YEŞİL TEKNOLOJİLER SAVAŞI: 2025'TE NADİR TOPRAK ELEMENTLERİ VE KRİTİK MİNERALLER İÇİN KÜRESEL REKABET
Öz
Küresel enerji dönüşümü, yeşil teknolojiler için vazgeçilmez olan Nadir Toprak Elementleri (NTE) ve kritik mineraller etrafında yeni bir jeopolitik rekabeti tetiklemiştir. Rüzgar türbinleri, elektrikli araç bataryaları ve hidrojen teknolojileri gibi temiz enerji çözümleri, bu kaynaklara olan stratejik bağımlılığı şiddetlendirmiştir. Ancak, bu "temiz" gelecek, büyük ölçüde madencilik ve tedarik zincirlerindeki "kirli" bir rekabete dayanmaktadır. Bu mücadelenin merkezinde, NTE piyasasına hakim olan Çin bulunmaktadır. Çin'in ihracat kısıtlamaları ve pazar kontrolü, ABD, AB ve müttefiklerini tedarik zincirlerini çeşitlendirmeye ve Avustralya, Kanada gibi yeni üreticilerle stratejik ittifaklar kurmaya zorlamaktadır. Bu durum, yeşil teknolojiye geçişi hızlandırma hedefi ile ulusal güvenlik ve ekonomik çıkarlar arasında bir gerilim yaratmıştır. 2025 perspektifinden bakıldığında, bu rekabetin önündeki başlıca zorluklar; arzın coğrafi olarak yoğunlaşması, çevresel etkiler ve tedarik zincirlerinin kırılganlığıdır. Bu zorluklara karşı, geri dönüşüm (şehir madenciliği), döngüsel ekonomi modelleri ve ikame malzeme araştırmaları en umut verici çözüm yolları olarak öne çıkmaktadır. Sonuç olarak, sürdürülebilir bir yeşil gelecek, yalnızca teknolojik inovasyonla değil, aynı zamanda istikrarlı ve etik bir mineral tedarik stratejisiyle mümkün olacaktır.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- Bilham, N. T. (2021). Responsible mining and responsible sourcing of minerals: Opportunities and challenges for cooperation across value chains. Journal of Cleaner Production, 296, 126458.
- Boafo, J., Obodai, J., Stemn, E., & Nkrumah, P. N. (2024). The race for critical minerals in Africa: A blessing or another resource curse?. Resources Policy, 93, 105046.
- Britt, A. F., & Czarnota, K. (2024). A review of critical mineral resources in Australia. Australian Journal of Earth Sciences, 71(8), 1016-1049.
- Celep, O., & Deveci, H. (2021). Nadir toprak elementlerinin birincil ve ikincil kaynaklardan üretimi. Gümüşhane Üniversitesi Fen Bilimleri Dergisi, 11(1), 264-280.
- Cebe, I. Z., Karvan, Z., Yolveren, O., & Çimen, O. (2020). Nadir toprak elementleri, Orta Asya’daki cevherleşme alanları: Türkiye için olası iş birlikleri. B.’Enerji notları ben, 39.
- Coulomb, R., Dietz, S., Godunova, M., & Nielsen, T. B. (2015). Critical minerals today and in 2030: An analysis for OECD countries. OECD Publishing.
- Dou, S., Xu, D., Zhu, Y., & Keenan, R. (2023). Critical mineral sustainable supply: Challenges and governance. Futures, 146, 103101.
- Ekpan, F. M., Ori, M. O., Samuel, H. S., & Egwuatu, O. P. (2024). Emerging technologies for eco-friendly production of bioethanol from lignocellulosic waste materials. Eurasian Journal of Science and Technology, 4(3), 179-194.
- Erkan, A. Ç. (2024). Kritik minerallerin güvenliklestirilmesi bağlamında mineral güvenlik ortaklığı. Güvenlik ve İstihbarat Çalışmaları Dergisi, 2(2), 133-170.
