Factors Associated with Sexual Health Literacy Among Women Aged 18-49: Sociodemographic and Gender Equality Related Variables and Gender Role Attitudes

Öz

Objective: This study aims to investigate how sociodemographic and gender equality–related variables, along with attitudes toward gender roles, influence sexual health literacy among women aged 18-49. Materials and Methods: This study was conducted as a cross-sectional study. Data were collected from 316 women across Türkiye between July and September, 2025, through social media and online communication platforms. The data were gathered using the Descriptive Characteristics Form, the Gender Roles Attitude Scale (GRAS), and the Sexual Health Literacy Scale (SHLS). For the analysis process, descriptive statistics, independent group comparisons, Pearson correlation analysis, and multiple linear regression analysis were used. Results: The variables that were significantly associated with participants’ sexual health literacy were egalitarian attitudes toward gender roles (β=0.265), joint decision-making with a spouse at home (β=0.241), having a nuclear family (β=0.197) and an egalitarian/modern extended family structure (β=0.172), and having received gender equality education (β=0.173). The research model significantly explained 25% of the variance in sexual health literacy (R²=0.250; p<0.001). Conclusion: Sexual health literacy is shaped not only by individual knowledge levels but also by women’s social environment, family structure, and attitudes toward gender roles. As a result, interventions aimed at improving women’s sexual health literacy should incorporate holistic approaches that promote egalitarian social norms, support women’s active participation in family decision-making processes, and enhance gender awareness.

Anahtar Kelimeler

• Gender
• nursing
• sexual health literacy
• women's health

Destekleyen Kurum

None

Etik Beyan

Before starting data collection, ethical approval was obtained from the Clinical Research Ethics Committee of Mersin University on July, 9, 2025 with decision number 2025/783. The study was conducted in accordance with the principles of the Declaration of Helsinki. Permission to use the scales was obtained via email from the researchers who developed them. Additionally, participants were asked to check the statement “I agree to participate in the study” if they consented to take part. Participants who did not declare their consent were unable to proceed with the online form, ensuring informed consent from all women included in the study.

Teşekkür

The author are deeply grateful to all women who participated and supported the study.

18-49 Yaş Arası Kadınlarda Cinsel Sağlık Okuryazarlığı ile İlişkili Faktörler: Sosyodemografik ve Toplumsal Cinsiyet Eşitliğine Yönelik Değişkenler ile Toplumsal Cinsiyet Rollerine İlişkin Tutum

Öz

Amaç: Bu araştırmanın amacı, 18-49 yaş arasındaki kadınlarda sosyodemografik ve toplumsal cinsiyet eşitliğine yönelik değişkenler ile toplumsal cinsiyet rollerine ilişkin tutumun cinsel sağlık okuryazarlığı üzerindeki etkisini incelemektir. Materyal ve Metot: Araştırma, kesitsel tipte yürütülmüştür. Temmuz - Eylül 2025 tarihleri arasında Türkiye genelinde sosyal medya ve çevrim içi iletişim platformları aracılığıyla ulaşılan 316 kadından veri toplanmıştır. Veriler, Tanıtıcı Özellikler Formu, Toplumsal Cinsiyet Rolleri Tutum Ölçeği (TCRTÖ) ve Cinsel Sağlık Okuryazarlık Ölçeği (CİSOY) ile toplanmıştır. Analizlerde tanımlayıcı istatistikler, bağımsız grup karşılaştırmaları, Pearson korelasyon analizi ve çoklu doğrusal regresyon analizi kullanılmıştır. Bulgular: Katılımcıların cinsel sağlık okuryazarlığı ile anlamlı düzeyde ilişkili olan değişkenlerin toplumsal cinsiyet rollerine ilişkin eşitlikçi tutumlar (β=0,265), evde eşle ortak karar alma (β=0,241), çekirdek (β=0,197) ve kök ailenin (β=0,172) eşitlikçi yapıda olması ve toplumsal cinsiyet eşitliği eğitimi alma durumu (β=0.173) olduğu belirlenmiştir. Araştırma modeli cinsel sağlık okuryazarlığında %25 oranında anlamlı varyansı açıklamaktadır (R²=0,250; p<0,001). Sonuç: Cinsel sağlık okuryazarlığı, yalnızca bireysel bilgi düzeyine değil, aynı zamanda kadının sosyal çevresi, aile yapısı ve toplumsal cinsiyet rollerine ilişkin tutumlarına bağlı olarak şekillenmektedir. Bu nedenle, kadınların cinsel sağlık okuryazarlığını artırmaya yönelik müdahalelerin; eşitlikçi toplumsal normların teşvik edildiği, aile içi karar süreçlerinde kadının aktif katılımının desteklendiği ve toplumsal cinsiyet farkındalığının geliştirildiği bütüncül yaklaşımlar içermesi önerilmektedir.

