Araştırma Makalesi
BibTex RIS Kaynak Göster

Kan ve Kan Ürünlerinin Talebinin Karşılanmasında Alternatif Stratejilerin Değerlendirilmesi

Yıl 2026, Cilt: 29 Sayı: 2, 1 - 13, 15.03.2026

Rumeysa Güneş , Buğra Akyol , Emel Güven , Tamer Eren

https://doi.org/10.2339/politeknik.1665168
https://izlik.org/JA45HX99SF

Öz

Kan ve kan ürünleri birçok tıbbi durumda hayati öneme sahiptir. Cerrahi operasyonlar, kanser tedavileri ve kazalar gibi durumlarda kan ve kan ürünleri olmadan başarılı bir tedavi zorlaşır. Bu nedenle kan bağışı, hastaların hayatlarını kurtarmak ve sağlık sisteminin sorunsuz işlemesi için hayati öneme sahiptir. Bu çalışma, Türkiye'de kan ve kan ürünlerine olan talebi karşılamak için alternatif stratejiler geliştirerek en uygun çözümü belirlemeyi amaçlamaktadır. Çalışma, kan bağışı süreçlerinden hastanelere ulaştırma sürecine kadar tüm aşamaları Pisagor Bulanık AHP ve Pisagor Bulanık TOPSIS yöntemleri ile değerlendirerek sürdürülebilir bir tedarik ve bağış yönetim mekanizması kurmayı amaçlamaktadır. Sürdürülebilirlik, Etki Potansiyeli, Hedef Kitle Uygunluğu, Maliyet Etkinliği, Uygulama Kolaylığı ve Paydaş Desteği kriterlerine dayalı analizlerde en yüksek öncelik sürdürülebilirlik olarak belirlenmiş ve "Kolay Erişilebilirlik" alternatifi öne çıkmıştır. Bu sonuç, mobil bağış üniteleri ve şehir merkezlerinde erişilebilir lokasyonlar gibi çözümlerle bağış süreçlerinin verimliliğini artırma potansiyelini göstermektedir. Çalışmanın sonucunda bölgesel farklılıklara uyum sağlayabilmesi ve uzun vadeli etkileri ile literatüre katkı sağlanarak toplumsal dayanışma ve farkındalığın artırılması amaçlanmaktadır.

