Araştırma Makalesi

YİYECEK İÇECEK TÜKETİMİNDE DİDEROT ETKİSİ

Sayı: 70 5 Eylül 2025
PDF İndir
TR EN

YİYECEK İÇECEK TÜKETİMİNDE DİDEROT ETKİSİ

Öz

Bu çalışma, Diderot etkisinin bireylerin yiyecek-içecek tüketimindeki davranışları üzerindeki yansımalarını incelemeyi hedeflemektedir. Diderot etkisi, bireylerin bir ürün satın aldıktan sonra onunla uyumlu, tamamlayıcı nitelikte başka ürünleri de satın alma eğiliminde olmalarını ifade eden bir tüketim olgusudur. Bu bağlamda araştırmanın temel amacı, bireylerin günlük yaşamlarında sergiledikleri tüketim davranışları çerçevesinde belirli bir etkinin özellikle yiyecek ve içecek tercihlerine nasıl yansıdığını derinlemesine incelemektir. Bu doğrultuda çalışmada, nitel araştırma yöntemlerinden biri olan fenomenolojik desen tercih edilmiş ve katılımcıların öznel deneyimlerine odaklanılmıştır. Araştırma, tüketim tercihlerinin ardındaki bilişsel, duygusal ve sosyo-kültürel dinamikleri anlamaya yönelik özgün veriler sunarak hem tüketici davranışları literatürüne katkı sağlaması hem de gastronomi, beslenme ve tüketim kültürü alanlarında yürütülecek ileri araştırmalara teorik bir zemin oluşturması açısından önem arz etmektedir. Çalışmada amaçlı örnekleme yöntemiyle seçilen 30 katılımcı ile yarı yapılandırılmış görüşmeler gerçekleştirilmiştir. Veriler, 20 Eylül–18 Aralık 2024 tarihleri arasında yüz yüze, telefon ve e-posta yoluyla toplanmış, ses kayıt cihazı ile kaydedilip yazılı hale getirilmiş ve MAXQDA 24 programı ile analiz edilmiştir. Bulgular katılımcıların büyük çoğunluğunun planlı alışveriş dışında da ürün satın aldığını, reklam ve ambalaj gibi görsel uyarıcıların tüketim kararlarını etkilediğini, tamamlayıcı ürünlere yöneldiklerini ve keyif/merak odaklı satın alma davranışları geliştirdiklerini göstermektedir. Elde edilen veriler, Diderot etkisinin yiyecek-içecek tüketiminde önemli bir psikolojik ve sembolik yön taşıdığını ortaya koymaktadır.

Anahtar Kelimeler

Yiyecek içecek tüketimi, Tüketici davranışı, Diderot, Diderot etkisi

Kaynakça

  1. Aaker, D. A. (1996). Building Strong Brands. Free Press.
  2. Baudrillard, J. (1998). The Consumer Society: Myths and Structures. Sage Publications.
  3. Belk, R. W. (1988), “Possessions and the Extended Self”, Journal of Consumer Research, 15, 139-168.
  4. Blackwell, R. D., Miniard, P. W., & Engel, J. F. (2006). Consumer Behavior (10th ed.). Cengage Learning.
  5. Bottomore, T., Simmel, G., & Frisby, D. (2004). The Philosophy of Money. Routledge.
  6. Bourdieu, P. (2019). Distinction: A social critique of the judgement of taste. In Social Stratification, Class, Race, and Gender in Sociological Perspective, Second Edition (pp. 499-525). Routledge.
  7. Cresson, A. (1994). Diderot: Yaşamı- Felsefesi- Eserleri- Kaynakça- Seçmeler (Çev.A.Bezirci). İstanbul: Evrensel Basım Yayın.
  8. Creswell, J. W. (1998). Qualitative inquiry and research design: Choosing among five traditions. Thousand Oaks, CA: Sage Publications.
  9. Çakaröz, K. M., Kılıç, S. & Civek, F. (2022). Consumer view on the axis of Diderot Effect and unplanned purchase. Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 9(2), 1327-1348.
  10. Çakır, B. Ç. (2021). Diderot bütünlük etkisi ile kendini gerçekleştirme arasındaki ilişkinin satın alma niyeti üzerindeki etkisine yönelik bir araştırma. (Yüksek lisans tezi). Başkent Üniversitesi, Ankara

Kaynak Göster

APA
Karakaş, D., Semint, S., & Ulema, Ş. (2025). YİYECEK İÇECEK TÜKETİMİNDE DİDEROT ETKİSİ. Pamukkale Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 70, 87-104. https://doi.org/10.30794/pausbed.1632489
AMA
1.Karakaş D, Semint S, Ulema Ş. YİYECEK İÇECEK TÜKETİMİNDE DİDEROT ETKİSİ. PAUSBED. 2025;(70):87-104. doi:10.30794/pausbed.1632489
Chicago
Karakaş, Dilek, Serkan Semint, ve Şevki Ulema. 2025. “YİYECEK İÇECEK TÜKETİMİNDE DİDEROT ETKİSİ”. Pamukkale Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, sy 70: 87-104. https://doi.org/10.30794/pausbed.1632489.
EndNote
Karakaş D, Semint S, Ulema Ş (05 Eylül 2025) YİYECEK İÇECEK TÜKETİMİNDE DİDEROT ETKİSİ. Pamukkale Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi 70 87–104.
IEEE
[1]D. Karakaş, S. Semint, ve Ş. Ulema, “YİYECEK İÇECEK TÜKETİMİNDE DİDEROT ETKİSİ”, PAUSBED, sy 70, ss. 87–104, Eyl. 2025, doi: 10.30794/pausbed.1632489.
ISNAD
Karakaş, Dilek - Semint, Serkan - Ulema, Şevki. “YİYECEK İÇECEK TÜKETİMİNDE DİDEROT ETKİSİ”. Pamukkale Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi. 70 (05 Eylül 2025): 87-104. https://doi.org/10.30794/pausbed.1632489.
JAMA
1.Karakaş D, Semint S, Ulema Ş. YİYECEK İÇECEK TÜKETİMİNDE DİDEROT ETKİSİ. PAUSBED. 2025;:87–104.
MLA
Karakaş, Dilek, vd. “YİYECEK İÇECEK TÜKETİMİNDE DİDEROT ETKİSİ”. Pamukkale Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, sy 70, Eylül 2025, ss. 87-104, doi:10.30794/pausbed.1632489.
Vancouver
1.Dilek Karakaş, Serkan Semint, Şevki Ulema. YİYECEK İÇECEK TÜKETİMİNDE DİDEROT ETKİSİ. PAUSBED. 05 Eylül 2025;(70):87-104. doi:10.30794/pausbed.1632489