Anahtar Kelimeler

• Cinsel sağlık okuryazarlığı
• hemşirelik
• kadın sağlığı
• toplumsal cinsiyet

Destekleyen Kurum

Yoktur

Etik Beyan

Veri toplama sürecine başlamadan önce Mersin Üniversitesi Klinik Araştırmalar Etik Kurulu’ndan 9 temmuz 2025 tarihinde 2025/783 sayılı karar ile etik kurul onayı alınmıştır. Araştırma, Helsinki Deklarasyonu ilkelerine uygun olarak gerçekleştirilmiştir. Araştırmada ölçeklerin kullanılması için ilgili ölçekleri geliştiren araştırmacılardan e-posta yoluyla izin alınmıştır. Ayrıca kadınların araştırmaya katılmayı kabul etmeleri hâlinde “çalışmaya katılmayı onaylıyorum” beyanını işaretlemeleri istenmiştir. Bu işaretlemeyi yapmayan kadınların veri toplama formuna devam etmelerine çevrim içi bağlantı izin vermemiştir. Dolayısıyla araştırmadaki tüm kadınların onamları alınmıştır.

Teşekkür

Yazar, çalışmaya katılan ve destekleyen tüm kadınlara derin şükranlarını sunar.

Kaynakça

1. 1. Lindqvist A, Sendén MG, Renström EA. What is gender, anyway: a review of the options for operationalising gender. Psychol Sex. 2021;12(4):332-344. doi:10.1080/19419899.2020.1729844
2. 2. King T, Singh A, Milner A, M Epi AM. Associations between gender-role attitudes and mental health outcomes in a nationally representative sample of Australian adolescents. J Adolesc Health. 2019;65:72-78. doi:10.1016/j.jadohealth.2019.01.011
3. 3. Damaske S. Gender, family, and healthcare during unemployment: Healthcare seeking, healthcare work, and self‐sacrifice. J Marriage Fam. 2022;84(1):291-309. doi:10.1111/jomf.12801
4. 4. Dehghankar L, Panahi R, Khatooni M, et al. The association between sexual health literacy and sexual function of women in Iran. J Educ Health Promot. 2022;11(1):11. doi:10.4103/jehp.jehp_414_21
5. 5. Vamos CA, Thompson EL, Logan RG, et al. Exploring college students’ sexual and reproductive health literacy. J Am Coll Health. 2020;68(1):79-88. doi:10.1080/07448481.2018.1515757
6. 6. Ouahid H, Sebbani M, Cherkaoui M, Amine M, Adarmouch L. The influence of gender norms on women’s sexual and reproductive health outcomes: a systematic review. BMC Womens Health. 2025;25(1):1-23. doi:10.1186/s12905-025-03768-2
7. 7. World Health Organization (WHO). Gender and health. https://www.who.int/health-topics/gender#tab=tab_1. Accessed October 3, 2025.
8. 8. World Health Organization (WHO). Social Determinants of Health. https://www.who.int/health-topics/social-determinants-of-health#tab=tab_1. Accessed February 12, 2026.