Anahtar Kelimeler

Kan ve Kan Ürünleri Pisagor Bulanık AHP Pisagor Bulanık TOPSIS

Kaynakça

  • [1] Türk Kızılayı, Kan Ürünleri Rehberi, Accessed January 20, https://www.kanver.org/EKutuphane/KanUrunleriRehberi. (2025).
  • [2] Yalman F, Karagöz Y., “Kan bağışını etkileyen faktörlerin belirlenmesine yönelik bir araştırma”, Düzce Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü Dergisi, 11(3):402-409, (2021).
  • [3] Karadağ İ, “Kan ve kan ürünleri tedarik zinciri ağ optimizasyonu”, [Doctoral thesis], Atatürk University, (2022).
  • [4] Altındiş S, Aşıcı N, Şenol U, et al., ” Transfüyon amaçlı kan verme önündeki engellerin belirlenmesi”, Sakarya Tıp Dergisi, 9(2):237-244. doi:10.31832/smj.560336, (2019).
  • [5] Hablemitoğlu Ş, Özkan Y, Yıldırım UF., “Bir fedakârlık örneği olarak kan bağışı”, Sosyal Politika Çalışmaları Dergisi, 20(20):67-78, (2010).
  • [6] Gasparovic Babic S, Krsek A, Baticic L., “Voluntary blood donation in modern healthcare: Trends, challenges, and opportunities”, Epidemiologia (Basel), 5(4):770-784. doi:10.3390/epidemiologia5040052, (2024).
  • [7] Türk Kızılayı, Kan Hakkında Bilinmesi Gerekenler, Accessed January 20, https://www.kanver.org/sayfa/e-kutuphane/kan-hakkinda-bilinmesi-gerekenler/44, (2025).
  • [8] Göray M, Peker S., “Kan ve kan ürünleri hizmetleri yönetimi”, Disiplinlerarası Yenilik Araştırmaları Dergisi, 2(1):15-28, (2022).
  • [9] Kaya G., “Acil hemşirelerinin kan ve kan ürünleri transfüyonu ile transfüyon komplikasyonlarına yönelik bilgi düzeyi ve uygulamaları”, [Master's thesis], Sağlık Bilimleri Enstitüsü; (2018).
  • [10] Cevizci S, Erginöz E, Yüceokur A., “Gönüllü kan bağışcılığı ve kan verme davranışını etkileyen faktörler”, Turkiye Klinikleri Cardiovascular Sciences, 22(1):85-92, (2010).
  • [11] Koç GG, Kokangül A., “Kan ürünleri tedarik zinciri”, Phoenix Medical Journal, 5(2):56-60, (2023).
  • [12] Türk Kızılayı. Kan Bağışı Nasıl Gerçekleşir? Accessed January 20. https://www.kanver.org/sayfa/kan-hizmetleri/kan-bagisi-nasil-gerceklesir/52. (2025).
  • [13] Eymen, U. E., “Tedarik zinciri yönetimi”, Kalite Ofisi Yayınları, 15, (2007).
  • [14] Randa AC, Cömert A, Adigüzel B, et al., “Türk Kızılayı Orta Anadolu Bölgesi kan ürünleri tedarik zinciri yönetimi projesi”, Journal of Industrial Engineering (Turkish Chamber of Mechanical Engineers), 22(3), (2011).
  • [15] Gillespie TW, Hillyer CD., “Blood donors and factors impacting the blood donation decision”, Transfusion Medicine Reviews, 16(2):115-130, (2002).
  • [16] Tezcan B., “Etkin hasta kan yönetimi”, Journal of Anesthesia/Anestezi Dergisi (JARSS), 27(3), (2019).
  • [17] Küçüktaş P, Şahin İ, Çalışkan E, Kılınçel Ö., “Düzce Üniversitesi Sağlık Uygulama ve Araştırma Merkezi’nde kan ve kan bileşenlerinin kliniklere göre kullanımlarının değerlendirilmesi”, Kocaeli Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi, 5(1):25-28. doi:10.30934/kusbed.460700, (2019).
  • [18] Şengil AA., “Eritrosit envanter yönetiminde derin pekistirmeli öğrenme”, [Master’s thesis], İstanbul Medipol University (2022).
  • [19] Sojka BN, Sojka P., “The blood donation experience: self-reported motives and obstacles for donating blood”, Vox Sanguinis, 94(1):56-63, (2008).
  • [20] Gökler SH, Boran S., “PCA esaslı hibrit ANFIS-Taguchi yöntemi ile kan bankası için talep tahmini”, Bilişim Teknolojileri Dergisi, 13(3):225-233. doi:10.17671/gazibtd.580530, (2020).
  • [21] Höbel A., “Acil serviste kan ve kan ürünü transfüyonu yapılan hastaların özellikleri ve maliyetlerini etkileyen faktörlerin değerlendirilmesi”, (2015).
  • [22] Kavak M., “Üniversite öğrencilerinin kan bağışına karşı bilgi, tutum ve davranışlarının değerlendirilmesi”, [Master's thesis], Sağlık Bilimleri Enstitüsü, (2017).
  • [23] Zadeh LA. “Fuzzy sets.”, Information and Control, 8:338-353. (1965).
  • [24] Peng X, Yang Y. “Fundamental properties of interval-valued Pythagorean fuzzy aggregation operators”, International Journal of Intelligent Systems, 31:444-487, (2016).
  • [25] Güven E, Pınarbaşı M, Alakaş HM, Eren T., “Organize Sanayi Bölgeleri’nin Natech riskine göre değerlendirilmesi: Kocaeli ili için bir örnek”, Resilience 8(1):13-30. doi:10.32569/resilience.1379980, (2024).
  • [26] Yerlikaya MA, Arıkan F., “KOBİ’lere sağlanan desteklerin performans etkinlik sıralarının Promethee ve Oreste yöntemleri ile belirlenmesi”, Journal of the Faculty of Engineering and Architecture of Gazi University, 31(4):1007-1016, (2016).
  • [27] Wang JQ, Peng JJ, Zhang HY, Liu T, Chen XH., “An uncertain linguistic multi-criteria group decision-making method based on a cloud model”, Group Decision and Negotiation, 24(1):171-192, (2015).
  • [28] Erol E, Özcan E, Eren T., “Elektrik üretim santrallarında iş güvenliği uzmanı seçiminde hibrit bir karar modeli”, Journal of Turkish Operations Management, 1(5):615-629, (2021).
  • [29] Oruç KO, Kılınç M., “Suriyeli sığınmacılar için uygun ev sahibi ülkelerin çok kriterli karar verme yöntemleri ile belirlenmesi,” Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 5(2):223-244, (2019).
  • [30] Ecer F, Kınay A, Nasiboğlu E., “AHP yöntemi ile engelli bireye sahip ailelerin standart hayat şartlarına ulaşabilmeleri için gerekli finansal desteğin belirlenmesi”, Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 5(3):687-704, (2018).
  • [31] Yazıcı E, Özcan E, Alakaş HM, Eren T., “Hidroelektrik santrallarda bakım strateji optimizasyonu için hiyerarşik bir karar modeli önerisi”, Journal of Polytechnic, 25(3):933-945. doi:10.2339/politeknik.862024, (2021).
  • [32] Yager RR. Pythagorean fuzzy subsets. In: Proceedings of the Joint IFSA World Congress and NAFIPS Annual Meeting; 57-61., (2014).
  • [33] Zengin, K., “Yerel Yönetimler Ve Sosyal Sorumluluk Güngören Belediyesi Kan Kardeşliği Kulübü (Kanka) Örneği”, Yalova Sosyal Bilimler Dergisi, 8(16), 84-101, (2018).
  • [34] Dizer U, Demirpek U., “Pandemilerde kan hizmetleri”,İnfeksiyon Dergisi, 23(1):29-34, (2009).
  • [35] Ozdemir, G. N., & Apak, H., “Cocuklarda kan transfuzyonunun temel ilkeleri/Basic transfusion management in children”, Turkish Pediatrics Archive, 19-24, (2009).
  • [36] Ağaç, G., Genetik algoritma ile kan ve kan ürünleri tedarik zinciri ağ tasarımı: Kızılay Doğu Karadeniz bölge kan merkezi örneği.
  • [37] Gök, S., “Sağlık hizmetleri pazarlamasında güncel yaklaşımlar”, Sağlık Akademisyenleri Dergisi, 10(3), 514-522, (2023).
  • [38] Şihbaraklioğlu, H. “Kayseri ilinde toplumun kan bağışına karşı tutum ve davranışları”, [Master's thesis], Sağlık Bilimleri Enstitüsü
  • [39] Ilbahar E, Karaşan A, Cebi S, Kahraman C., “A novel approach to risk assessment for occupational health and safety using Pythagorean fuzzy AHP & fuzzy inference system”, Safety Science, 103:124-136. doi:10.1016/j.ssci.2017.10.025, (2018).
  • [40] World Health Organization. Blood products: Blood donation. Accessed January 20, https://www.who.int/news-room/questions-and-answers/item/blood-products-why-should-i-donate-blood, (2025).
  • [41] Weng J, Xu Y, Xie C, et al., “Research on the effectiveness and strategies of new media in promoting voluntary blood donation from a public health perspective in the post-pandemic era.”, Frontiers in Public Health, 12:1436909, (2024).

