Araştırma Makalesi

YEŞİL TEKNOLOJİLER SAVAŞI: 2025'TE NADİR TOPRAK ELEMENTLERİ VE KRİTİK MİNERALLER İÇİN KÜRESEL REKABET

Sayı: 6 22 Şubat 2026
PDF İndir
TR EN

YEŞİL TEKNOLOJİLER SAVAŞI: 2025'TE NADİR TOPRAK ELEMENTLERİ VE KRİTİK MİNERALLER İÇİN KÜRESEL REKABET

Öz

Küresel enerji dönüşümü, yeşil teknolojiler için vazgeçilmez olan Nadir Toprak Elementleri (NTE) ve kritik mineraller etrafında yeni bir jeopolitik rekabeti tetiklemiştir. Rüzgar türbinleri, elektrikli araç bataryaları ve hidrojen teknolojileri gibi temiz enerji çözümleri, bu kaynaklara olan stratejik bağımlılığı şiddetlendirmiştir. Ancak, bu "temiz" gelecek, büyük ölçüde madencilik ve tedarik zincirlerindeki "kirli" bir rekabete dayanmaktadır. Bu mücadelenin merkezinde, NTE piyasasına hakim olan Çin bulunmaktadır. Çin'in ihracat kısıtlamaları ve pazar kontrolü, ABD, AB ve müttefiklerini tedarik zincirlerini çeşitlendirmeye ve Avustralya, Kanada gibi yeni üreticilerle stratejik ittifaklar kurmaya zorlamaktadır. Bu durum, yeşil teknolojiye geçişi hızlandırma hedefi ile ulusal güvenlik ve ekonomik çıkarlar arasında bir gerilim yaratmıştır. 2025 perspektifinden bakıldığında, bu rekabetin önündeki başlıca zorluklar; arzın coğrafi olarak yoğunlaşması, çevresel etkiler ve tedarik zincirlerinin kırılganlığıdır. Bu zorluklara karşı, geri dönüşüm (şehir madenciliği), döngüsel ekonomi modelleri ve ikame malzeme araştırmaları en umut verici çözüm yolları olarak öne çıkmaktadır. Sonuç olarak, sürdürülebilir bir yeşil gelecek, yalnızca teknolojik inovasyonla değil, aynı zamanda istikrarlı ve etik bir mineral tedarik stratejisiyle mümkün olacaktır.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. Bilham, N. T. (2021). Responsible mining and responsible sourcing of minerals: Opportunities and challenges for cooperation across value chains. Journal of Cleaner Production, 296, 126458.
  2. Boafo, J., Obodai, J., Stemn, E., & Nkrumah, P. N. (2024). The race for critical minerals in Africa: A blessing or another resource curse?. Resources Policy, 93, 105046.
  3. Britt, A. F., & Czarnota, K. (2024). A review of critical mineral resources in Australia. Australian Journal of Earth Sciences, 71(8), 1016-1049.
  4. Celep, O., & Deveci, H. (2021). Nadir toprak elementlerinin birincil ve ikincil kaynaklardan üretimi. Gümüşhane Üniversitesi Fen Bilimleri Dergisi, 11(1), 264-280.
  5. Cebe, I. Z., Karvan, Z., Yolveren, O., & Çimen, O. (2020). Nadir toprak elementleri, Orta Asya’daki cevherleşme alanları: Türkiye için olası iş birlikleri. B.’Enerji notları ben, 39.
  6. Coulomb, R., Dietz, S., Godunova, M., & Nielsen, T. B. (2015). Critical minerals today and in 2030: An analysis for OECD countries. OECD Publishing.
  7. Dou, S., Xu, D., Zhu, Y., & Keenan, R. (2023). Critical mineral sustainable supply: Challenges and governance. Futures, 146, 103101.
  8. Ekpan, F. M., Ori, M. O., Samuel, H. S., & Egwuatu, O. P. (2024). Emerging technologies for eco-friendly production of bioethanol from lignocellulosic waste materials. Eurasian Journal of Science and Technology, 4(3), 179-194.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Uluslararası Siyaset

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

22 Şubat 2026

Gönderilme Tarihi

7 Ekim 2025

Kabul Tarihi

22 Şubat 2026

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2026 Sayı: 6

Kaynak Göster

APA
Akın, S. (2026). YEŞİL TEKNOLOJİLER SAVAŞI: 2025’TE NADİR TOPRAK ELEMENTLERİ VE KRİTİK MİNERALLER İÇİN KÜRESEL REKABET. Sosyal Aktörler ve Deneyimler Dergisi, 6, 18-33. https://doi.org/10.65804/saded.1798805
AMA
1.Akın S. YEŞİL TEKNOLOJİLER SAVAŞI: 2025’TE NADİR TOPRAK ELEMENTLERİ VE KRİTİK MİNERALLER İÇİN KÜRESEL REKABET. SADED. 2026;(6):18-33. doi:10.65804/saded.1798805
Chicago
Akın, Soner. 2026. “YEŞİL TEKNOLOJİLER SAVAŞI: 2025’TE NADİR TOPRAK ELEMENTLERİ VE KRİTİK MİNERALLER İÇİN KÜRESEL REKABET”. Sosyal Aktörler ve Deneyimler Dergisi, sy 6: 18-33. https://doi.org/10.65804/saded.1798805.
EndNote
Akın S (01 Şubat 2026) YEŞİL TEKNOLOJİLER SAVAŞI: 2025’TE NADİR TOPRAK ELEMENTLERİ VE KRİTİK MİNERALLER İÇİN KÜRESEL REKABET. Sosyal Aktörler ve Deneyimler Dergisi 6 18–33.
IEEE
[1]S. Akın, “YEŞİL TEKNOLOJİLER SAVAŞI: 2025’TE NADİR TOPRAK ELEMENTLERİ VE KRİTİK MİNERALLER İÇİN KÜRESEL REKABET”, SADED, sy 6, ss. 18–33, Şub. 2026, doi: 10.65804/saded.1798805.
ISNAD
Akın, Soner. “YEŞİL TEKNOLOJİLER SAVAŞI: 2025’TE NADİR TOPRAK ELEMENTLERİ VE KRİTİK MİNERALLER İÇİN KÜRESEL REKABET”. Sosyal Aktörler ve Deneyimler Dergisi. 6 (01 Şubat 2026): 18-33. https://doi.org/10.65804/saded.1798805.
JAMA
1.Akın S. YEŞİL TEKNOLOJİLER SAVAŞI: 2025’TE NADİR TOPRAK ELEMENTLERİ VE KRİTİK MİNERALLER İÇİN KÜRESEL REKABET. SADED. 2026;:18–33.
MLA
Akın, Soner. “YEŞİL TEKNOLOJİLER SAVAŞI: 2025’TE NADİR TOPRAK ELEMENTLERİ VE KRİTİK MİNERALLER İÇİN KÜRESEL REKABET”. Sosyal Aktörler ve Deneyimler Dergisi, sy 6, Şubat 2026, ss. 18-33, doi:10.65804/saded.1798805.
Vancouver
1.Soner Akın. YEŞİL TEKNOLOJİLER SAVAŞI: 2025’TE NADİR TOPRAK ELEMENTLERİ VE KRİTİK MİNERALLER İÇİN KÜRESEL REKABET. SADED. 01 Şubat 2026;(6):18-33. doi:10.65804/saded.1798805

Creative Commons

Bu derginin içeriği https://creativecommons.org/licenses/by-nc/4.0/ altında lisanslanmıştır.

Content of this journal is licensed under https://creativecommons.org/licenses/by-nc/4.0/

33879