OKUL YÖNETİCİLERİN GÖSTERDİĞİ A TİPİ VE B TİPİ KİŞİLİK ÖZELLİKLERİ İLE ÖĞRETMENLERİN MOTİVASYONLARI ARASINDAKİ İLİŞKİ

Asuman Bilgin Yurdaöz; Necati Cemaloğlu

doi:10.34086/rteusbe.1015798

OKUL YÖNETİCİLERİN GÖSTERDİĞİ A TİPİ VE B TİPİ KİŞİLİK ÖZELLİKLERİ İLE ÖĞRETMENLERİN MOTİVASYONLARI ARASINDAKİ İLİŞKİ

Öz

Bu araştırmanın amacı, okul yöneticilerinin gösterdiği A Tipi ve B Tipi kişilik özellikleri ile öğretmenlerin motivasyonları arasındaki ilişkinin saptanmasıdır. Bu araştırma, ilişkisel tarama deseninde tasarlanmıştır. Araştırmanın evreni 2020-2021 eğitim- öğretim yılında Rize ili Merkez ilçe sınırları içerisinde görev yapan 394 ilkokul, ortaokul ve lise öğretmeni ile 45 okul müdüründen oluşmaktadır. Araştırmada veri toplama aracı olarak okul yöneticilerinin kişilik tiplerini belirlemek için Kişilik Ölçeği ve öğretmenlerin motivasyon düzeylerini belirlemek için Öğretmen Motivasyon Ölçeği kullanılmıştır. Anket yolu ile toplanan veriler SPSS’de analiz edilmiştir. Verilerin analizi için Spearman Korelasyon analizi ve Basit Regresyon analizi yapılmıştır. A Tipi kişilik özelliği gösteren yöneticilerin en çok gösterdiği davranışın “Gecikmeye karşı tahammülüm yoktur”, en az gösterdiği davranışın ise “Çevremdekiler, çok kolaylıkla kızdırılabilen biri olduğumu söyler” olduğu belirlenmiştir. B Tipi kişilik özelliği gösteren yöneticilerin en çok gösterdiği davranışın “Ortalama birinden daha fazla enerjiye sahip olduğumu düşünürüm” , en az gösterdiği davranışın ise “Çevremdekiler tarafından oldukça hırslı ve agresif biri olarak tanınırım.” ve “Yarışmalar, sportif karşılaşmalar benim için oyun ve eğlenceden çok, karşıdaki rakibi yenmek için önemli bir fırsattır.” olduğu belirlenmiştir. Okul yöneticilerinin gösterdiği A Tipi kişilik özellikleri ile öğretmenlerin içsel motivasyon boyutu arasında negatif yönlü ve anlamlı bir ilişki olduğu ancak A Tipi kişiliğin öğretmenlerin içsel motivasyonunun anlamlı bir yordayıcısı olmadığı görülmektedir. A Tipi kişilik özellikleri ile öğretmenlerin dışsal ve yönetsel motivasyon boyutları arasında anlamlı bir ilişki olmadığı görülmektedir. Ayrıca okul yöneticilerinin gösterdiği B Tipi kişilik özellikleri ile öğretmenlerin tüm motivasyon boyutları arasında anlamlı bir ilişki yoktur.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