Evaluation of Alternative Strategies to Meet the Demand for Blood and Blood Products

Yıl 2026, Cilt: 29 Sayı: 2, 1 - 13, 15.03.2026

Rumeysa Güneş , Buğra Akyol , Emel Güven , Tamer Eren

https://doi.org/10.2339/politeknik.1665168
https://izlik.org/JA45HX99SF

Öz

Blood and blood products are vital in many medical conditions. In cases such as surgical operations, cancer treatments, and accidents, successful treatment becomes difficult without blood and blood products. Therefore, blood donation is of vital importance for saving the lives of patients and for the smooth operation of the healthcare system. This study aims to determine the most appropriate solution by developing alternative strategies to meet the demand for blood and blood products in Turkey. The study aims to establish a sustainable supply and donation management mechanism by evaluating all stages, from blood donation processes to the delivery process to hospitals, with Pythagorean Fuzzy AHP and Pythagorean Fuzzy TOPSIS methods. In the analyses based on the criteria of Sustainability, Impact Potential, Target Audience Suitability, Cost Effectiveness, Ease of Implementation, and Stakeholder Support, the highest priority was determined as sustainability, and the "Easy Accessibility" alternative stood out. This result shows the potential to increase the efficiency of donation processes with solutions such as mobile donation units and accessible locations in city centers. As a result of the study, contribution to the literature and increase social solidarity, awareness with its adaptability to regional differences and long-term effects.

Anahtar Kelimeler

Blood and Blood Products Pythagorean Fuzzy AHP Pythagorean Fuzzy TOPSIS

Kaynakça

  • [1] Türk Kızılayı, Kan Ürünleri Rehberi, Accessed January 20, https://www.kanver.org/EKutuphane/KanUrunleriRehberi. (2025).
  • [2] Yalman F, Karagöz Y., “Kan bağışını etkileyen faktörlerin belirlenmesine yönelik bir araştırma”, Düzce Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü Dergisi, 11(3):402-409, (2021).
  • [3] Karadağ İ, “Kan ve kan ürünleri tedarik zinciri ağ optimizasyonu”, [Doctoral thesis], Atatürk University, (2022).
  • [4] Altındiş S, Aşıcı N, Şenol U, et al., ” Transfüyon amaçlı kan verme önündeki engellerin belirlenmesi”, Sakarya Tıp Dergisi, 9(2):237-244. doi:10.31832/smj.560336, (2019).
  • [5] Hablemitoğlu Ş, Özkan Y, Yıldırım UF., “Bir fedakârlık örneği olarak kan bağışı”, Sosyal Politika Çalışmaları Dergisi, 20(20):67-78, (2010).
  • [6] Gasparovic Babic S, Krsek A, Baticic L., “Voluntary blood donation in modern healthcare: Trends, challenges, and opportunities”, Epidemiologia (Basel), 5(4):770-784. doi:10.3390/epidemiologia5040052, (2024).
  • [7] Türk Kızılayı, Kan Hakkında Bilinmesi Gerekenler, Accessed January 20, https://www.kanver.org/sayfa/e-kutuphane/kan-hakkinda-bilinmesi-gerekenler/44, (2025).
  • [8] Göray M, Peker S., “Kan ve kan ürünleri hizmetleri yönetimi”, Disiplinlerarası Yenilik Araştırmaları Dergisi, 2(1):15-28, (2022).
  • [9] Kaya G., “Acil hemşirelerinin kan ve kan ürünleri transfüyonu ile transfüyon komplikasyonlarına yönelik bilgi düzeyi ve uygulamaları”, [Master's thesis], Sağlık Bilimleri Enstitüsü; (2018).
  • [10] Cevizci S, Erginöz E, Yüceokur A., “Gönüllü kan bağışcılığı ve kan verme davranışını etkileyen faktörler”, Turkiye Klinikleri Cardiovascular Sciences, 22(1):85-92, (2010).
  • [11] Koç GG, Kokangül A., “Kan ürünleri tedarik zinciri”, Phoenix Medical Journal, 5(2):56-60, (2023).
  • [12] Türk Kızılayı. Kan Bağışı Nasıl Gerçekleşir? Accessed January 20. https://www.kanver.org/sayfa/kan-hizmetleri/kan-bagisi-nasil-gerceklesir/52. (2025).
  • [13] Eymen, U. E., “Tedarik zinciri yönetimi”, Kalite Ofisi Yayınları, 15, (2007).
  • [14] Randa AC, Cömert A, Adigüzel B, et al., “Türk Kızılayı Orta Anadolu Bölgesi kan ürünleri tedarik zinciri yönetimi projesi”, Journal of Industrial Engineering (Turkish Chamber of Mechanical Engineers), 22(3), (2011).
  • [15] Gillespie TW, Hillyer CD., “Blood donors and factors impacting the blood donation decision”, Transfusion Medicine Reviews, 16(2):115-130, (2002).
  • [16] Tezcan B., “Etkin hasta kan yönetimi”, Journal of Anesthesia/Anestezi Dergisi (JARSS), 27(3), (2019).
  • [17] Küçüktaş P, Şahin İ, Çalışkan E, Kılınçel Ö., “Düzce Üniversitesi Sağlık Uygulama ve Araştırma Merkezi’nde kan ve kan bileşenlerinin kliniklere göre kullanımlarının değerlendirilmesi”, Kocaeli Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi, 5(1):25-28. doi:10.30934/kusbed.460700, (2019).
