A Spatial Analysis of the Relationship Between Local Governments' Environmental Efforts and Growth in Türkiye

Yıl 2026, Cilt: 10 Sayı: 1, 242 - 264, 26.03.2026

Ayşe Çay Atalay

https://doi.org/10.30586/pek.1696346

https://izlik.org/JA72FF53RP

Öz

Today, water is not only the source of life but also one of the main goals of sustainable development. Water, which is the driving force of economic growth, is also an important production factor. Therefore, decreasing water resources has a negative impact on growth. Following the use of water, waste management, and the effective functioning of the sewerage network are related to growth. In Turkey, water services are provided by municipalities. In this study, with the data obtained from the Turkish Statistical Institute website between 2004 and 2022: The relationship between the water consumption ratio of the municipal population, potable water networks to the total municipal population in 81 provinces, and the ratio of the municipal population served by the sewerage network to the total spatial relationships between the activities of municipalities providing waste and clean water services and GDP data within the specified years for Turkey have been identified. Risk maps were created for each variable, and spatial distribution maps were drawn according to the results of Moran’s I index, which shows whether there is spatial autocorrelation. A positive autocorrelation was detected between drinking water, wastewater, and waste services and the growth relationship. With LISA (Local Indicator of Spatial Association) clustering maps, the relationship between the provinces was clustered as low, high, or unrelated.

Anahtar Kelimeler

Environment , GDP , Local Governments , Spatial Analysis , Sustainability

Türkiye’de Yerel Yönetimlerin Çevresel Çalışmaları ile Büyüme Arasındaki İlişkisinin Mekânsal Analizi

https://izlik.org/JA72FF53RP

Öz

Su, günümüzde sadece yaşamın kaynağı değil aynı zamanda sürdürülebilir kalkınmanın da ana hedeflerinden biridir. Ekonomik büyümenin itici gücü olan su, aynı zamanda önemli bir üretim faktörüdür. Bu yüzden azalan su kaynakları büyüme üzerinde negatif etkiye sahiptir. Suyun kullanımının ardından atık yönetimi ve kanalizasyon şebekesinin etkin işleyişi ise büyüme ile ilişkilidir. Türkiye’de su hizmetleri belediyeler tarafından yerine getirilmektedir. Bu çalışmada, Türkiye İstatistik Kurumu sitesi üzerinden elde edilen veriler ile 2004–2022 yılları arasında; 81 il düzeyinde içme ve kullanma suyu şebekesi ile hizmet verilen belediye nüfusun toplam belediye nüfusuna oranı, kanalizasyon şebekesi ile hizmet verilen belediye nüfusunun toplam belediye nüfusuna oranı ve atık hizmeti verilen belediye nüfusunun toplam belediye nüfusuna oranı ile GSYH arasındaki ilişki Mekânsal analiz yöntemi ile test edilmiştir. Analiz yöntemi coğrafi açıdan birbirine yakın olan birimler arasında, değişkenler arası etkileşimi ölçmeye yardımcı olan bir yöntemdir. Çalışma sonucunda; Türkiye için belirlenen yıllar aralığında atık ve temiz su hizmeti veren belediyelerin faaliyetleri ve GSYH verileri arasındaki mekânsal ilişkinin güçlü ve zayıf olduğu iller tespit edilmiştir. Her bir değişken için risk haritaları oluşturulmuş ve mekânsal dağılım haritaları çıkarılmıştır. Mekânsal otokorelasyonun olup olmadığını gösteren Moran I indeksi sonuçlarına göre içme suyu, atık su ve atık hizmetleri ile büyüme ilişkisi arasında pozitif otokorelasyon tespit edilmiştir. LISA (Local Indicator of Spatial Association) kümeleme haritaları ile iller arasındaki ilişki düşük, yüksek, ilişkisiz şekilde kümelenmiştir.

Anahtar Kelimeler

Çevre , GSYH , Yerel yönetimler , Mekansal Analiz , Sürdürülebilirlik

Etik Beyan

Bu makale hazırlanırken herhangi bir insan ya da hayvan denek olarak kullanılmamıştır.

Destekleyen Kurum

Destek yoktur.

Kaynakça

• Anselin, L. (1995). Local indicators of spatial association – LISA. Geographical Analysis, 27(2), 93–115.
• Anselin, L., & Bera, A. K. (1998). Spatial dependence in linear regression models with an introduction to spatial econometrics. Statistics: Textbooks and Monographs, 155, 237–289.
• Atalay, A. Ç., & Akan, Y. (2023). Türkiye için net göçün mekânsal analizi. Kent Akademisi, 16(1), 443–461.
• Bostancı, S. (2022). Yerel yönetimlerin iklim ve su politikaları. JOEEP: Journal of Emerging Economies and Policy, 7(1), 395–410.
• Direk, M., Güngör, L., & Acar, R. (2022). Atık suyun önemi, değeri ve tarım ile ilişkisi. Ulusal Çevre Bilimleri Araştırma Dergisi, 5(1), 47–54.
• Kanaat, E. E. (2022). Yenilik perspektifinden yerel yönetimlerde sürdürülebilir kalkınma amaçları çalışmalarının değerlendirilmesi. Uluslararası Kültürel ve Sosyal Araştırmalar Dergisi, 8(2), 189–208.
• Kızıltan, M., & Yereli, A. B. (2023). Belediyelerin çevre koruma harcamaları üzerinde sanayileşmenin etkilerinin mekânsal analizi: Türkiye örneği. Sosyoekonomi, 31(55), 397–416.
• Moran, P. A. (1948). The interpretation of statistical maps. Journal of the Royal Statistical Society. Series B (Methodological), 10(2), 243–251.
• OECD. (2017). Health at a glance 2017. (2024. 20. Nisan). https://www.oecd.org/en/publications/health-at-a-glance-2017_health_glance-2017-en.html
• Özer, Y. B. (2022). İklim kriziyle mücadelede kentsel iklim yönetişimi: Türkiye'de büyükşehir belediyelerinin rolü ve iklim eylem planları [Yayımlanmış doktora tezi, Marmara Üniversitesi].
• Peker, A. E., & Yüksel, A. (2022). Türkiye’de çevre harcamalarının iklim değişikliği üzerindeki etkisinin mekânsal veri analizi ile modellenmesi. Yönetim ve Ekonomi Dergisi, 29(4), 643–659.
• Silva, J. A. (2023). Wastewater treatment and reuse for sustainable water resources management: A systematic literature review. Sustainability, 15(14), 10940.
• Anselin, L. (2019). The Moran scatterplot as an ESDA tool to assess local instability in spatial association. In *Spatial analytical perspectives on GIS* (pp. 111–126). Routledge.
• Yıldırım, A. (2023). Yerel yönetimlerde çevre: Malatya Büyükşehir Belediyesi örneği. Türkiye Sosyal Araştırmalar Dergisi, 27(2), 267–284.
• Yılgör, M. (2019). Mekansal Ekonometri. Der Yayınları.
• World Health Organization. (2019). (2024. 20. Nisan). World health statistics 2019. https://www.who.int/publications/i/item/9789241565707
• Zeren, F. (2011). Mekansal ekonometri ve mekansal panel ekonometri yaklaşımları: AB üye ülkeleri için gelir yakınsama hipotezi üzerine bir uygulama [Yayımlanmış doktora tezi, İstanbul Üniversitesi].