MİZAHIN DERLEM TEMELLİ İNCELENMESİ: ÇAĞDAŞ RUS GENÇLİK EDEBİYATI ÖRNEĞİ

Öz

Bu çalışmada çağdaş Rus gençlik edebiyatında sözel mizahın işleyiş mekanizmaları derlem temelli bir yaklaşımla incelenmektedir. Araştırmanın temel amacı, mizahın dilsel yapıya nasıl yerleştiğini belirlemek ve bu unsurların sistematik biçimde etiketlenmesine yönelik bir yaklaşım ortaya koymaktır. İnceleme, çeşitli anlam katmaları ve kültürel göndermeleri içeren, Rus gençlik edebiyatından temsilî bir örnek olarak Tamara Kryukova’nın Bir Kedi Sapiens’in Günlüğü adlı eserine dayanmaktadır. Yöntem olarak yakın okuma, manuel etiketleme ve AntConc yazılımı ile yapılan derlem analizi bir arada kullanılmaktadır. Bulgular, mizahın anlamsal kaymalar, üslup uyuşmazlıkları ve anıştırmalar aracılığıyla biçimlendirildiği göstermektedir. Çalışmada, etiketlenmiş ve dil kullanımına ve kültür özelliklerine ışık tutan açıklamalarla desteklenen metinlerin hem Rusçayı yabancı dil olarak öğrenenler hem de çevirmen adayları için önemli kaynak olabileceği sonucuna varılmaktadır. Mizahın daha derinlemesine çözümlenebilmesi ve etiketlenmesi için üretken modellerin potansiyelinin araştırılması gerektiği ileri sürülmektedir.

Anahtar Kelimeler

• Derlem
• Antconc
• Mizah
• Gençlik edebiyatı
• Rusça

A CORPUS-BASED STUDY ON HUMOUR: A CASE OF CONTEMPORARY RUSSIAN YOUNG ADULT LITERATURE

Öz

his study explores the mechanisms of verbal humour in contemporary Russian young adult literature through a corpus-based approach. It aims to determine how humour is embedded within the linguistic structure and to suggest a systematic methodology for its annotation. The analysis draws on a representative sample of Russian young adult fiction, A Diary of a Cat Sapiens by Tamara Kryukova, which is characterized by diverse semantic layers and cultural references. The methodology combines close reading with manual annotation, and corpus analysis using AntConc. The findings reveal that humour emerges from semantic shifts, stylistic incongruity, and allusions. The study concludes that annotated texts, enriched with linguistic and cultural commentary, serve as valuable resources for Russian language learners and translator training programs. It further recommends incorporating generative models to improve the annotation and analysis of humour.

Anahtar Kelimeler

• Corpus
• Antconc
• Humour
• Young adult literature
• Russian

Kaynakça

1. Attardo, S. (2017). Humour in Language. İn Oxford Research Encyclopedia. Linguistics. Oxford: Oxford University Press. doi:10.1093/acrefore/9780199384655.013.342
2. Attardo, S. (2024). Linguistic Theories of Humour. Berlin, Boston: De Gruyter Mouton. doi:10.1515/9783111280332
3. Blinov, V., Bolotova-Baranova, V., & Braslavski, P. (2019). Large Dataset and Language Model Fun-Tuning for Humour Recognition. 57th Annual Meeting of the Association-for-Computational-Linguistics (ACL) (s. 4027-4032). Florence: Assoc Computational Linguistics.
4. Budnitsky, S. (2024). State pranking: deceit and humour in Russia-West relations. Post-Soviet Affairs, 40(6), 481–499. doi:10.1080/1060586X.2024.2374191
5. Destree, P. (2019). Aristotle On Why We Laugh at Jokes. İn P. Destree, & F. Trivigno (Eds.), Laughet, Humour and Comedy in Ancient Philosophy (s. 35-51). Oxford: Oxford University Press.
6. Donskikh, E., & Akopov, S. (2024). Taking Putin’s jokes seriously: what does gender-based humour tell us about Russia’s ontological insecurity, masculinity, and construction of gendered hierarchies? International Feminist Journal of Politics, 27(1), 152-174. doi:10.1080/14616742.2024.2400946
7. Ermilov, A., Murashkina, N., Goryacheva, V., & Braslavski, P. (2018). Stierlitz Meets SVM: Humour Detection in Russian. AINL 2018. Communications in Computer and Information Science, 930 (s. 178-184). Switzerland: Springer. doi:10.1007/978-3-030-01204-5_17
8. Fefelova, G., Fatkullina, F., Suleymanova, A., Abdullina, A., & Akhmatyanova, Z. (2018). The Concept of “Laughter” as a Form of Humourous Discourse (Using the Example of the Novel “12 Chairs” by I. Ilf and E. Petrov). Modern Journal Of Languag Teaching Methods, 8 (9), 307-316.