  • [18] Şengil AA., “Eritrosit envanter yönetiminde derin pekistirmeli öğrenme”, [Master’s thesis], İstanbul Medipol University (2022).
  • [19] Sojka BN, Sojka P., “The blood donation experience: self-reported motives and obstacles for donating blood”, Vox Sanguinis, 94(1):56-63, (2008).
  • [20] Gökler SH, Boran S., “PCA esaslı hibrit ANFIS-Taguchi yöntemi ile kan bankası için talep tahmini”, Bilişim Teknolojileri Dergisi, 13(3):225-233. doi:10.17671/gazibtd.580530, (2020).
  • [21] Höbel A., “Acil serviste kan ve kan ürünü transfüyonu yapılan hastaların özellikleri ve maliyetlerini etkileyen faktörlerin değerlendirilmesi”, (2015).
  • [22] Kavak M., “Üniversite öğrencilerinin kan bağışına karşı bilgi, tutum ve davranışlarının değerlendirilmesi”, [Master's thesis], Sağlık Bilimleri Enstitüsü, (2017).
  • [23] Zadeh LA. “Fuzzy sets.”, Information and Control, 8:338-353. (1965).
  • [24] Peng X, Yang Y. “Fundamental properties of interval-valued Pythagorean fuzzy aggregation operators”, International Journal of Intelligent Systems, 31:444-487, (2016).
  • [25] Güven E, Pınarbaşı M, Alakaş HM, Eren T., “Organize Sanayi Bölgeleri’nin Natech riskine göre değerlendirilmesi: Kocaeli ili için bir örnek”, Resilience 8(1):13-30. doi:10.32569/resilience.1379980, (2024).
  • [26] Yerlikaya MA, Arıkan F., “KOBİ’lere sağlanan desteklerin performans etkinlik sıralarının Promethee ve Oreste yöntemleri ile belirlenmesi”, Journal of the Faculty of Engineering and Architecture of Gazi University, 31(4):1007-1016, (2016).
  • [27] Wang JQ, Peng JJ, Zhang HY, Liu T, Chen XH., “An uncertain linguistic multi-criteria group decision-making method based on a cloud model”, Group Decision and Negotiation, 24(1):171-192, (2015).
  • [28] Erol E, Özcan E, Eren T., “Elektrik üretim santrallarında iş güvenliği uzmanı seçiminde hibrit bir karar modeli”, Journal of Turkish Operations Management, 1(5):615-629, (2021).
  • [29] Oruç KO, Kılınç M., “Suriyeli sığınmacılar için uygun ev sahibi ülkelerin çok kriterli karar verme yöntemleri ile belirlenmesi,” Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 5(2):223-244, (2019).
  • [30] Ecer F, Kınay A, Nasiboğlu E., “AHP yöntemi ile engelli bireye sahip ailelerin standart hayat şartlarına ulaşabilmeleri için gerekli finansal desteğin belirlenmesi”, Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 5(3):687-704, (2018).
  • [31] Yazıcı E, Özcan E, Alakaş HM, Eren T., “Hidroelektrik santrallarda bakım strateji optimizasyonu için hiyerarşik bir karar modeli önerisi”, Journal of Polytechnic, 25(3):933-945. doi:10.2339/politeknik.862024, (2021).
  • [32] Yager RR. Pythagorean fuzzy subsets. In: Proceedings of the Joint IFSA World Congress and NAFIPS Annual Meeting; 57-61., (2014).
  • [33] Zengin, K., “Yerel Yönetimler Ve Sosyal Sorumluluk Güngören Belediyesi Kan Kardeşliği Kulübü (Kanka) Örneği”, Yalova Sosyal Bilimler Dergisi, 8(16), 84-101, (2018).
  • [34] Dizer U, Demirpek U., “Pandemilerde kan hizmetleri”,İnfeksiyon Dergisi, 23(1):29-34, (2009).
  • [35] Ozdemir, G. N., & Apak, H., “Cocuklarda kan transfuzyonunun temel ilkeleri/Basic transfusion management in children”, Turkish Pediatrics Archive, 19-24, (2009).
  • [36] Ağaç, G., Genetik algoritma ile kan ve kan ürünleri tedarik zinciri ağ tasarımı: Kızılay Doğu Karadeniz bölge kan merkezi örneği.
  • [37] Gök, S., “Sağlık hizmetleri pazarlamasında güncel yaklaşımlar”, Sağlık Akademisyenleri Dergisi, 10(3), 514-522, (2023).
  • [38] Şihbaraklioğlu, H. “Kayseri ilinde toplumun kan bağışına karşı tutum ve davranışları”, [Master's thesis], Sağlık Bilimleri Enstitüsü
  • [39] Ilbahar E, Karaşan A, Cebi S, Kahraman C., “A novel approach to risk assessment for occupational health and safety using Pythagorean fuzzy AHP & fuzzy inference system”, Safety Science, 103:124-136. doi:10.1016/j.ssci.2017.10.025, (2018).
  • [40] World Health Organization. Blood products: Blood donation. Accessed January 20, https://www.who.int/news-room/questions-and-answers/item/blood-products-why-should-i-donate-blood, (2025).
  • [41] Weng J, Xu Y, Xie C, et al., “Research on the effectiveness and strategies of new media in promoting voluntary blood donation from a public health perspective in the post-pandemic era.”, Frontiers in Public Health, 12:1436909, (2024).
Toplam 41 adet kaynakça vardır.

