Ardıl çeviri eğitiminde dikkat yönetimi ve çalışma belleği dinamikleri
Öz
Ardıl çeviri, çevirmenin yukarıdan-aşağıya
dikkatini, aşağıdan-yukarıya dikkatini, dinlenme durumu ağlarını ve çalışma
belleğini yetkin biçimde yönetmesini gerektiren son derece zorlayıcı bir
süreçtir. Çalışma belleğine bilginin girmesi ve işlenmesi ancak
yukarıdan-aşağıya dikkatinin odaklanması sonucu gerçekleşir. Bilginin işlenmesi
sürecinde, çevirmenin kulağına gelen bilginin tanınması, çözümlenmesi ve
anlamlandırılması üzerine çevirmen konuşmaya ilişkin bir kavrayış elde eder.
Çevirmen yukarıdan-aşağıya dikkatini konuşmaya odaklanmak amacıyla korumaya
çalışırken belleği olumsuz yönde etkileyebilecek dinlenme durumu ağlarını ve
aşağıdan-yukarıya dikkatini de denetlemek durumundadır. Ancak bu şekilde
çalışma belleğine girecek bilgi işlenerek artalan bilgisiyle
bütünleştirileceğinden akıcı ve güvenilir bir çeviri yapılabilir. Bu makalede,
sözlü çeviride yetkinlik noktasına ulaşabilmek için bilinmesi gereken bellek
dinamikleri ve dikkat türleri üzerinde durulmakta, hem bilginin kodlanması hem
de geri çağrılmasında çevirmenin işini kolaylaştıracak stratejilere
değinilmekte, ayrıca ardıl çeviri sırasında ortaya çıkabilecek beklenmedik
sorunlara bağlı olarak yaşanabilecek dikkat kaybının engellenmesine yönelik
öneriler üzerinde durulmaktadır. Bu makalede dikkat ve bellek yönetiminin
yanında ardıl çeviri eğitiminde önemli yer tutan ve hem bellek işleyişini hem
de dikkat sistemlerini yöneten yürütücü biliş, stres ve sorunlarla başa çıkma
stratejilerine de yer verilmiştir.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- Bremner, J. D. (2005). Does stress damage the brain? Understanding trauma-related disorders from a mind-body perspective. New York: W. W. Norton & Company. Broadbent, D. E. (1958). Perception and communication. New York: Pergamon. Brown, H. D. (1994). Teaching by principles: An interactive approach to language pedagogy. NY: Longman. Doğan, A. (1999). Ardıl çeviri eğitiminde not almanın önemi ve not alma duyarlılığının pekiştirilmesi. Hacettepe Üniversitesi Çeviribilim ve Uygulamaları, 55-63. Doğan, A. ve Kafadar, H. (1998). Mütercim-Tercümanlık bölümü öğrencilerinin kısa süreli bellek düzeyleri. Hacettepe Üniversitesi Çeviribilim ve Uygulamaları, 197-205. Doğan, A. (2011). Sözlü çeviri çalışmaları ve uygulamaları. Ankara: Siyasal Kitabevi. Doğan, A., Arumi Ribas, M. ve Mora-Rubio, B. (2009). Metacognitive tools in interpreting training: A pilot study. Edebiyat Fakültesi Dergisi, 26(1), 69-84. Drevets, W. C. ve Raichle, M. E. (1998). Reciprocal suppression of regional cerebral blood flow during emotional versus higher cognitive processes: Implications for interactions between emotion and cognition. Cognition and Emotion, 12(3), 353-385. Gile, D. (1995). Basic concepts and models for interpreter and translator training. Amsterdam: John Benjamins Publishing Company. Jensen, E. (1998). Teaching with the brain in mind. Alexandria: ASCD. Jensen, E. (2000). Brain-based learning. San Diego: The Brain Store. Katrancı, M. ve Yangın, B. (2013). Üstbı̇lı̇ş stratejı̇lerı̇ öğretı̇mı̇nı̇n dı̇nledı̇ğı̇nı̇ anlama becerı̇sı̇ne ve dı̇nlemeye yönelı̇k tutuma etkı̇sı̇. Adıyaman Ünı̇versı̇tesı̇ Sosyal Bı̇lı̇mler Enstı̇tüsü