9. Kolojarceva, L., & Artemyeva, T. (2017). Funny in Animated Films and Literature: What the Russian Children Laught At. Journal of Fundamental and Applied Sciences, 9, 1267-1277. doi:10.4314/jfas.v9i7s.116
10. Kozan, O. (2022). Dil Dizgesinde Deyimleşmiş Sözdizim Sorunu (Rusça-Türkçe Dil Çifti Örneği). Dil ve Edebiyat Araştırmaları, 25, 137-171.
11. Kryukova, T. (2023). Dnevnik kota-sapiensa. Moskva: Akvilegiya-M.
12. Kryukova, T. (2025, March 25). Fant-asia: https://fant-asia.ru/
13. Lopatina, N. (2021). Dalneye chteniye. İn Y. Melentyeva (Ed.), Chteniye. Entsiklopedicheskiy Slovar (s. 38). Moskva: Nauka.
14. Lunde, İ. (2016). Hashtag Poetics: Political humour on Russian Twitter. Zeitschrift fur Slawistik, 61 (1), 102-118. doi:10.1515/slaw-2016-0006
15. Manor, İ. (2021). The Russians are Laughing! How Russian Diplomats Employ Humour in Online Public Diplomacy. Global Society, 35 (1), 61-83. doi:10.1080/13600826.2020.1828299
16. Milne, L. (2004). Reflective Laughter. Aspects of Humour in Russian Culture. London: Anthem Press.
17. Mironova, K. (2021). Vnimatelnoye chteniye. İn Y. Melentyeva (Ed.), Chteniye. Entsiklopedicheskiy Slovar (s. 25). Moskva: Nauka.
18. Morreall, J. (2009). Humour as Cognitive Play. Journal of Literary Theory, 3 (2), 241-260.
19. Morreall, J. (2024, Fall). Philosophy of Humour. The Stanford Encyclopedia of Philosophy: https://plato.stanford.edu/archives/fall2024/entries/humour/ adresinden alındı
20. Nikolyukin, A. (2001). Literaturnaya entsiklopediya terminov i ponyatiy. Moskva: İntervak.
21. Raskin, V. (1984). Semantic Mechanisms of Humour. Dordrecht: D.Reidel.
22. Serebrennikov, B., & Ufimtseva, A. (1977). Yazikovaya nominatsiya. Obshchiye voprosi. Moskva: AN SSSR, İnstitut Yazikoznaniya.
23. Shardakova, M. (2016). American Learners’ Comprehension of Russian Textual Humour. The Modern Language Journal, 100, 466-483. doi:10.1111/modl.12329
24. Trivigno, F. V. (2019). Plato on Laughter and Moral Harm. İn P. Destree, & F. Trivigno (Eds.), Laughter, Humour and Comedy in Ancient Philosophy (s. 13-34). Oxford: Oxford University Press.
25. Yartseva, V. N. (1990). Bolshoy entsiklopedicheskiy slovar. Yazikoznaniye . Bolshaya rossiyskaya entsiklopediya.
26. Zaliznyak, А., Ivanov, V., & Toporov, V. (1962). O vozmozhnosti strukturno-tipologicheskogo izucheniya nekotorykh modeliruyuschikh semioticheskikh sistem. İn T. Moloshnaya (Ed.), Strukturno-tipologicheskiye issledovaniya (s. 134-143). Moscow: Akademiya Nauk SSSR.