Ayrıntılar

Birincil Dil İngilizce
Konular Endüstri Mühendisliği
Bölüm Araştırma Makalesi
Yazarlar

Rumeysa Güneş 0009-0009-7479-9867

Buğra Akyol 0009-0008-4636-7584

Emel Güven 0000-0001-6106-9720

Tamer Eren 0000-0001-5282-3138

Gönderilme Tarihi 25 Mart 2025
Kabul Tarihi 5 Haziran 2025
Erken Görünüm Tarihi 17 Temmuz 2025
Yayımlanma Tarihi 15 Mart 2026
DOI https://doi.org/10.2339/politeknik.1665168
IZ https://izlik.org/JA45HX99SF
Yayımlandığı Sayı Yıl 2026 Cilt: 29 Sayı: 2

Kaynak Göster

APA Güneş, R., Akyol, B., Güven, E., & Eren, T. (2026). Evaluation of Alternative Strategies to Meet the Demand for Blood and Blood Products. Politeknik Dergisi, 29(2), 1-13. https://doi.org/10.2339/politeknik.1665168
AMA 1.Güneş R, Akyol B, Güven E, Eren T. Evaluation of Alternative Strategies to Meet the Demand for Blood and Blood Products. Politeknik Dergisi. 2026;29(2):1-13. doi:10.2339/politeknik.1665168
Chicago Güneş, Rumeysa, Buğra Akyol, Emel Güven, ve Tamer Eren. 2026. “Evaluation of Alternative Strategies to Meet the Demand for Blood and Blood Products”. Politeknik Dergisi 29 (2): 1-13. https://doi.org/10.2339/politeknik.1665168.
EndNote Güneş R, Akyol B, Güven E, Eren T (01 Mart 2026) Evaluation of Alternative Strategies to Meet the Demand for Blood and Blood Products. Politeknik Dergisi 29 2 1–13.
IEEE [1]R. Güneş, B. Akyol, E. Güven, ve T. Eren, “Evaluation of Alternative Strategies to Meet the Demand for Blood and Blood Products”, Politeknik Dergisi, c. 29, sy 2, ss. 1–13, Mar. 2026, doi: 10.2339/politeknik.1665168.
ISNAD Güneş, Rumeysa - Akyol, Buğra - Güven, Emel - Eren, Tamer. “Evaluation of Alternative Strategies to Meet the Demand for Blood and Blood Products”. Politeknik Dergisi 29/2 (01 Mart 2026): 1-13. https://doi.org/10.2339/politeknik.1665168.
JAMA 1.Güneş R, Akyol B, Güven E, Eren T. Evaluation of Alternative Strategies to Meet the Demand for Blood and Blood Products. Politeknik Dergisi. 2026;29:1–13.
MLA Güneş, Rumeysa, vd. “Evaluation of Alternative Strategies to Meet the Demand for Blood and Blood Products”. Politeknik Dergisi, c. 29, sy 2, Mart 2026, ss. 1-13, doi:10.2339/politeknik.1665168.
Vancouver 1.Rumeysa Güneş, Buğra Akyol, Emel Güven, Tamer Eren. Evaluation of Alternative Strategies to Meet the Demand for Blood and Blood Products. Politeknik Dergisi. 01 Mart 2026;29(2):1-13. doi:10.2339/politeknik.1665168

Amaç ve Kapsam

 Temel mühendislik alanlarındaki hem deneysel hem de kuramsal çalışmaların yer aldığı dergimiz, mühendisliğin hızla gelişen alanlarına ilişkin makalelerin yayınına öncelik tanır ve disiplinlerarası yöntem ve teknolojiler üzerine yoğunlaşmayı,mühendislik bilimlerindeki en güncel bilimsel ve teknolojik gelişmeleri araştırmacılara, mühendislere ve ilgili kitlelere ulaştırmayı hedefler. Dergiye gönderilen bilimsel çalışmaların yayımlanmış veya sözlü veya poster sunum olarak başka yerde yayın için değerlendirme aşamasında bulunmaması gereklidir.


“Politeknik Dergisi" temel mühendislik konularını kapsayan bir dergidir. Dergi ulusal ve uluslararası düzeyde bilim, teknoloji ve mühendislik alanlarında orijinal bir araştırmayı bulgu ve sonuçlarıyla yansıtan ve bilime katkısı olan araştırma makalelerini veya yeterli sayıda bilimsel makaleyi tarayıp, konuyu bugünkü bilgi ve teknoloji düzeyinde özetleyen, değerlendirme yapan ve bulguları karşılaştırarak yorumlayan tarama makalelerini kabul etmektedir.

Dergimize makale gönderen ve/veya dergimizde hakemlik yapan /yapacak olan tüm kullanıcıların kurumsal e-posta hesapları ile sisteme kayıt olmaları gerekmektedir (yahoo.com, hotmail.com, gmail.com vb. uzantılı e-posta hesapları kullanılmamalıdır).

Dergimize ait herhangi bir ŞABLON formatı  bulunmamaktadır. İlk gönderi için makalelerin aşağıdaki kurallara göre hazırlanması gerekmektedir. 

Gazi Üniversitesi Politeknik Dergisi, Fen ve Mühendislik alanlarında çalışan bilim insanları arasındaki bilimsel iletişimi oluşturmak amacıyla, bilimsel özgün makaleleri Türkçe veya İngilizce olarak kabul etmektedir.

Araştırma Makalesi: Orijinal bir araştırmayı bulgu ve sonuçlarıyla yansıtan çalışmalar,

Tarama Makalesi: Yeterli sayıda bilimsel makaleyi tarayıp, konuyu günümüzün bilgi ve teknoloji düzeyinde özetleyen, değerlendirme yapan ve bu bulguları karşılaştırarak yorumlayan yazılar,

Teknik Not: Yapılan bir araştırmanın önemli bulgularını açıklayan yeni bir yöntem veya teknik tanımlayan yazılar. 

Bütün yazıların Telif Hakkı Devir Formu, makalenin bütün yazarları tarafından doldurulup editörlüğe iletilmelidir. Telif Hakkı Devir Formu göndermeyen yazarların yayınları işleme konulmaz. Yayınlanmasına karar verilen makaleler üzerine yazarlar tarafından sonradan hiçbir eklenti yapılamaz.

Her makale en az iki hakeme gönderilerek şekil ve içerik bakımından incelenir. Dergide yayınlanabilecek nitelikteki olduğu belirlenen makalelerin dizgisi yapılarak yayına hazır hale getirilir.

SUNUŞ

İlk gönderi esnasında, makalenin yazar(lar)ı tarafından benzerlik taraması yapılarak benzerlik oranını gösteren raporun makale ile birlikte yüklenmesi gerekmektedir. Detaylı bilgi için tıklayınız.

Her makalede yapılan çalışmanın özetlendiği bir Özet Sayfası bulunmalıdır. (Bu sayfa makalenin ilk sayfası olacak şekilde makalenizi tek dosya halinde gönderiniz). Özet sayfasına ait şablon dosyaya ulaşmak için tıklayınız.

1. METİN : Times New Roman yazı karakterinde ve 12 pt olacak şekilde yazılmalı, kaynaklar ve şekiller dahil tarama yazıları dışında 20 sayfayı geçmemelidir. Yazarlar makalelerinin ne türde bir yazı olduğunu belirtmelidirler.

2. BAŞLIK : Eserin başlığı, ilk harfleri büyük olacak şekilde Türkçe ve İngilizce olarak yazılmalı, başlık metne uygun, kısa ve açık olmalıdır.