- Fortier, S. M., Hammarstrom, J. H., Ryker, S. J., Day, W. C., & Seal, R. R. (2019). USGS critical minerals review. Mining Engineering, 71(5), 35-47.
- Gielen, D., & Lyons, M. (2022). Critical materials for the energy transition: Rare earth elements. International Renewable Energy Agency.
- Gündüz, I. İ., Topal, Y. E., & Erdil, E. (2025). Ulaşım sektöründe sürdürülebilir dönüşümde kritik malzemelerin rolü: Elektrikli araç bataryalarındaki kritik minerallerin durum değerlendirmesi. ODTÜ Gelişme Dergisi, 52(1), 119-151.
- Günsan, N. (2024). Nadir toprak elementlerinin ekonomik-politik etkisi. Aksaray Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 16(4), 151-162.
- Habib, K., & Wenzel, H. (2016). Reviewing resource criticality assessment from a dynamic and technology specific perspective–using the case of direct-drive wind turbines. Journal of Cleaner Production, 112, 3852-3863.
- Hayes, S. M., & McCullough, E. A. (2018). Critical minerals: A review of elemental trends in comprehensive criticality studies. Resources Policy, 59, 192-199.
- Hammond, D. R., & Brady, T. F. (2022). Critical minerals for green energy transition: A United States perspective. International Journal of Mining, Reclamation and Environment, 36(9), 624-641.
- Humphries, M. (2015). China's Mineral Industry and US Access to Strategic and Critical Minerals: Issues for Congress. Congressional Research Service.
- Kumar, A., & Vishwanathan, A. (2025). Race for critical minerals: China’s ambitions and challenges. Comparative Strategy, 44(1), 56-72.
- Liu, L., Wang, X., & Wang, Z. (2023). Recent progress and emerging strategies for carbon peak and carbon neutrality in China. Greenhouse Gases: Science and Technology, 13(5), 732-759.
- Massari, S., & Ruberti, M. (2013). Rare earth elements as critical raw materials: Focus on international markets and future strategies. Resources Policy, 38(1), 36-43.
- Menezes, D. R. (2021). The Case for a Five Eyes Critical Minerals Alliance. Polar Connection. https://polarconnection.org/case-five-eyes-critical-minerals-alliance/
- Ralph, S., Loney, J. C., Riley, B., Johnson, R., & Klug, S. (2023). Richard Riegert Memorial Lecture: The Canadian Critical Minerals Strategy: Unearthing Energy Security in Canada. Alberta Law Review, 61, 385.
- Righetti, E., & Rizos, V. (2023). The EU’s quest for strategic raw materials: What role for mining and recycling. Intereconomics, 58(2), 69-73.
- Smol, M., Marcinek, P., Duda, J., & Szołdrowska, D. (2020). Importance of sustainable mineral resource management in implementing the circular economy (CE) model and the European green deal strategy. Resources, 9(5), 55.
- Vikentiev, I. V. (2023). Critical and strategic minerals in the Russian Federation. Geology of Ore Deposits, 65(5), 481-493.
- Walter, M., Deniau, Y., & Herrera Vargas, V. (2025). The politics of ‘Green’extraction frontiers: Mapping metals and mineral mining conflicts related to the energy transition in the Americas. Critical Sociology, 51(4-5), 907-934.
- Zhang, K., Kleit, A. N., & Nieto, A. (2017). An economics strategy for criticality–Application to rare earth element Yttrium in new lighting technology and its sustainable availability. Renewable and Sustainable Energy Reviews, 77, 899-915.