Ada, Ş., Akan, D., Ayık, A., Yıldırım, İ., & Yalçın, S. (2013). Öğretmenlerin motivasyon etkenleri. Atatürk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 17(3), 151-166.
Aelterman, A., Engels, N., Van Petegem, K., & Pierre Verhaeghe, J. (2007). The well‐being of teachers in Flanders: the importance of a supportive school culture. Educational studies, 33(3), 285-297. Doi:10.1080/03055690701423085
Akbaşlı, S., Okan, D. İ. Ş., & Durnalı, M. (2020). İlkokul öğretmenlerinin karşılaştıkları yıldırma davranışları ile motivasyon düzeyleri arasındaki ilişki. Pamukkale Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 49, 1-18. https://doi.org/10.9779/pauefd.596426
Akıncı Z., Güven, M., Demirel O. N., (2015), Öğrencilerin A ve B Tipi Kişilik Yapısı ile Psikoşiddet (Mobbing) ve Depresyon Arasındaki İlişki Üzerine Bir Araştırma. Finans Politika & Ekonomik Yorumlar Dergisi, 52(604), 55- 74.
Aktaş, A. M. (2001). Bir kamu kuruluşunun üst düzey yöneticilerinin iş stresi ve kişilik özellikleri. Ankara Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesi Dergisi, 56(4), 25-42. https://doi.org/10.1501/SBFder_0000001872
Almansour, Y. M. (2012). The relationship between leadership styles and motivation of managers conceptual framework. International Refereed Research Journal, 3(1), 161-166.
Al-Naggar, R. A., Osman, M. T., Ismail, Z., Bobryshev, Y. V., Ali, M. S., & Menendez-Gonzalez, M. (2015). Relation between type of personality and academic achievement among Malaysian Health Sciences Students. International Archives of Medicine, 8(182). http://dx.doi.org/10.3823/1781
Ambreen, M. and A. Jan. (2015). Investigating the role of personality traits as predictor of academic success: a case study of secondary level students in district mianwali, Pakistan. Asian Journal of Social Sciences and Humanities, 4(3), 93-101.