Metin içerisindeki 1. derece başlıkların tamamı büyük harfle, 2. derece başlıkların tüm kelimelerinin ilk harfleri büyük harfle ve 3. ve daha alt başlıklar için başlığın yalnızca ilk kelimesi büyük harfle olacak şekilde yazılmalıdır (Metin içerisinde kullanılan başlıkların ve alt başlıkların tümünün İngilizceleri parantez içerisinde belirtilmelidir. Yazım dili İngilizce olan makalelerde, parantez içerisinde herhangi bir şey belirtilmemelidir. Tüm metin İngilizce olmalıdır)

3. ÖZET : 200 kelimeyi geçmeyecek şekilde Türkçe ve İngilizce yazılmalıdır. İngilizce özetin başına eserin başlığı da ingilizce olarak yazılmalıdır.

4. ANAHTAR KELİMELER : En az 3 en fazla 5 adet Türkçe/ İngilizce olarak verilmelidir.

5. METİN : Genel olarak giriş, yöntem, bulgular, sonuç ve tartışmaya ilişkin kısımları kapsar.

6. KAYNAKLAR : Metinde parantez içerisindeki [1], [2] vb. rakamlarla numaralandırılmalı ve metin sonunda da eser içinde veriliş sırasına göre yazılmalıdır.

Kaynak bir makale ise: Yazarın soyadı adının baş harfi, tırnak içerisinde makalenin tam başlığı, derginin adı (varsa uluslararası kısaltmaları), cilt no: makalenin başlangıç ve bitiş sayfa no, (yıl)

Örnek: Sözen A., Özbaş E., Menlik T., Çakır M. T., Gürü M. and Boran K., ''Improving the thermal performance of diffusion absorption refrigeration system with alumina nanofluids'', International Journal of Refrigeration, 44: 73-80, (2014)

Kaynak bir kitap ise: Yazarın soyadı adının başharfi, tırnak içerisinde kitabın adı, cilt no, varsa editörü, yayınevinin adı, yayın no, yayınlandığı yer, (yıl).

Kaynak kitaptan bir bölüm ise: Bölüm yazarının soyadı adının başharfi, tırnak içerisinde bölümün adı, bölümün alındığı kitabın adı, yayınevinin adı, yayınlandığı yer, (yıl).

Kaynak basılmış tez ise: Yazarın soyadı adının baş harfi, tırnak içerisinde tezin adı, cinsi (yüksek lisans, doktora), sunulduğu üniversite ve enstitüsü, (yıl).

Kaynak kongreden alınmış tebliğ ise: Yazarın soyadı adının baş harfi, tırnak içerisinde tebliğin adı, kongrenin adı, yapıldığı yer, tebliğin başlangıç ve bitiş sayfa no, (yıl).

Kaynak bir standart ise: Standardın numarası, tırnak içerisinde standardın adı, (yıl).

7. ÇİZELGE VE ŞEKİLLER: Çizelge içermeyen bütün görüntüler (fotoğraf, çizim, diyagram, grafik, harita vs.) şekil olarak isimlendirilmelidir. Her bir çizelge ve şekil, metin içinde gireceği yere yerleştirilmelidir. Bütün şekiller metin içinde ardışık olarak numaralandırılmalıdır (Metin içerisinde kullanılan Çizelge ve Şekillerin tümünün ingilizceleri parantez içerisinde belirtilmelidir. Yazım dili İngilizce olan makalelerde, parantez içerisinde herhangi bir şey belirtilmemelidir. Tüm metin İngilizce olmaldır).

8. FORMÜLLER VE BİRİMLER: Metin içerisindeki tüm formüller equation formatında yazılmalıdır. Formüllere (1), (2) şeklinde sıra numarası verilmelidir. Tüm birimler SI birim sisteminde olmalıdır.

9. SİMGELER VE KISALTMALAR : Metin sonunda kaynaklardan önce verilebilir.

10. TEŞEKKÜR : Eğer kişi veya kurumlara teşekkür yapılacaksa bu kısımda yazılmalı ve kaynaklardan önce verilmelidir.

11. ETİK BEYANI : Dergimizde yayımlanacak makalelerde etik kurul izini ve/veya yasal/özel izin alınmasının gerekip gerekmediği belirtilmiş olmalıdır. Eğer bu izinlerin alınması gerekli ise, izinin hangi kurumdan, hangi tarihte ve hangi karar veya sayı numarası ile alındığı açıkça sunulmalıdır. Ayrıca çalışma insan ve hayvan deneklerinin kullanımını gerektiriyor ise çalışmanın uluslararası deklarasyon, kılavuz vb. uygun gerçekleştirildiği beyan edilmelidir. İzin alınmasının gerekmediği durumlar için TEŞEKKÜR bölümünden sonra aşağıdaki metin eklenmelidir.  

        Türkçe dilindeki makaleler için:
        ETİK STANDARTLARIN BEYANI
        Bu makalenin yazar(lar)ı çalışmalarında kullandıkları materyal ve yöntemlerin etik kurul izni ve/veya yasal-özel bir izin gerektirmediğini beyan ederler.


        İngilizce dilindeki makaleler için:
        DECLARATION OF ETHICAL STANDARDS
        The author(s) of this article declare that the materials and methods used in this study do not require ethical committee permission and/or legal-special permission.

12. YAZAR KATKILARININ BEYANI: Bu bölümde makalede adı geçen her bir araştırmacının makaleye olan katkısı belirtilmelidir.

13. ÇIKAR ÇATIŞMASININ BEYANI: Makale yazarları arasındaki çıkar çatışması durumu belirtilmelidir. Herhangi bir çıkar çatışması yoksa "Bu çalışmada herhangi bir çıkar çatışması yoktur" ibaresi yazılmalıdır.

YAYIN ETİĞİ BİLDİRİMİ
Yayın etiği, en iyi uygulama kılavuzlarını sağlamak ve bu nedenle derginin editörleri, yazarları ve hakemler tarafından uyulması açısından çok önemlidir. Politeknik Dergisi, COPE'nin Davranış Kuralları ve Dergi Editörleri İçin En İyi Uygulama Kılavuz İlkeleri (https://publicationethics.org/resources/code-conduct) tarafından açıklanan ilkelere uygundur ve sadece şeffaflık ilkeleri değil, aynı zamanda en iyi bilimsel uygulama Yayın Etik Kurulu (COPE) tarafından belirlenen kurallara uygun olan makaleleri yayınlar.

