Evaluation of Perceived Social Support and Medication Adherence in Individuals with Chronic Kidney Disease

Öz

Objective: This study aimed to identify the factors influencing perceived social support and medication adherence among individuals with chronic kidney disease. Materials and Methods: This descriptive cross-sectional study was conducted with 143 individuals receiving treatment in the nephrology clinic of a university hospital in Edirne between November 2023 and April 2024. Data were collected using the ‘‘Patient Information Form’’, the ‘‘Medication Adherence Report Scale’’ and the ‘‘Multidimensional Scale of Perceived Social Support’’. Results: The mean score of the Multidimensional Scale of Perceived Social Support was 48.25±15.76, and the mean score of the Medication Adherence Report Scale was 21.29±4.52. Marital status, number of children, education level, economic status, and living with family showed significant differences in perceived social support (p<0.05). Medication adherence was different according to the presence of comorbidities, education level, and living with family (p<0.05). As patients' perception of social support increased, medication adherence improved (p<0.05). Conclusions: Higher perceived social support had a significant impact on medication adherence. Patients’ social support and medication adherence should be evaluated using a valid and reliable scale. It is recommended that individuals' social support systems be strengthened and supported.

Anahtar Kelimeler

• Chronic kidney disease
• medication adherence
• social support

Destekleyen Kurum

There is no financial support.

Etik Beyan

Ethical approval for the study was obtained from the Institutional Review Board of the Graduate School of Health Sciences at a university (Date: 16.10.2023, decision no: 100737), as well as institutional permission from the university hospital where the data were collected (Date: 13.11.2023, decision no: 548393). The purpose of the study was explained verbally and in writing to the patients who were invited to participate, and informed voluntary consent was obtained. All stages of the research were conducted in accordance with the principles outlined in the Declaration of Helsinki.

Teşekkür

Thanks to all the patients

Kronik Böbrek Hastalığı Olan Bireylerde Algılanan Sosyal Destek Düzeyi ve İlaç Uyumunun Değerlendirilmesi

Öz

Amaç: Bu çalışmada kronik böbrek hastalığı olan bireylerin sosyal destek düzeylerini ve ilaç uyumlarını etkileyen faktörleri belirlemek amaçlandı. Materyal ve Metot: Tanımlayıcı kesitsel tipteki araştırma Kasım 2023-Nisan 2024 tarihleri arasında Edirne ilinde bulunan bir üniversite hastanesindeki nefroloji kliniğinde tedavi gören 143 birey ile yürütüldü. Veriler “Hasta Bilgi Formu”, “İlaç Uyum Bildirim Ölçeği” ve “Çok Boyutlu Algılanan Sosyal Destek Ölçeği” kullanılarak toplandı. Bulgular: Çok Boyutlu Algılanan Sosyal Destek Ölçeği puan ortalaması 48,25±15,76 ve İlaç Uyumunu Bildirim Ölçeği puan ortalaması 21,29±4,52 olarak bulundu. Medeni durum, çocuk sayısı, eğitim, ekonomik durum ve aile ile yaşama durumları bireylerin algıladıkları sosyal destek düzeyi arasında anlamlı farklılıklar gösterdi (p<0,05). İlaç kullanımına uyum, eşlik eden hastalıkların varlığına, eğitim seviyesine ve aileyle birlikte yaşama durumuna göre farklı idi (p<0,05). Hastaların sosyal destek algısı arttıkça ilaç uyumu iyileşti (p<0,05). Sonuç: Algılanan sosyal desteğin yüksek olması ilaç uyumu üzerinde önemli bir etkiye sahipti. Hastaların sosyal destek ve ilaç uyumları geçerli ve güvenli bir ölçek kullanılarak değerlendirilmelidir. Bireylerin sosyal destek sistemlerinin güçlendirilmesi ve desteklenmesi önerilmektedir.

Anahtar Kelimeler

• İlaç uyumu
• kronik böbrek hastalığı
• sosyal destek

Destekleyen Kurum

Finansal destek yoktur.