Ayık, A., Akdemir, Ö. A., & Seçer, İ. (2015). Öğretme motivasyonu ölçeğinin Türkçeye uyarlanması: Geçerlik ve güvenirlik çalışması. Current Research in Education, 1(1), 33-45.
Ball, S.A., Kranzler, H.R., Tennen, H., Poling, J.C., & Rounsaville, B.J. (2011). Personality disorder and dimension differences between type a and type b substance abusers. Journal of Personality Disorders, 12(1), 1-12. https://doi.org/10.1521/pedi.1998.12.1.1
Baron, R.A., Russell, G.W., & Arms, R. L. (1985). Negative ions and behavior: Impact on mood, memory, and aggression among Type A and Type B persons. Journal of Personality and Social Psychology, 48(3), 746-754. https://doi.org/10.1037/0022-3514.48.3.746
Başaran, DE (1996). Eğitim yönetimi. Yargıcı Matbaası.
Başaran, İE (2000). Örgütlerde davranış insanın üretim gücü. Feryal Matbaası.
Beck, RC (2004). Motivation theories and principles (5.baskı). Prentice Hall. http://www.worldcat.org/oclc/647326171
Bilgin Yurdaöz, A. (2018). Meslek liselerindeki yöneticilerin gösterdiği etik liderlik Tipi ile öğretmen performansı arasındaki ilişkinin incelenmesi (Yayın No. 505527) [Yüksek lisans tezi, Recep Tayyip Erdoğan Üniversitesi]. https://tez.yok.gov.tr/UlusalTezMerkezi/tezSorguSonucYeni.jsp
Buchanan, D., & A. Huczynski. (1997). Organizational behaviour. An ıntroductory text. (3. Basım). Prentice Hall International. Busato, V. V., F. J. Prins, J. J. Elshout, & C. Hamaker. (2000). Intellectual ability, learning style, achievement motivation and academic success of psychology students in higher education. Personality and Individual Differences, 29(6), 1057-1068. https://doi.org/10.1016/S0191-8869(99)00253-6
Cemaloğlu, N., & Kılınç, A. (2012). Okul müdürlerinin liderlik stilleri ile öğretmenlerin örgütsel güven düzeyleri arasındaki ilişki. Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 1(23), 132-156.
Çelik, V. (2013). Eğitimsel liderlik. Pegem A Yayıncılık.
Chamorro-Premuzic, T., & A. Furnham, (2003b). Personality predicts academic achievement: Evidence from two longitudinal university samples. Journal of Research in Personality, 37(4), 319-338. https://doi.org/10.1016/S0092-6566(02)00578-0
Cücelioğlu, D. (1998). İnsan ve davranışı: psikolojinin temel kavramları. Remzi Kitabevi.
Dahar, M.A., & Yousuf, M.I. (2019). Influence of type A and type B personality on academic achievement of university students. Global Social Sciences Review, 4(2), 80-87. 10.31703/gssr.2019(IV-II).11
Dearborn, M.J., & Hastings, J.E. (2010). Type a personality as a mediator of stress and straing in employed women. Journal of Human Stress, 13(2), 53-60. https://doi.org/10.1080/0097840X.1987.9936795
DeYoung, C. G. (2010). Personality neuroscience and the biology of traits. Social and Personality Psychology Compass, 4(12), 1165-1180. https://doi.org/10.1111/j.1751-9004.2010.00327.x
Durmaz, M. (2004). Kişilerarası iletişim ve motivasyon. Ege Üniversitesi İletişim Fakültesi Yayınları.
Durna, U. (2004). Stres, A ve B Tipi kişilik yapısı ve bunlar arasındaki ilişki üzerine bir araştırma. Yönetim ve Ekonomi Dergisi, 11(1), 191 – 206.
Durna, U. (2005). A Tipi ve B Tipi kişilik yapıları ve bu kişilik yapılarını etkileyen faktörlerle ilgili bir araştırma. Atatürk Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, 19(1), 275-290.
Ercan, L. (2000). Motivasyon (Güdülenme). Leyla Küçükahmet (Ed.), Sınıf yönetiminde yeni yaklaşımlar (107-122). Nobel Yayın Dağıtım.
Eren, E. (2008). Örgütsel davranış ve yönetim psikolojisi. Beta Yayıncılık.
Evans, G.W., Palsane, M.N., & Carrère,S. (1987). Type a behavior and occupational stress: a cross- cultural study of blue-collar workers. Journal of Personality and Social Psychology, 52(5), 1002-1007. https://doi.org/10.1037/0022-3514.52.5.1002
Furnham, A., Chamorro-Premuzic, T., & McDougall, F. (2003). Personality, cognitive ability, and beliefs about intelligence as predictors of academic achievement. Learning and Individual Differences, 14(1), 47-64. https://doi.org/10.1016/j.lindif.2003.08.002