Baş Editör ve Alan Editörlerinin Görevleri
Tarafsızlık
Derginin baş editörü ve bölüm editörleri, dergiye gönderilen makalelerin hangisinin yayınlanması gerektiğine karar vermekten sorumludur. Bu süreçte yazarlar ırk, etnik köken, cinsiyet, din ve vatandaşlıklarına göre editörler tarafından ayırt edilmez. Editörlerin yayınlanacak bir makaleyi kabul etme, gözden geçirme veya reddetme kararları, yalnızca makalenin önemi, özgünlüğü ve açıklığına ve ayrıca makalede yapılan çalışmanın derginin kapsamına uygunluğuna dayanmaktadır.
Gizlilik
Baş editör ve bölüm editörleri, gönderilen bir makale hakkında herhangi bir bilgiyi başkasıyla paylaşmamalıdır. Ayrıca ilgili yazar, hakemler / muhtemel hakemler ve yayıncı personel tarafından açıklanmamalıdır. Editörler, yazarlar tarafından sunulan tüm materyallerin inceleme sürecinde gizli kalmasını sağlayacaktır.
Çıkar Çatışması ve Açıklama
Gönderilmiş bir makalede açıklanan yayınlanmamış materyaller, yazarın yazılı izni olmadan hiçbir hakemin kendi çalışmalarında kullanılmamalıdır. Hakem değerlendirmesi sürecinden elde edilen münhasır bilgi veya görüşler gizli tutulmalı ve kişisel çıkarlar için kullanılmamalıdır. Hakemler, rekabetçi, işbirlikçi veya makalelere bağlı yazarlar, şirketler veya kurumlardan herhangi biriyle olan diğer ilişkilerden / bağlantılardan kaynaklanan çıkar çatışmalarına sahip oldukları yazıları dikkate almamalıdır.
Akran inceleme süreci
Baş editör / bölüm editörleri, dergi sistemine gönderilen her bir yazı için çift kör bir akran inceleme sürecinin etkin bir şekilde yapılmasını sağlamalıdır.
Etik olmayan davranışların yönetimi
Editörler, yayıncılarla birlikte, gönderilen bir makale veya yayınlanan bir makale hakkında etik şikâyetler sunulduğunda rasyonel olarak duyarlı önlemler almalıdır.

Yazar(lar)ın Görevleri
Makalenin Yazarı
Tasarım, yorumlama ve uygulama dâhil olmak üzere bildirilen çalışmaya önemli bir katkı sağlayanlara daraltılmalıdır. Gönderilen yazıya önemli katkılarda bulunan tüm yazarlar ortak yazar olarak listelenmelidir.

Özgünlük ve intihal
Gönderdikleri makalenin içeriğinden, dilinden ve özgünlüğünden yazarlar sorumludur. Yazarlar, orijinal eserlerini tamamen oluşturduğunu ve yazarlar çalışmayı ve / veya diğer yazarların sözlerini kullanmışlarsa, bunun uygun bir şekilde alıntılandığını veya alıntı yapıldığını temin etmelidir. İntihal, bir başkasının makalesini yazarın kendi makalesi olarak göstermek, bir başkasının makalesinin önemli kısımlarını (atıfta bulunmadan) kopyalamak veya başka bir deyişle, başkaları tarafından yapılan araştırmaların sonuçlarını almaktan farklı biçimlerdedir. Tüm formlarındaki intihal, etik olmayan yayıncılık davranışını içerir ve kabul edilemez. Hakemlere bir makale gönderilmeden önce, intihal araştırması için iThenticate aracılığıyla benzerlik açısından kontrol edilir.

Fon kaynaklarının tanınması
Makalede bildirilen araştırma için tüm finansman kaynakları, referanslar öncesinde makalenin sonunda ayrıntılı olarak belirtilmelidir.

İfşa ve çıkar çatışmaları
Tüm yazarlar makalelerinde, makalelerinin bulgularını veya yorumunu etkilemek için yorumlanabilecek herhangi bir maddi veya diğer maddi çıkar çatışmasını açıklamalıdır. Proje için tüm finansal destek kaynakları da açıklanmalıdır. Açıklanan potansiyel çıkar çatışmaları örnekleri arasında istihdam, danışmanlıklar, hisse senedi mülkiyeti, onur, ücretli uzman tanıklığı, patent başvuruları / kayıtları ve hibeler veya diğer fonlar yer almaktadır. Potansiyel çıkar çatışmaları mümkün olan en erken aşamada bildirilmelidir.

Raporlama standartları
Makalenin yazarları, yapılan çalışmanın doğru bir açıklamasını ve önemi ile ilgili objektif bir tartışma sunmalıdır. Temel veriler, metinde doğru olarak verilmelidir. Bir makale, diğer araştırmacıların çalışmayı tekrar etmelerine izin vermek için yeterli ayrıntıyı ve referansları içermelidir. Zor veya bilerek kesin olmayan ifadeler etik olmayan davranışlar oluşturur ve kabul edilemez. İnceleme ve profesyonel yayın makaleleri de kesin olmalı, özgün ve objektif olmalı ve editoryal düşünce çalışmaları açıkça ifade edilmelidir.

Veri erişimi ve saklama
Yazarlardan editoryal inceleme süreci için bir makaleyle bağlantılı ham verileri sağlamaları istenebilir ve herhangi bir durumda, yayınlandıktan sonra belirli bir süre için bu verileri saklamaları gerekebilir.

Çoklu, gereksiz veya eşzamanlı yayın
Gönderilen makaleler başka herhangi bir dergiye gönderilmemiş olmalıdır. Aynı makaleyi aynı anda birden fazla dergiye göndermek etik olmayan yayıncılık davranışını içerir. Yazarlar ayrıca makalenin daha önce başka bir yerde yayınlanmadığından da emin olmalıdır.