Etik Beyan

Çalışma için etik onay, bir üniversitenin Sağlık Bilimleri Yüksekokulu'nun Kurumsal İnceleme Kurulu'ndan alınmıştır (Tarih: 16.10.2023, karar no: 100737), ayrıca verilerin toplandığı üniversite hastanesinden kurumsal izni alınmıştır (Tarih: 13.11.2023, karar no: 548393). Çalışmanın amacı, davet edilen hastalara sözlü ve yazılı olarak açıklandı ve bilgilendirilmiş gönüllü onay alındı. Araştırmanın tüm aşamaları, Helsinki Bildirgesi'nde belirtilen ilkelere uygun olarak yürütüldü.

Teşekkür

Tüm hastalara teşekkürler.

Kaynakça

1. 1. Ağar BE, Kara A, Uzun F, Genç E, Gürgöze MK. Kronik böbrek hastalığı tanısı ile takipli hastaların klinik ve etiyolojik değerlendirmesi: Tek merkez deneyimi. Firat Med J. 2023; 28(4):300-304.
2. 2. Kovesdy CP. Epidemiology of chronic kidney disease: An update 2022. Kidney Int Suppl. 2022;12(1):7-11.
3. 3. Süleymanlar G, Utaş C, Arinsoy T, et al. A population-based survey of Chronic Renal Disease In Turkey-the CREDIT study. Nephrol Dial Transplant. 2011;26(6):1862-1871.
4. 4. Seng JJB, Tan JY, Yeam CT, Htay H, Foo WYM. Factors affecting medication adherence among pre-dialysis chronic kidney disease patients: a systematic review and meta-analysis of literature. Int Urol Nephrol. 2020;52(5):903–916.
5. 5. Tesfaye W, Parrish N, Sud K, Grandinetti A, Castelino R. Medication adherence among patients with kidney disease: An umbrella review. Adv Kidney Dis Health. 2024;31(1):68-83. doi:10.1053/j.akdh.2023.08.003
6. 6. Rivera E, Clark-Cutaia MN, Schrauben SJ, et al. Treatment adherence in CKD and Support From Health care Providers: A qualitative study. Kidney Med. 2022;4(11):100545. doi:10.1016/j.xkme.2022.100545
7. 7. Song YY, Chen L, Wang WX, Yang DJ, Jiang XL. Social support, sense of coherence, and self-management among hemodialysis patients. West J Nurs Res. 2022;44(4):367-374. doi:10.1177/0193945921996648
8. 8. Kaul S, Ahsan A, Singh NP, Khullar D, Gupta AK. Evaluation of medication adherence in chronic kidney disease patients with and without hemodialysis. Indian Journal of Medical Specialities. 2023;14(3):162-167.

