Kahramanın karanlık yüzü anti-kahraman; tiyatroda karakterin evrimi
Öz
Antik Yunan'dan günümüze tiyatro tarihi boyunca kahraman kavramı, toplumsal değişimlere ve sanatsal gelişmelere paralel olarak çeşitli dönüşümler geçirmiştir. Antik Yunan tiyatrosunda soylu kahramanlar, cesaret, onur ve ahlaki doğruluğu somutlaştıran, erdemli nitelikleriyle idealize edilmiş özellikleri temsil ediyordu. Ölümcül kusurları onları dış çatışmalara ve trajik sonuçlara maruz bırakıyordu. Rönesans tiyatrosu ise iç çatışmalar ve ahlaki karmaşıklıklarla trajik kahraman kavramını ortaya atmıştır. Ancak modern tiyatroda anti-kahramanın yükselişi, sosyal normlara meydan okuyan, kusurlu, ahlaki açıdan muğlak, şiddet ve suçla iç içe geçmiş karakterler sunarak geleneksel kahraman mitine meydan okumuştur. Anti-kahraman olgusu, 20. yüzyılda toplumsal hayal kırıklığına ve otoritenin sorgulanmasına bir yanıt olarak önem kazanmıştır. Bu araştırma; Antik Yunan tragedyalarındaki ortalamadan üstün kahraman figürlerinden modern tiyatrodaki kusurlu anti-kahraman olgusunun ortaya çıkışına kadar, bu arketiplerin evrimine ve çağdaş hikâye anlatımındaki etkilerine odaklanmaktadır. Günümüzde çağdaş tiyatro, kahramanlık kavramını yeniden yorumlayarak sahneye kusurlu kahramanlar ve değişime direnen isteksiz bireyler de dahil olmak üzere daha geniş bir karakter yelpazesi getirmiştir. Günümüz tiyatrosunda anti-kahraman, alışılmadık ahlaki kodları ve cesur gerçekçiliğiyle, modern dünyadaki insanlık durumunun daha incelikli bir keşfini sunmakta ve izleyicilere farklı bir bakış açısı sağlamaktadır. Bu araştırma tiyatro sanatının konvansiyonel kalıplara meydan okuyarak insan yaşantısının farklı boyutlarına ışık tutan özelliğine dikkat çekmektedir. Ayrıca araştırmanın sonucu, kahraman arketipinin evriminin, değişen toplumsal değerleri ve insan ruhunun karmaşıklığının daha derin bir şekilde anlaşılmasını yansıttığı ortaya koymaktadır.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- Aristoteles (1987). Poetika, çev: İsmail Tunalı, İstanbul: Remzi Kitabevi.
- Belkıs, Ö. (2015). Feminist Tiyatro, İstanbul: Mitos Boyut Yayınları.
- Brockett, O. G. (1995). Tiyatro Tarihi, çev: Beliz Güçbilmez, Selda B. Öndül, Semih Çelenk, Sevinç Sokullu, Sibel Dinçel, Tülin Sağlam, İstanbul: Dost Kitabevi Yayınları.
- Campbell, J. (2013). Kahramanın Sonsuz Yolculuğu, İstanbul: Kabalcı Yayıncılık.
- Çamurdan, E. (2004). Şiddet ile Oynamak, İstanbul: Mitos Boyut Yayınları.
- Çevik, A. (2007). Becketyen Karakter Yaratımı, Tiyatro Araştırmaları Dergisi, 23, 63-71.
- Fuchs, E. (2003). Karakterin ölümü. Modernizmden Sonra Tiyatro, çev: Beliz Güçbilmez, Dost.
- Gümüş, Y. E. (2017). 21. yy’da “Öteki” nin Sahnedeki Temsili. 2. Uluslararası Sanat Sempozyumu, 273-286.
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
Çağdaş Tiyatro Çalışmaları
Bölüm
Araştırma Makalesi
Yazarlar
Yayımlanma Tarihi
21 Ağustos 2023
Gönderilme Tarihi
30 Mayıs 2023
Kabul Tarihi
20 Ağustos 2023
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2023 Sayı: 35
APA
Gümüş, Y. E. (2023). Kahramanın karanlık yüzü anti-kahraman; tiyatroda karakterin evrimi. RumeliDE Dil ve Edebiyat Araştırmaları Dergisi, 35, 846-860. https://doi.org/10.29000/rumelide.1342254
Cited By
Jung’un Arketip Teorisi Bağlamında Kahraman ve Antı Kahraman Olarak “Bahar” Ve “Rengin”: Bahar Dizisinde Kadın Anlatısı
İnönü University International Journal of Social Sciences (INIJOSS)
https://doi.org/10.54282/inijoss.1527498