Yayınlanmış çalışmalarda ana hatalar
Bir yazar yayınlanmış eserinde önemli bir hata veya yanlışlıkla karşılaştığında, dergi editörünü veya yayıncısına bu durumu derhal bildirmek ve makaleyi geri çekmek veya düzeltmek için editörle işbirliği yapmak yükümlülüğündedir.

Hakemlerin Görevleri
Hakemler, makale le ilgili görüşlerini tamamlayarak yorumlarını kendisine tanımlanan zaman içerisinde göndermelidir. Eğer makale, hakemin ilgi alanına uygun değilse, makale editöre geri gönderilmelidir, böylece diğer hakemler zaman kaybetmeden atanabilirler.

Katkı
Hakemler, hakemli bir dergi olan derginin kalitesine katkıda bulunan ana üyelerdir. Alınan makaleyi incelemesi için kalifiye olmayan hakemler derhal editöre bildirmeli ve bu makaleyi incelemeyi reddetmelidir.

Gizlilik
İnceleme için gönderilen yazılar gizli belgeler olarak değerlendirilmelidir. Editör tarafından yetkilendirilmedikçe başkalarıyla gösterilmemeli veya tartışılmamalıdır.

Nesnellik standartları
Yorumlar objektif olarak gerçekleştirilmelidir. Yazarın kişisel eleştirisi uygun değildir. Hakemler açıkça destekleyici argümanlarla görüşlerini ifade etmelidir.

Kaynakların tanınması
Hakemler, yazarlar tarafından alıntılanmayan yayınlanmış çalışmaları tanımlamalıdır. Bir gözlem, türetme veya argümanın daha önce bildirildiği herhangi bir ifadeye ilgili atıfta bulunulmalıdır. Bir gözden geçiren aynı zamanda editörün dikkatini, ele alınan yazı ile kişisel bilgileri olan yayınlanmış diğer herhangi bir makale arasında hayati bir benzerlik ya da çakışma olduğuna dikkat etmelidir.

İfşa ve çıkar çatışması
Hakemler, rekabetçi, işbirlikçi veya yazılarla bağlantılı yazarlar, şirketler veya kurumlarla yapılan diğer ilişkilerden / bağlantılardan kaynaklanan çıkar çatışmalarına sahip oldukları makaleleri dikkate almamalıdır.

DERGİ POLİTİKASI
Makale Değerlendirme Süreci
Hakem Davetinin Geçerlilik Süresi : 30 gün
Hakem Daveti İçin Verilen Ekstra Süre : 15 gün
Hakemin Makaleyi Değerlendirme Süresi : 21 gün
Yazarın Düzeltmelerini Gerçekleştirmesi İçin Verilen Süre : 30 gün
Makale Değerlendirmesi İçin Hakeme Verilen Ekstra Süre : 7 gün

Ücret Politikası
Dergimize gönderilen makalelerin değerlendirilmesi/basılması gibi süreçlerde yazarlardan herhangi bir ücret talep edilmemektedir. 

Makale Geri Çekme Süreci
Yayımlanmış bir makalenin geri çekilmesi işlemi ilgili makalenin tüm yazarlarının ortak talebine istinaden yapılmaktadır. Geri çekilen makaleye ait bilgiler yazar(lar)ın editörlüğümüze başvurduğu tarihten sonra yayımlanacak ilk sayımızda GERİ ÇEKME(RETRACTION) başlığı altında bildirilir. 

Politeknik Dergisi makale gönderimi veya basım aşamasında herhangi bir ücret talep etmemektedir.

Atıf Dizinleri

Google Scholar
TR Dizin
Emerging Sources Citation Index (ESCI)
Thomson Reuters / Clarivate Analytics
EBSCO
SOBIAD

Genel Yayın Yönetmeni

Musa ATAR

Baş Editör

Adnan Sözen
Adnan SÖZEN

  
Enerji Sistemleri Mühendisliği, Enerji

Editörler

Murat Tolga ÖZKAN
Serhat KARYEYEN

Editör Yardımcıları

Fatih Emre BORAN
Volkan YILMAZ

Editör Asistanı

Erdem ÇİFTÇİ

Editörler Kurulu

Hülya DURMUŞ
Hüseyin PEKER
İhsan TOKTAŞ
Zafer AYAZ
Nihat OZTURK
O. Ayhan ERDEM
Figen BALO
Mustafa ÖZER
Orhan KAPLAN
Mustafa Bahadır ÖZDEMİR
Hacı Bayram KARADAĞ
İsmail AYDIN
İhsan KORKUT
Halil DEMİR
Melih OKUR
Ahmet GÜRAL
Kasım SERBEST
Murat YÜCEL
Emine Özge KARACA
Cemil ÇETİNKAYA
Volkan YILMAZ
Fatih Emre BORAN

Yayın Danışma Kurulu

Mehmet ESEN
İlker USTA
Ulvi ŞEKER
Murat HOŞÖZ
Hüseyin Rıza BÖRKLÜ
Mustafa AKTAŞ
Mehmet DEMİRTAŞ
Günnur KOCAR
Engin ÖZDEMİR
Ayhan ÖZÇİFÇİ
H. Serdar YÜCESU
Tayfun MENLİK
Metin GÜRÜ
Sare SAHİL
Erol KURT
Ramazan BAYINDIR
Ebru AKPINAR
Ramazan YILMAZ
Prof. Dr. Yasin VAROL
Nadire Şule ATILGAN
Ramazan KÖSE
Erol ARCAKLIOĞLU
Metin İPEK
Dilek KUMLUTAŞ
İshak KARAKAYA
Jamal KHATİB
Musa ATAR

Teknik Sorumlu

Şulenur ASAL
İrem KARAASLAN
Coşkun YÜKSEL

Yayın Etiği Kurulu

Murat Tolga ÖZKAN
Erdem ÇİFTÇİ
Serhat KARYEYEN
 
TARANDIĞIMIZ DİZİNLER (ABSTRACTING / INDEXING)
181341319013191 13189 13187 13188 18016 

download Bu eser Creative Commons Atıf-AynıLisanslaPaylaş 4.0 Uluslararası ile lisanslanmıştır.