Dergı̇sı̇ Türkçenı̇n Eğı̇tı̇mı̇ Öğretı̇mı̇ Özel Sayısı, 11, 733-771. Lupien, S. J., Wilkinson, C. W., Briere, S., Menard, C., Ng Ying Kin, N. M. K., ve Nair, N. P. V. (2002). The modulatory effects of corticosteroids on cognition: Studies in young human populations. Psychoneuroendocrinology, 27(3), 401-416. Madigan, R. (2015). How memory works and how to make it work for you. Bellek nasıl çalışır: Belleğinizi değerlendirmenin yolları. Y. Yemenici & A. Yemenici, Çev.. New York: The Guilford Press. McCraty, R., ve Childre, D. (2003). The appreciative heart: The psychophysiology of positive emotions and optimal functioning. Boulder Creek, CA: Institute of HeartMath. McCraty, R., ve Childre, D. (2004). The grateful heart: The psychophysiology of appreciation.In R. A. Emmons ve M. E. McCullough (Eds.), The psychology of gratitude ss. 230-255. New York: Oxford University Press. Morgan, C. T. (2004). Psikolojiye giriş. Ankara: Hacettepe Üniversitesi Psikoloji Bölümü Yayınları. Morris, C. G. ve Maisto, A. A. (2002). Psychology: An introduction. Prentice Hall College. Olff, M., Brosschot, J. F., ve Godaert, G. (1993). Coping styles and health. Perspectives on Individual Differences, 15(1), 81-90. Reiche, E.M., Nunes, S.O. ve Morimoto, H.K. (2004) Stress, depression, the immune system, and cancer. Lancet Oncology, 5(10), 617-625. Roche, N. (1999). Roche on notes: Note-taking for consecutive interpretation Video file. Retrieved from https://www.youtube.com/watch?v=1Z-AmvDMDN8 Sapolsky, R. M. (2004). Why zebras don't get ulcers? NY: Holt Paperbacks. Seligman, M. (1992). Helplessness. New York: W. H. Freeman. Terry, W. S. (2006). Learning and memory: Basic principles, processes, and procedures. New York: Pearson. Treisman, A. M. (1964). Verbal cues, language and meaning in selective attention. American Journal of Psychology, 77, 206-219. Veenman, M. V. J., Hout-Wolters, B. H. A. ve Afflerbach, P. (2006). Metacognition and learning: Conceptual and methodological considerations. Metacognition and Learning, 1, 3-14. Vincent, J.D. (1990). The biology of emotions. Cambridge, MA: Basil Blackwell. Wolfe, P. (2001). Brain matters: Translating research into classroom practice. Virginia, USA: ASCD. Yalçın, P. (2003). Çeviri dersinde öğrencilerin karşılaştıkları belli başlı problemler. Türk Eğitim Bilimleri Dergisi, 1(4), 463-469.
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
Dilbilim
Bölüm
Araştırma Makalesi
Yazarlar
Alev Yemenici
*
0000-0002-1379-4327
Türkiye
Yayımlanma Tarihi
21 Ağustos 2019
Gönderilme Tarihi
12 Haziran 2019
Kabul Tarihi
18 Ağustos 2019
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2019
Cited By
Arapça – Türkçe ardıl çeviri eğitiminde bellek etkinleştirme ve sürdürme stratejilerine yönelik pragmatik yaklaşımlar
RumeliDE Dil ve Edebiyat Araştırmaları Dergisi
https://doi.org/10.29000/rumelide.1372419Examining Translator Candidate Students’ Strengths and Weaknesses in Note-taking System While Interpreting Consecutively
RumeliDE Dil ve Edebiyat Araştırmaları Dergisi
https://doi.org/10.29000/rumelide.1406033Directionality and Individual Differences in Consecutive Interpreting
Abant İzzet Baysal Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi
https://doi.org/10.17240/aibuefd.2024..-1345071