Gail M. Brennan, G.M. (1989). A study of Type A and Type B personality and burnout in nurses [Master's Theses, San Jose State University]. 3178. https://doi.org/10.31979/etd.kw53-zb4t
Genç, N. ve Demirdöğen, O. (1994). Yönetim el kitabı, Erzurum: Birey Yayıncılık.
Ghazi, D., Shahzada, M., & Ullah, S. (2013). Relationship between students’ personality traits and their academic Achievement in Khyber Pakhtunkhwa, Pakistan. Journal of Educational and Social Research, 3(2), 437.
Guay, F., Chanal, J., Ratelle, C. F., Marsh, H. W., Larose, S., & Boivin, M. (2010). Intrinsic, identified, and controlled types of motivation for school subjects in young elementary school children. British Journal of Educational Psychology, 80(4), 711–735. https://www.richtmann.org/journal/index.php/jesr/article/view/269
Hakimi, S., Hejazi, E., & Lavasani, M. G. (2011). The relationships between personality traits and students’ academic achievement. Procedia-Social and Behavioral Sciences, 29, 836-845. https://doi.org/10.1016/j.sbspro.2011.11.312
Hoy, W. K., & Miskel, C. G. (2010). Eğitim yönetimi (7. Baskı). (Çev. Selahattin Turan). Nobel Yayım Dağıtım. İbrahimoğlu, N., & Karayılan, D. (2012). A ve b Tipi kişilik özellikleri ile zaman yönetimi davranışları arasındaki ilişkiler. Dumlupınar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, (33), 251- 262.
Janjhua, Y., & Chandrakanta (2012). Behavior of personality type toward stress and job performance: a study of healthcare professionals. J Family Med Prim Care, 1(2), 109–113. doi: 10.4103/2249-4863.104969
Jenkins, JD (1998). Type A/B behavior pattern. Jeanne Mager Stellman (Ed.), Encyclopaedia of Occupational Helath and Safety (4. Basım). 2, 42-43.
Karakaya, İ. (2009). Bilimsel araştırma yöntemleri. Tanrıöğen, A. (Ed.), Bilimsel Araştırma Yöntemleri. Ankara: Anı Yayıncılık. Karasar, N. (2005). Bilimsel araştırma yöntemi. Nobel Yayın Dağıtım.
Kılıç, Y., & Yılmaz, E. (2019). İçsel, dışsal ve yönetsel faktörler bağlamında öğretmen motivasyon ölçeği’ nin geliştirilmesi. Eğitim Kuram ve Uygulama Araştırmaları Dergisi, 5(1), 77-91.
Kling, K. C. (2001). The role of personality, academic ability, and gender in predicting academic achievement. In Poster presented at the 2001 meeting of the International Society for the Study of Individual Differences.
Kunnanatt, JT (2003). Type A Behavior Pattern and Managerial Performance: A Study Among Bank Executivesin India. International Journal of Manpower, 24(6), 720-734. Doi:10.1108/01437720310496175
Lavanda, C. (2013). Personality as Predictor of Job Satisfaction: Study of the Relationship between Personality and Job Satisfaction amongst workers in the Bahamas. Journal of Management Research, 5(3), 200-229. https://doi.org/10.5296/jmr.v5i3.3936
Lee, M. T., & Raschke, R. L. (2016). Understanding employee motivation and organizational performance: Arguments for a set-theoretic approach. Journal of Innovation & Knowledge, 1(3), 162-169. https://doi.org/10.1016/j.jik.2016.01.004
Lin, Y.G., McKeachie, W. J., & Kim, Y. C. (2003). College student intrinsic and/or extrinsic motivation and learning. Learning and Individual Differences, 13(3), 251-258. https://doi.org/10.1016/S1041-6080(02)00092-4
Luthans, F. (1995). Organizationa behaviour. Literatür Yayınları.
Mabula, J.S. (2013). Impact of motivation on commitment of teachers for public secondary schools in Dar Es Salaam: A Case of Kinondoni District [Master’s thesis, Human Resource Management (Mhrm) of The Open Unıversity of Tanzania ]. http://repository.out.ac.tz/id/eprint/875
Mehta, T. G., Atkins, M. S., & Frazier, S. L. (2013). The organizational health of urban elementaryschools: School health and teacher functioning. School mental health, 5(3), 144-154. doi: 10.1007/s12310-012-9099-4
Ocak, M., & Güler, M. (2013). A Tipi kişilik ve başa çıkma yöntemlerinin stresle ilişkisi: Türk ve Bosnalı öğrenciler arasında karşılaştırmalı bir araştırma. Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 5(8), 135 - 147.
