Yaşa Uygun Kapsamlı Cinsellik Eğitimi Bağlamında Okul Öncesinden Ortaöğretime Öğretim Programlarının Analizi
Öz
Okul temelli kapsamlı cinsellik eğitimi (KCE), okul öncesinden 12. sınıfa kadar örgün eğitimde her sınıf düzeyinde öğretim programlarının bir parçası olması önerilen önemli bir konudur. Ancak Türkiye gibi birçok ülkede belirli bir KCE programı bulunmamaktadır. Bu nedenle bu çalışmada, UNESCO tarafından hazırlanan ‘Cinsellik Eğitimi Üzerine Uluslararası Teknik Rehberi'ne (2018) göre KCE’de ihtiyaç duyulan eğitim alanlarını belirlemek için okul öncesinden 12. sınıfa kadar devlet okullarında sunulan MEB öğretim programlarını analiz etmek amaçlanmıştır. Bu amaçla çalışma, betimsel yöntem doğrultusunda planlanmış, veri toplama yöntemi olarak doküman incelemesi kullanılmıştır. Doküman incelemesi kapsamında toplam 58 MEB öğretim programı analiz edilmiştir. Analizler araştırmacılar tarafından oluşturulan Analiz Ölçüt Listeleri aracılığıyla gerçekleştirilmiştir. Araştırmanın sonuçları, özellikle Cinsel Sağlık ve Üreme Sağlığı, Cinsellik ve Cinsel Davranış anahtar kavramları öğrenme hedeflerinin çoğunlukla MEB öğretim programları kazanımlarıyla ilişkili olmadığını ve diğer anahtar kavramlardaki öğrenme hedeflerinin yine MEB kazanımlarıyla ilişkisinin ise sınıf düzeyleri ilerledikçe azaldığını göstermiştir. Bu araştırmada elde edilen sonuçlar doğrultusunda, okul öncesinden 12. sınıfın sonuna kadar tüm programlarda, sınıf düzeyleri ve dersler açısından dengeli biçimde kapsamlı cinsellik eğitimi hedeflerine ve konularına yer verilmesi önerilmektedir. Ayrıca öğretim programlarında özellikle diğer kavramlara göre geri planda kalan Toplumsal Cinsiyeti Anlamak, Cinsellik ve Cinsel Davranış ile Cinsel Sağlık ve Üreme Sağlığı kavramlarının güçlendirilmesi, bunun için özellikle Sınıf Rehberlik Programı’ndan da yararlanılması önerilmektedir.
Anahtar Kelimeler
Kapsamlı cinsellik eğitimi, Öğretim programlarının analizi, UNESCO cinsellik eğitimi üzerine uluslararası teknik rehber
Destekleyen Kurum
UNFPA ve TAPV
Proje Numarası
2021-0028/1
Kaynakça
- Acar-Erdol, T. (2017). Toplumsal Cinsiyet Eşitliği Eğitim Programının hazırlanması, uygulanması ve değerlendirilmesi (Yayımlanmamış Doktora Tezi, Ankara Üniversitesi). Yöktez.
- Bikmaz-Hazir, F., & Guler, D. S. (2007). An evaluation of health and sexuality education in Turkish elementary school curricula. Sex Education, 7(3), 277–292. https://doi.org/10.1080/14681810701448093
- Bulut, F., & Gölbaşı, Z. (2009). Adolesan kızların cinsellikle ilgili konularda anneleri ile olan iletişimlerinin değerlendirilmesi. TAF Preventive Medicine Bulletin, 8(1), 27–36. https://search.trdizin.gov.tr/tr/yayin/detay/91107/adolesan-kizlarin-cinsellikle-ilgili-konularda-anneleri-ile-olan-iletisimlerinin-degerlendirilmesi
- Bowen, G. A. (2009). Document analysis as a qualitative research method. Qualitative Research Journal, 9(2), 27–40. https://doi.org/10.3316/qrj0902027
- Cinsiyet Eşitliği İzleme Derneği (CEİD) ve Birleşmiş Milletler Kalkınma Programı (UNDP) Türkiye Ofisi (2022). Türkiye’nin toplumsal cinsiyet eşitliği performansı 2000-2019: UNDP toplumsal cinsiyet eşitliği endeksleri analizi. https://www.undp.org/sites/g/files/zskgke326/files/migration/tr/UNDP-TR-TURKEY-GENDER-EQUALITY-PERFORMANCE-TR.pdf
- Criniti, S., Andelloux, M., Woodland, M. B., Montgomery, O. C., & Hartmann, S. U. (2014). The state of sexual health education in US medicine. American Journal of Sexuality Education, 9(1), 65-80. https://doi.org/10.1080/15546128.2013.854007
- Çalışandemir, F., Bencik, S., & Artan, İ. (2008). Çocukların cinsel eğitimi: Geçmişten günümüze bir bakış. Eğitim ve Bilim, 33(150), 14-27. https://egitimvebilim.ted.org.tr/index.php/EB/article/view/627
- Çok, F. (2003). Ergenlerin cinsel eğitimi: Bir program denemesi. Ankara Üniversitesi Basımevi.
- Çayır, G., & Kızılkaya Beji, N. (2015). Cinsel sağlık eğitimi (Derleme). Androloji Bülteni, 17(62), 231-240. https://www.androlojibulten.org/jvi.aspx?pdir= androloji&plng=tur&un=AND-22043
- Dilek, A. (2014). 4-6 yaş çocuk öykülerindeki kadın kahramanların mesleksel analizi. Journal of Qafqaz University- Philology and Pedagogy, 2(4), 94-102.