İYİNİN VE KÖTÜNÜN KAYNAĞINA YÖNELİK BİR ELEŞTİRİ: FRIEDRICH NIETZSCHE

Öz

Bu çalışmada Batı felsefe tarihinin en tartışmalı isimlerinden olan Nietzsche’nin ahlaka karşı tutumu ve çağın çıkmazlarının temeli olarak gördüğü hâkim ahlak anlayışına yönelik eleştirileri ortaya konulmaktadır. Bu doğrultuda çalışmamız Nietzsche’nin bir durum tespiti yaparak belirlediği problemlerden hareketle çıkmaza sürüklenen insana yönelmektedir. Geleneksel değerlere savaş açan Nietzsche, insanı sınırlayan hiçbir dışsal buyruğu kabul etmez. İyiler ve kötüler insanı belirlenimler içine sokar. Nietzsche’ye göre insanın kendisi olması için geleneklerle kurulmuş olan her türlü bağdan, iyi ve kötülerden kurtulması gerekir. Batı felsefesi, din ve ahlakı insanın en önemli soru ve sorunlarını yanıtsız bırakmaktadır. Yaşam, iyi ve kötü gibi kategorilerle anlaşılmaya çalışılmakta, değişim gözden kaçırılmakta bu ise farklılıkların görülmesine engel olmaktadır. İyi ve kötü olarak belirlenen kurallar hapsedilen insanın önündeki aşılması güç sınır çizgilerini oluşturmaktadır. Bu doğrultuda çalışmamız, Nietzsche’nin ahlak eleştirileri ekseninde sistemsel bozuklukların tespitini yapmaya ve iyi ile kötünün kaynağında bulunan sabiteyi göstermeye odaklıdır.

Anahtar Kelimeler

• Nietzsche
• Ahlak
• İyi
• Kötü
• Nihilizm

A CRITIQUE OF THE ORIGIN OF GOOD AND EVIL: FRIEDRICH NIETZSCHE

Öz

This study examines Nietzsche's stance against morality and his critiques of the prevailing moral understanding, which he saw as the root cause of the impasses of his era. In this vein, our study focuses on the human being driven into an impasse, based on the problems Nietzsche identified through his analysis of the situation. Waging war on traditional values, Nietzsche rejects any external command that limits humanity. Good and evil confine humanity within definitions. According to Nietzsche, for humanity to be itself, it must free itself from all bonds established by tradition, from good and evil. Western philosophy, religion, and morality leave humanity's most important questions and problems unanswered. Life is attempted to be understood through categories such as good and evil, change is overlooked, and this prevents differences from being seen. The rules defined as good and evil create insurmountable boundaries for imprisoned humans. In this regard, our work focuses on identifying systemic flaws based on Nietzsche's critiques of morality and revealing the constant at the source of good and evil.

Anahtar Kelimeler

• Nietzsche
• Morality
• Good
• Evil
• Nihilism

Kaynakça

1. Akarsu, B. (1979). Çağdaş Felsefe. Milli Eğitim Basımevi.
2. Audi, P. (2013). İyinin ve Kötünün Ötesinde Bir Ahlakı Yeniden Düşünmek. İçinde K. Sarıalioğlu & M. Batmankaya (Ed.), Nietzsche (ss. 175-176). Say Yayınları.
3. Badio, A. (2013a). Etik-Kötülük Kavrayışı Üzerine Bir Deneme (T. Birkan, Çev.; 3. bs). Metis Yayınları.
4. Badio, A. (2013b). Nietzsche Kimdir? (S. Çevikbaş, Çev.). İçinde S. E. Er (Ed.), Nietzsche Paris’te (ss. 53-65). Otonom Yayınları.
5. Baykan, F. (1989). Bilgelik Yolunda Bir Filozof. Palme Yayıncılık.
6. Berkowitz, P. (2003). Bir Ahlak Karşıtının Etiği (D. Ertürk, Çev.). Ayrıntı Yayınları.
7. Blackham, H. J. (2005). Altı Varoluşçu Düşünür (E. Uşaklı, Çev.). Dost Kitapevi.
8. Can, N. (2022). Özgür Birey Sınırlı Devlet. Elis Yayınları.

9. Danto, A. (2002). Nietzsche (A. Cevizci, Çev.). Paradigma Yayınları.
10. Deleuze, G. (2016). Nietzsche (İ. Karadağ, Çev.). Otonom Yayınları.
11. Kitabı Mukaddes: İncil. (1988). Kitabı Mukaddes Şirketi.
12. Kitabı Mukaddes: Tevrat. (1988). Kitabı Mukaddes Şirketi.
13. Kuçuradi, İ. (2016). Nietzsche ve İnsan. Türkiye Felsefe Kurumu Yayınları.
14. Küçükalp, K. (2010). Nietzsche ve Postmodernizm. Kibele Yayınları.
15. Küçükalp, K. (2016). Çağdaş Felsefede Farklılık Tartışmaları. Emin Yayınları.
16. Küçükalp, K. (2019). Nietzsche ve Çileci İdeal. Özne, Nietzsche, (31), 55-66.
17. Magee, B. (2017). Felsefenin Öyküsü (B. S. Şener, Çev.). Alfa Basım Yayım Dağıtım.
18. Megil, A. (1998). Aşırılığın Peygamberleri (T. Birkan, Çev.). Bilim ve Sanat Yayınları.
19. Nehames, A. (2016). Edebiyat Olarak Hayat (C. Soydemir, Çev.). Doğu Batı Yayınları.
20. Nietzsche, F. (2000). Aforizmalar (S. Umran, Çev.). Birey Yayıncılık.
21. Nietzsche, F. (2011). İyinin ve Kötünün Ötesinde (A. İnam, Çev.). Say Yayınları.
22. Nietzsche, F. (2013). Ahlakın Soykütüğü (A. İnam, Çev.). Say Yayınları.
23. Nietzsche, F. (2015). Yunanların Trajik Çağında Felsefe (G. Aytaç, Çev.). Say Yayınları.
24. Nietzsche, F. (2018). Böyle Buyurdu Zerdüşt (M. Tüzel, Çev.). Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları.
25. Nietzsche, F. (2021). Tan Kızıllığı (Ö. Saatçi, Çev.). Say Yayınları.
26. Nietzsche, F. (2017a). Deccal (A. Kaya, Çev.). Say Yayınları.
27. Nietzsche, F. (t.y). Ecce Home (Y. Haznedaroğlu, Çev.). Karbon Kitap.
28. Nietzsche, F. (2020a). Gezgin ve Gölgesi (M. Tüzel, Çev.). Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları.
29. Nietzsche, F. (2020b). Güç İstenci (N. Epçeli, Çev.). Say Yayınları.
30. Nietzsche, F. (2019a). İnsanca Pek İnsanca I (C. Atilla, Çev.). Say Yayınları.
31. Nietzsche, F. (2019b). Putların Alacakaranlığı (İ. Z. Eyüboğlu, Çev.). Say Yayınları.
32. Nietzsche, F. (2017b). Şen Bilim (A. İnam, Çev.). Say Yayınları.
33. Özlem, D. (2014). Etik- Ahlak Felsefesi. Nodos Kitap Yayın.
34. Pearson, K. A. (2011). Kusursuz Nihilist (C. Soydemir, Çev.). Ayrıntı Yayınları.
35. Zweig, S. (2017). Nietzsche (M. Bali, Çev.). Zeplin Kitap.