. İnsandan insana bulaşma potansiyeli düşük olduğu için sadece küçük salgınlar oluşturabilir ancak yüksek ölüm oranları nedeniyle halk sağlığı yönünden üstünde durulması gereken bir hastalıktır. Önleme çalışmalarında ribavirinin yararı kanıtlanmıştır. Tedavide ribavirin etkililiği ise tartışmalıdır. Ayrıca sağlık hizmeti sunumu uygulamaları sürecinde hastalığın bulaş riski yüksektir ve yüksek viral yük nedeniyle büyük olasılıkla ölümle sonuçlanır. Dünya genelinde insan ve hayvan sağlığı ile ilgilenen kuruluşların bu hastalığa karşı koruma ve tedavi yöntemleri geliştirmesi bir halk sağlığı gereksinimidir.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. 1. Selman M, King TE, Pardo A. American Thoracic Society; European Respiratory Society; American College of Chest Physicians. Idiopathic pulmonary fibrosis: prevailing and evolving hypotheses about its pathogenesis and implications for therapy. Ann. Intern. Med. 2001; 134:136–151
  2. 2. Katzen J, Beers MF. Contributions of alveolar epithelial cell quality control to pulmonary fibrosis. J. Clin. Investig. 2020; 130:5088–5099.
  3. 3. Kirkwood TB. Understanding the odd science of aging. Cell. 2005; 120: 437–447.
  4. 4. Kapetanaki MG, Mora AL, Rojas M. Influence of age on wound healing and fibrosis. J. Pathol. 2013; 229: 310–322.
  5. 5. Wynn TA. Integrating mechanisms of pulmonary fibrosis. J. Exp. Med. 2011; 208: 1339–1350.
  6. 6. Barkauskas CE, Noble PW. Cellular mechanisms of tissue fibrosis. 7. New insights into the cellular mechanisms of pulmonary fibrosis. Am. J. Physiol. Cell Physiol. 2014; 306: C987–C996.
  7. 7. Wynn TA, Ramalingam TR. Mechanisms of fibrosis: Therapeutic translation for fibrotic disease. Nat. Med. 2012; 18: 1028–1040.
  8. 8. Hecker L, Logsdon NJ, Kurundkar D, Kurundkar A, Bernard K, Hock T, Meldrum E, Sanders YY, Thannickal VJ. Reversal of persistent fibrosis in aging by targeting Nox4-Nrf2 redox imbalance. Sci. Transl. Med. 2014; 6: 231ra47.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Sağlık Kurumları Yönetimi

Bölüm

Düzeltme

Yayımlanma Tarihi

12 Mayıs 2026

Gönderilme Tarihi

6 Temmuz 2023

Kabul Tarihi

18 Eylül 2023

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2026 Cilt: 48 Sayı: 3

Kaynak Göster

APA
Dökmedemir, F., & Piyal, B. (2026). İklim Değişikliğinin Vektörel Hastalıklara Etkisi ve Kırım Kongo Kanamalı Ateşi Hastalığı. Osmangazi Tıp Dergisi, 48(3), 317-328. https://izlik.org/JA64HB63FT
AMA
1.Dökmedemir F, Piyal B. İklim Değişikliğinin Vektörel Hastalıklara Etkisi ve Kırım Kongo Kanamalı Ateşi Hastalığı. Osmangazi Tıp Dergisi. 2026;48(3):317-328. https://izlik.org/JA64HB63FT
Chicago
Dökmedemir, Fatih, ve Birgül Piyal. 2026. “İklim Değişikliğinin Vektörel Hastalıklara Etkisi ve Kırım Kongo Kanamalı Ateşi Hastalığı”. Osmangazi Tıp Dergisi 48 (3): 317-28. https://izlik.org/JA64HB63FT.
EndNote
Dökmedemir F, Piyal B (01 Mayıs 2026) İklim Değişikliğinin Vektörel Hastalıklara Etkisi ve Kırım Kongo Kanamalı Ateşi Hastalığı. Osmangazi Tıp Dergisi 48 3 317–328.
IEEE
[1]F. Dökmedemir ve B. Piyal, “İklim Değişikliğinin Vektörel Hastalıklara Etkisi ve Kırım Kongo Kanamalı Ateşi Hastalığı”, Osmangazi Tıp Dergisi, c. 48, sy 3, ss. 317–328, May. 2026, [çevrimiçi]. Erişim adresi: https://izlik.org/JA64HB63FT
ISNAD
Dökmedemir, Fatih - Piyal, Birgül. “İklim Değişikliğinin Vektörel Hastalıklara Etkisi ve Kırım Kongo Kanamalı Ateşi Hastalığı”. Osmangazi Tıp Dergisi 48/3 (01 Mayıs 2026): 317-328. https://izlik.org/JA64HB63FT.
JAMA
1.Dökmedemir F, Piyal B. İklim Değişikliğinin Vektörel Hastalıklara Etkisi ve Kırım Kongo Kanamalı Ateşi Hastalığı. Osmangazi Tıp Dergisi. 2026;48:317–328.
MLA
Dökmedemir, Fatih, ve Birgül Piyal. “İklim Değişikliğinin Vektörel Hastalıklara Etkisi ve Kırım Kongo Kanamalı Ateşi Hastalığı”. Osmangazi Tıp Dergisi, c. 48, sy 3, Mayıs 2026, ss. 317-28, https://izlik.org/JA64HB63FT.
Vancouver
1.Fatih Dökmedemir, Birgül Piyal. İklim Değişikliğinin Vektörel Hastalıklara Etkisi ve Kırım Kongo Kanamalı Ateşi Hastalığı. Osmangazi Tıp Dergisi [Internet]. 01 Mayıs 2026;48(3):317-28. Erişim adresi: https://izlik.org/JA64HB63FT


13299        13308       13306       13305    13307  1330126978