Samiha Ayverdi Romanında Dindar ve Muhafazakâr Kadın Psikolojisi
Öz
Roman sanatında kişilerin kendi gerçek
psikolojileriyle var olmaları gerekir. Aksi takdirde bu kişiler tutarsız
olmaktan kurtulamazlar. Kahramanların kişilik gelişiminin gerçekçi olması
romanın başarısını doğrudan etkiler. Dünya edebiyatlarındaki büyük romanların
önemli kahramanları psikolojik gerçeklikleriyle bilinir. Türk romanının başarılı
yazarları da kahramanlarının psikolojik gerçekliğine itina göstermişlerdir.
Ancak edebiyatımızda kadın psikolojisini gerçekçi bir biçimde işleyen romancı
sayısı fazla değildir. Bu konuda kadın yazarlarımız daha şanslı sayılır. Samiha
Ayverdi, romanlarında kadın konusuna hususi bir yer veren yazarlarımızdandır.
Bu çalışma Samiha Ayverdi’nin romanlarındaki dindar ve muhafazakâr kadınların
psikolojik gerçekliğini konu almaktadır. Ayverdi’nin dindar ve muhafazakâr
kadın kahramanları münevver kişilerdir. Maneviyatları güçlü ve ideal tiplerdir,
ananevi terbiye ile yetişmişlerdir. Bu sebeple Ayverdi’nin kendisini de temsil
ettikleri söylenebilir. Samiha Ayverdi hem kadın yazar olması hem de
romanlarında kadına özel bir mesuliyet yüklemesi bakımından dikkate değer bir
yazardır. Onun romanlarında düz ve menfi tiplerin psikolojisini psikanalistik
yöntemlerle izah etmek mümkündür. Ancak mütedeyyin ve münevver kadınların
psikolojisini psikanalizmle incelemek zordur. Bunun yerine klasik İslam
düşüncesindeki ilm-i nefs öğretisine müracaat edilebilir. Zira bu kadınların
kişiliklerinde terbiye belirleyici bir rol oynar. Bu çalışmada Samiha
Ayverdi’nin romanlarıdaki münevver kadın tipinin psikolojik gerçekliği ortaya
konmaya çalışılmıştır. Bunun için hem psikanalizme hem de ilm-i nefs bilgisine
müracaat edilmiştir. Ayverdi’nin hususi bir maksatla idealize ettiği söz konusu
kahramanlar okurun dikkatini tasavvuf terbiyesinin insan yetiştirmekteki
üstünlüğüne çekmektedir.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- Adler, A. (2014). İnsanın Doğasını Anlamak. (D. Başkaya, Çev.) İzmir: İlya. Ayverdi, S. (2006). Küplücedeki Köşk (2 b.). İstanbul: Kubbealtı. Ayverdi, S. (2007). Son Menzil (3 b.). İstanbul: Kubbealtı. Ayverdi, S. (2009). Yolcu Nereye Gidiyorsun (4 b.). İstanbul: Kubbealtı. Ayverdi, S. (2010). Batmayan Gün (6 b.). İstanbul: Kubbealtı. Ayverdi, S. (2011). Ateş Ağacı (6 b.). İstanbul: Kubbealtı. Ayverdi, S. (2011). İnsan ve Şeytan (6 b.). İstanbul: Kubbealtı. Ayverdi, S. (2012). Yaşayan Ölü (6 b.). İstanbul: Kubbealtı. Bahadır, A. (2010). Jung ve Din. İstanbul: İz. Buharî, İ.-ı. (2014). Sahîh-i Buharî Muhtasar. (H. Aldemir, İ. Tüfekçi, O. Güman, İ. Aktepe, M. Eryarsoy, & M. Odabaşı, Çev.) İstanbul: Karınca-Polen. Burke, E. (2017). Devrimin Şeytanları. (Ö. Koyuncu, Çev.) İstanbul: Tefrika. Demirci, M. (2007). Samiha Ayverdi'de İman ve Tasavvuf. TKKD Altay Kültür Sanat ve Eğitim Vakfı Panel Tebliğ Metinleri: TKKD Altay Kültür Sanat ve Eğitim Vakfı. Devellioğlu, F. (2015). Osmanlıca-Türkçe Ansiklopedik Lûgat. Ankara: Aydın. Fromm, E. (2012). Psikanaliz ve Din (3 b.). (E. Erten, Çev.) İstanbul: Say. Gençtan, E. (2014). Psikanaliz ve Sonrası. İstanbul: Metis. Karaman, H., Özek, A., Dönmez, İ., Çağrıcı, M., Gümüş, S., & Turgut, A. (Dü). (2006). Kur'ân-ı Kerîm ve Açıklamalı Meâli (15 b.). Ankara: Türkiye Diyanet Vakfı. Köksal, M. A. (2011). Peygamberler Tarihi (15 b.). Ankara: Türk Diyanet Vakfı. Köse, A. (2011). Freud ve Din (3 b.). İstanbul: İz. Kubbealtı Lugati. (2018, Ocak 1). http://www.kubbealti.org.tr: http://lugatim.com adresinden alındı Niyâzî-i Mısrî. (2015). Dîvânı ve Şerhi (4 b.). (M. E. Emre, Dü.) İstanbul: Gelenek. Özel, M. (2017, Nisan). Şeytan Aldı Götürdü. Dergâh(326), 12-13. Saîd Havva. (1990). El-Esâs fi't-Tefsîr (Cilt 5). (M. B. Eryarsoy, Çev.) İstanbul: Şamil. Snowden, R. (2011). Freud Kilit Fikirler. (M. İnan, Çev.) İstanbul: Optimist. Tanpınar, A. H. (1998). Edebiyat Üzerine Makaleler (5 b.). (Z. Kerman, Dü.) İstanbul: Dergâh. Tuzak, U. (2009). Samiha Ayverdi. T. Bora, & M. Gültekingil içinde, Modern Türkiye'de Siyasi Düşünce (s. 248-260). İstanbul: İletişim. Türkçe Sözlük (11 b.). (2011). Ankara: TDK. Türkçe Sözlük I. (1944). İstanbul: Cumhuriyet.
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
-
Bölüm
Araştırma Makalesi
Yayımlanma Tarihi
21 Nisan 2018
Gönderilme Tarihi
9 Ocak 2018
Kabul Tarihi
14 Nisan 2018
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2018 Sayı: 11
Cited By
Mesihpaşa İmamı ve Handan Romanlarındaki Tiplerin Kadın Kimliği Bakımından Karşılaştırılması
Korkut Ata Türkiyat Araştırmaları Dergisi
https://doi.org/10.51531/korkutataturkiyat.1208346Samiha Ayverdi’de Münevver Kadın Düşüncesi ve Toplumsal Değerlerin Muhafazası
Hacettepe Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Dergisi
https://doi.org/10.32600/huefd.1765783