O'Driscoll, M. P., & Beehr, T. A. (1994). Supervisor behaviors, role stressors and uncertainty as predictors of personal outcomes for subordinates. Journal of Organizational Behavior, 15(2), 141–155. https://doi.org/10.1002/job.4030150204
Okutan, E., & Sütütemiz, N. (2015). Mobbing (yıldırma) ve kişilik ilişkisi: hizmet sektörü çalışanları üzerinde bir örnek olay incelemesi. Bilgi Ekonomisi ve Yönetimi Dergisi, 10(1).
Olurotimi, O.J., Asad, K.W., & Abdulrauf, A. (2015). Motivational factors and teachers commitment in public secondary schools in Mbale Municipality. Journal of Education and Practice, 6 (15), 117-123.
Ozgan, E. (2011). Artificial neural network based modelling of the Marshall Stability of asphalt concrete. Expert Systems with Applications, 38(5), 6025-6030. Doi:10.1016/j.eswa.2010.11.018
Ovcharchyn, C.A., Johnson, H.H., & Petzel, T.P. (1981). Type A behavior, academic aspirations, and academic success. Journal of Personality, 49(3), 248-256. https://doi.org/10.1111/j.1467-6494.1981.tb00934.x
Özsoy, E., Erol, E., Korkutata, A., & Şeker, M. (2014). Kişilik modelleri boyutlarının karşılaştırılması: A Tipi ve B Tipi kişilik ve beş faktör kişilik modeli. Uluslararası Hakemli Beşeri Rayburn, J.M., & Rayburn, L.G. (1996). Relationship between machiavellianism and type a personality and ethical-orientation. Journal of Business Ethics, 15, 1209-1219. https://doi.org/10.1007/BF00412819
Rosander, P. (2013). The importance of personality, IQ and learning approaches: Predicting academic achievement (ISBN: 978-91-7473-3) [Published thesis, Lund University Publications]. https://lup.lub.lu.se/record/3217342
Sanchez, M. M., Rejano, E. I., & Rodriguez, Y. T. (2001). Personality and academic productivity in the university student. Social Behavior and Personality: An International Journal, 29(3), 299-305. https://doi.org/10.2224/sbp.2001.29.3.299
Steinmayr, R., & Spinath, B. (2007). Predicting school achievement from motivation and personality. Journal of Educational Psychology, 21(3/4), 207-216. https://doi.org/10.1024/1010-0652.21.3.207
Sabuncuoğlu, E. T. (2012). Liderlik, değişim ve yenilik. C. Serinkan (Ed.), Liderlik ve motivasyon: geleneksel ve güncel yaklaşımlar (s. 63-82) içinde. Nobel Akademik Yayıncılık Eğitim Danışmanlık Tic. Ltd. Şti.
Sapkale, A. P. (2009). A study of relationship of work motivation and job satisfaction towards teaching attitude of secondary school teachers of Dhule City. International Referred Research Journal, 2(22).
Serinkan, C. (2012). Liderlik ve motivasyonda güncel konular. Serinkan, C. (Ed.), Liderlik ve motivasyon: Geleneksel ve güncel yaklaşımlar (s. 149-177) içinde. Nobel Akademik Yayıncılık Eğitim Danışmanlık Tic. Ltd. Şti.
Stella, O. (2008). Motivation and work performance: complexities in achieving good performance outcomes; a study focusing on motivation measures and ımproving workers performance in Kitgum District Local Government [Master’s thesis, Institute of Social Studies].
Sünbül, M.A. (2002). Öğretmenlik mesleğine giriş. Demirel, Ö ve Kaya, Z (Ed.), Bir meslek olarak öğretmenlik (s,245-276) içinde. Pegem Yayıncılık.
Üzüm, B., & Şenol, L. (2020). Tip a ve tip b kişilik Tipi ile devamsızlık ilişkisi: bir araştırma. İstanbul Ticaret Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 19(37), 257-267. http://hdl.handle.net/11467/3241
Tutar, H. (2004). İşyerinde psikolojik şiddet. Platin Yayıncılık.
Yazıcı, H. (2009). Öğretmenlik mesleği, motivasyon kaynakları ve temel tutumlar: Kuramsal bir bakış. Kastamonu Eğitim Dergisi, 17(1), 33-46.
Yüksel, Ö. (1997). İnsan kaynakları yönetimi. Gazi Üniversitesi.
Zehiroğlu, Ç., & Şencan, H. (2019). Kabin memurlarında tip A/B kişilik yapısının algılanan stres üzerindeki etkisi. İstanbul Ticaret Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 37(19), 139-153.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