9. 9. Idris IB, Hamis AA, Bukhori ABM, et al. Women’s autonomy in healthcare decision making: a systematic review. BMC Women’s Health. 2023;23(1):643. doi:10.1186/s12905-023-02792-4
10. 10. Lawanson OM, Abu-Halimeh A, Ajiferuke O. Socioeconomic determinants of health outcomes and healthcare access in the United States of America: a review approach. Int J Innov Sci Res Technol. 2025;10(6):2393-2405. doi:10.38124/ijisrt/25jun1277
11. 11. Mu W, Chen Q, Cheng,W. Jiang L. Does social media use affect women’s gender role attitudes? An instrumental variable quantile analysis. Sex Res Soc Policy. 2026. doi:10.1007/s13178-026-01295-9
12. 12. Kaczkowski W, Swartout KM. Exploring gender differences in sexual and reproductive health literacy among young people from refugee backgrounds. Cult Health Sex. 2020;22(4):369-384. doi:10.1080/13691058.2019.1601772
13. 13. Svensson P. Understanding sexual health literacy, gender egalitarian perspectives, and access to SRHR-care among migrants in Sweden. Lund University, Faculty of Medicine, Social Medicine and Global Health Department, Doctorate Thesis, Sweden. 2021.
14. 14. United Nations Population Fund. Tracking women’s decision-making for sexual and reproductive health and reproductive rights. https://www.unfpa.org/sites/default/files/resource-pdf/20-033_SDG561-BrochureA4-v1.21.pdf. Accessed October 3, 2025.
15. 15. Zeyneloğlu S, Terzioğlu F. Development and psychometric properties gender roles attitude scale. Hacettepe Univ Eğitim Fak Derg. 2011;40(40):409-420.
16. 16. Üstgörül S. Cinsel sağlık okuryazarlık ölçeğinin geliştirilmesi: geçerlik ve güvenirlik çalışması. Ankara Sağlık Bilim Derg. 2022;11(2):164-176. doi:10.46971/ausbid.1086403
17. 17. George D, Mallery M. SPSS for Windows Step by Step: A Simple Study Guide and Reference, 17.0 Update. 10th ed. Boston: Pearson Education; 2011.
18. 18. Gökçay G, Akça D. Kafkas Üniversitesi Sağlık Araştırma ve Uygulama Merkezi Jinekoloji Polikliniğine başvuran kadınların toplumsal cinsiyet rollerine ilişkin tutumlarının belirlenmesi. Kafkas J Med Sci. 2020;10(2):81-90. doi:10.5505/kjms.2020.30075
19. 19. Dikmen Alan H, Marakoğlu K, Mertcan K. Kadın sağlık çalışanlarının toplumsal cinsiyet rolleri ile kadınların çalışmasına yönelik tutumlarının değerlendirilmesi. Avrasya Aile Hekimliği Derg. 2019;8(1):36-44. doi:10.33880/ejfm.2019080105
20. 20. Dündar T, İşbay B. Genç kadınlarda toplumsal cinsiyet rolü stresinin cinsel sağlık ve üreme sağlığında damgalama ile ilişkisi: Kesitsel bir araştırma. Turkiye Klin J Health Sci. 2024;9(1):67-73. doi:10.5336/healthsci.2023-99229
21. 21. Grinza E, Devicienti F, Rossi M, Vannoni D. How entry into parenthood shapes gender role attitudes: New evidence from the UK. Fem Econ. 2022;28(4):194-220. doi:10.1080/13545701.2022.2081352
22. 22. Kaplan Doğan E. Genç kadınların cinsel sağlık okuryazarlık düzeylerinin evlilik öncesi riskli cinsel davranışları üzerine etkisi. Androloji Bülteni. 2024;26(3):192-198. doi:10.24898/tandro.2024.68889
23. 23. Karaahmet AY, Bilgiç FŞ. Relationship between the frequency and duration of masturbation and the sexual health literacy and sexual function of women in western Turkey: a cross-sectional study. J Sex Med. 2024;21(8):676-682. doi:10.1093/jsxmed/qdae059
24. 24. Cicek Ozdemir S, Cevik E. The relationship between risky sexual behaviors and sexual health literacy and self-esteem in young women. Rev Assoc Med Bras. 2025;71(2):e20241040. doi:10.1590/1806-9282.20241040
25. 25. Shahrahmani H, Kariman N, Keshavarz Z, Ahmadi A, Nasiri M. Sexual health literacy and its related factors among couples: A population-based study in Iran. PLoS One. 2023;18(11):e0293279. doi:10.1371/journal.pone.0293279
26. 26. Cinsel Sağlık ve Üreme Sağlığı Hakları (CİSÜ) Platformu. Türkiye’de Cinsel sağlık ve üreme sağlığı durum analizi raporu 2022. https://www.stgm.org.tr/sites/default/files/2022-03/turkiyede-cinsel-saglik-ve-ureme-sagligi-durum-analizi-raporu.pdf Accessed October 3, 2025.
27. 27. Burrell CN, Sharon MJ, Bassler J, Davidov DM. Gender differences in sexual health knowledge among emerging adults in acute-care settings. J Osteopath Med. 2019;119(5):289-298. 28. Mousazadeh Y, Najafi E, Salmani R, MoradAbadi A, Salimi Kivi M. Association of marital satisfaction and sexual health literacy with fertility among Iranian couples. Health Educ Health Promot. 2024;12(1):145-152.
28. 29. Üstgörül S, Önür H, Önür HT. Üniversite öğrencilerinin toplumsal cinsiyet algıları ile cinsel tutumlarının incelenmesi. Al Farabi Uluslararası Sosyal Bilimler Dergisi. 2020;5(3):77-87. doi:10.46291/Al-Farabi.050308
29. 30. Alhussaini NWZ, Elshaikh U, Abdulrashid K, Elashie S, Hamad NA, Al-Jayyousi GF. Sexual and reproductive health literacy of higher education students: a scoping review of determinants, screening tools, and effective interventions. Global Health Action. 2025;18(1):2480417. doi:10.1080/16549716.2025.2480417