9. 9. Alshammari B, Alkubati SA, Pasay-An E, et al. The influence of social support on sleep and fatigue level among patients receiving hemodialysis in Saudi Arabia: A cross-sectional correlational design. Front Psychol. 2023;14:1272500. doi:10.3389/fpsyg.2023.1272500
10. 10. Sousa H, Ribeiro O, Paúl C, et al. Social support and treatment adherence in patients with end-stage renal disease: A systematic review. Semin Dial. 2019;32(6):562-574. doi:10.1111/sdi.12831
11. 11. Temel G, Efil S. The relationship between perceived spouse support with medication adherence, diet and fluid restriction in hemodialysis patients. J Intensive Care Nurs. 2024;28(2):102-112.
12. 12. Demirel M, Sukut Ö. Kronik böbrek yetmezliği olan hastalarda psikolojik sağlamlık, algılanan sosyal destek ve depresyon ile tedaviye uyum arasındaki ilişki. SBÜ Hemşirelik Dergisi. 2024;6(1):49-56.
13. 13. Shahin W, Kennedy GA, Stupans I. The association between social support and medication adherence in patients with hypertension: A systematic review. Pharm Pract. 2021;19(2):2300. doi:10.18549/PharmPract.2021.2.2300
14. 14. Safi F, Areshtanab HN, Ghafourifard M, Ebrahimi H. The association between self-efficacy, perceived social support, and family resilience in patients undergoing hemodialysis: A cross-sectional study. BMC Nephrol. 2024;25(1):207. doi:10.1186/s12882-024-03629-4
15. 15. Saguban R, Shanmugam SR, Rondilla E, et al. Self-Efficacy, social support, and depression: Mediators of medication adherence in dialysis patients. Healthcare. 2025; 13(4):425. doi:10.3390/healthcare13040425
16. 16. Büyükbayram Z, Bıçak Ayık D, Aksoy İl D. Hemodiyaliz hastalarında algılanan sosyal destek ve umutsuzluk düzeyleri. Nefroloji Hemşireliği Dergisi. 2021;16(3):134-143.
17. 17. Yakar B, Demir M. Kronik böbrek yetmezliği olan hastalarda antihipertansif ilaç tedavisine uyum oranları ve etkileyen faktörlerin araştırılması. Dicle Tıp Dergisi. 2019;46(4):685-696.
18. 18. Horne R. Medication Adherence Report Scale (MARS). Psychology & Health. 2004. doi:10.1037/t68276-000
19. 19. Temeloğlu Şen E, Sertel Berk Ö, Sindel D. İlaç uyumunu bildirim ölçeği'nin Türkçe uyarlamasının geçerlik ve güvenirlik çalışması. İstanbul Tıp Fakültesi Dergisi. 2019; 82(1):52-61. doi: 10.26650/IUITFD.413637
20. 20. Zimet GD, Dahlem NW, Zimet SG, Farley GK. The multidimensional scale of perceived social support. Journal of Personality Assessment.1998; 52(1), 30-41.
21. 21. Eker D, Arkar H, Yaldız H. Çok boyutlu algılanan sosyal destek ölçeğinin gözden geçirilmiş formunun faktör yapısı, geçerlik ve güvenirliği. Türk Psikiyatri Dergisi 2001; 12(1):17-25.
22. 22. Gündoğdu S, Arıkan F, Pekesen M, Yıldırım Y, Aykar FŞ. Examination of depression and perceived social support levels and affecting factors in hemodialysis patients. Ege Tıp Dergisi 2023;62(2):224-233.
23. 23. Güdük Ö, Selimoğlu Namoğlu S, Tekin B. Hemodiyaliz tedavisi gören hastaların yakınlarının bakım yükü, stres ve algıladığı sosyal destek ilişkisi: Kesitsel bir çalışma. Turkiye Klinikleri J Health Sci. 2022;7(2):544-553.
24. 24. Karami H, Abbasi P. Perceived social support and ıts associated factors in patients undergoing hemodialysis: A cross-Sectional study. Patient Experience Journal. 2025;12(3):51-60.
25. 25. Reyes M, Fuertes JN, Moore MT, Punnakudiyil GJ, Calvo L, Rubinstein S. Psychological and relational factors in ESRD hemodialysis treatment in an underserved community. Patient Educ Couns. 2021;104(1):149–154.
26. 26. Sułkowski L, Matyja A, Matyja M. Social support and quality of life in hemodialysis patients: a comparative study with healthy controls. Medicina (Kaunas). 2024;60(11):1732. doi:10.3390/medicina60111732
27. 27. Noviana CM, Zahra AN. Social support and self-management among end-stage renal disease patients undergoing hemodialysis in Indonesia. Journal of Public Health Research. 2022;11:2733. doi:10.4081/jphr.2021.2733
28. 28. Alakaş B, Elmas S. Hemodiyaliz tedavisi alan kadınların beden imgelerinin yaşam niteliğine etkisi ile algıladıkları sosyal destek arasındaki ilişki. Fenerbahçe Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi. 2023;3(2):220-236.
29. 29. Mirzaei Alavijeh M, Hamzeh B, Omrani H, Esmailli S, Khakzad S, Jalilian F. Determinants of medication adherence in hemodialysis patients: a cross-sectional study based on capability opportunity motivation and behavior model. BMC Nephrol. 2023;24(1):174. doi:10.1186/s12882-023-03231-0