-

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yazarlar

Asuman Bilgin Yurdaöz ^*
0000-0002-1804-7689
Türkiye

Necati Cemaloğlu
0000-0001-7753-2222
Türkiye

Yayımlanma Tarihi

31 Aralık 2021

Gönderilme Tarihi

28 Ekim 2021

Kabul Tarihi

17 Aralık 2021

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2021 Cilt: 8 Sayı: 14

DOI

https://doi.org/10.34086/rteusbe.1015798

IZ

https://izlik.org/JA43WN37ZJ

Kaynak Göster

RIS / Bibtex

APA

Bilgin Yurdaöz, A., & Cemaloğlu, N. (2021). OKUL YÖNETİCİLERİN GÖSTERDİĞİ A TİPİ VE B TİPİ KİŞİLİK ÖZELLİKLERİ İLE ÖĞRETMENLERİN MOTİVASYONLARI ARASINDAKİ İLİŞKİ. Recep Tayyip Erdoğan Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 8(14), 162-191. https://doi.org/10.34086/rteusbe.1015798

AMA

1.Bilgin Yurdaöz A, Cemaloğlu N. OKUL YÖNETİCİLERİN GÖSTERDİĞİ A TİPİ VE B TİPİ KİŞİLİK ÖZELLİKLERİ İLE ÖĞRETMENLERİN MOTİVASYONLARI ARASINDAKİ İLİŞKİ. RTEÜSBD. 2021;8(14):162-191. doi:10.34086/rteusbe.1015798

Chicago

Bilgin Yurdaöz, Asuman, ve Necati Cemaloğlu. 2021. “OKUL YÖNETİCİLERİN GÖSTERDİĞİ A TİPİ VE B TİPİ KİŞİLİK ÖZELLİKLERİ İLE ÖĞRETMENLERİN MOTİVASYONLARI ARASINDAKİ İLİŞKİ”. Recep Tayyip Erdoğan Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi 8 (14): 162-91. https://doi.org/10.34086/rteusbe.1015798.

EndNote

Bilgin Yurdaöz A, Cemaloğlu N (01 Aralık 2021) OKUL YÖNETİCİLERİN GÖSTERDİĞİ A TİPİ VE B TİPİ KİŞİLİK ÖZELLİKLERİ İLE ÖĞRETMENLERİN MOTİVASYONLARI ARASINDAKİ İLİŞKİ. Recep Tayyip Erdoğan Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi 8 14 162–191.

IEEE

[1]A. Bilgin Yurdaöz ve N. Cemaloğlu, “OKUL YÖNETİCİLERİN GÖSTERDİĞİ A TİPİ VE B TİPİ KİŞİLİK ÖZELLİKLERİ İLE ÖĞRETMENLERİN MOTİVASYONLARI ARASINDAKİ İLİŞKİ”, RTEÜSBD, c. 8, sy 14, ss. 162–191, Ara. 2021, doi: 10.34086/rteusbe.1015798.

ISNAD

Bilgin Yurdaöz, Asuman - Cemaloğlu, Necati. “OKUL YÖNETİCİLERİN GÖSTERDİĞİ A TİPİ VE B TİPİ KİŞİLİK ÖZELLİKLERİ İLE ÖĞRETMENLERİN MOTİVASYONLARI ARASINDAKİ İLİŞKİ”. Recep Tayyip Erdoğan Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi 8/14 (01 Aralık 2021): 162-191. https://doi.org/10.34086/rteusbe.1015798.

JAMA

1.Bilgin Yurdaöz A, Cemaloğlu N. OKUL YÖNETİCİLERİN GÖSTERDİĞİ A TİPİ VE B TİPİ KİŞİLİK ÖZELLİKLERİ İLE ÖĞRETMENLERİN MOTİVASYONLARI ARASINDAKİ İLİŞKİ. RTEÜSBD. 2021;8:162–191.

MLA

Bilgin Yurdaöz, Asuman, ve Necati Cemaloğlu. “OKUL YÖNETİCİLERİN GÖSTERDİĞİ A TİPİ VE B TİPİ KİŞİLİK ÖZELLİKLERİ İLE ÖĞRETMENLERİN MOTİVASYONLARI ARASINDAKİ İLİŞKİ”. Recep Tayyip Erdoğan Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, c. 8, sy 14, Aralık 2021, ss. 162-91, doi:10.34086/rteusbe.1015798.

Vancouver

1.Asuman Bilgin Yurdaöz, Necati Cemaloğlu. OKUL YÖNETİCİLERİN GÖSTERDİĞİ A TİPİ VE B TİPİ KİŞİLİK ÖZELLİKLERİ İLE ÖĞRETMENLERİN MOTİVASYONLARI ARASINDAKİ İLİŞKİ. RTEÜSBD. 01 Aralık 2021;8(14):162-91. doi:10.34086/rteusbe.1015798

Cited By

Planlı Davranış Teorisi Kapsamında A/B Kişilik Tipine Göre Siber Güvenlik Farkındalığı: Üniversite Öğrencileri Üzerine Araştırma

MANAS Sosyal Araştırmalar Dergisi

https://doi.org/10.33206/mjss.1300491