The War of Green Technologies: Global Competition for Rare Earth Elements and Critical Minerals in 2025
Öz
The global energy transition has triggered a new geopolitical competition centered around Rare Earth Elements (REEs) and critical minerals, which are indispensable for green technologies. Clean energy solutions, such as wind turbines, electric vehicle batteries, and hydrogen technologies, have intensified strategic dependence on these resources. However, this “clean” future largely relies on a “dirty” competition in mining and supply chains. At the heart of this struggle is China, which dominates the REE market. China’s export restrictions and market control are forcing the U.S., EU, and their allies to diversify supply chains and form strategic alliances with emerging producers like Australia and Canada. This situation has created a tension between accelerating the green technology transition and safeguarding national security and economic interests. From a 2025 perspective, the main challenges of this competition include the geographic concentration of supply, environmental impacts, and the fragility of supply chains. In response, recycling (urban mining), circular economy models, and substitute material research emerge as the most promising solutions. In conclusion, a sustainable green future will be achievable not only through technological innovation but also through a stable and ethical mineral supply strategy
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- Bilham, N. T. (2021). Responsible mining and responsible sourcing of minerals: Opportunities and challenges for cooperation across value chains. Journal of Cleaner Production, 296, 126458.
- Boafo, J., Obodai, J., Stemn, E., & Nkrumah, P. N. (2024). The race for critical minerals in Africa: A blessing or another resource curse?. Resources Policy, 93, 105046.
- Britt, A. F., & Czarnota, K. (2024). A review of critical mineral resources in Australia. Australian Journal of Earth Sciences, 71(8), 1016-1049.
- Celep, O., & Deveci, H. (2021). Nadir toprak elementlerinin birincil ve ikincil kaynaklardan üretimi. Gümüşhane Üniversitesi Fen Bilimleri Dergisi, 11(1), 264-280.
- Cebe, I. Z., Karvan, Z., Yolveren, O., & Çimen, O. (2020). Nadir toprak elementleri, Orta Asya’daki cevherleşme alanları: Türkiye için olası iş birlikleri. B.’Enerji notları ben, 39.
- Coulomb, R., Dietz, S., Godunova, M., & Nielsen, T. B. (2015). Critical minerals today and in 2030: An analysis for OECD countries. OECD Publishing.
- Dou, S., Xu, D., Zhu, Y., & Keenan, R. (2023). Critical mineral sustainable supply: Challenges and governance. Futures, 146, 103101.
- Ekpan, F. M., Ori, M. O., Samuel, H. S., & Egwuatu, O. P. (2024). Emerging technologies for eco-friendly production of bioethanol from lignocellulosic waste materials. Eurasian Journal of Science and Technology, 4(3), 179-194.
- Erkan, A. Ç. (2024). Kritik minerallerin güvenliklestirilmesi bağlamında mineral güvenlik ortaklığı. Güvenlik ve İstihbarat Çalışmaları Dergisi, 2(2), 133-170.
- Fortier, S. M., Hammarstrom, J. H., Ryker, S. J., Day, W. C., & Seal, R. R. (2019). USGS critical minerals review. Mining Engineering, 71(5), 35-47.
- Gielen, D., & Lyons, M. (2022). Critical materials for the energy transition: Rare earth elements. International Renewable Energy Agency.
- Gündüz, I. İ., Topal, Y. E., & Erdil, E. (2025). Ulaşım sektöründe sürdürülebilir dönüşümde kritik malzemelerin rolü: Elektrikli araç bataryalarındaki kritik minerallerin durum değerlendirmesi. ODTÜ Gelişme Dergisi, 52(1), 119-151.
- Günsan, N. (2024). Nadir toprak elementlerinin ekonomik-politik etkisi. Aksaray Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 16(4), 151-162.
- Habib, K., & Wenzel, H. (2016). Reviewing resource criticality assessment from a dynamic and technology specific perspective–using the case of direct-drive wind turbines. Journal of Cleaner Production, 112, 3852-3863.
- Hayes, S. M., & McCullough, E. A. (2018). Critical minerals: A review of elemental trends in comprehensive criticality studies. Resources Policy, 59, 192-199.
- Hammond, D. R., & Brady, T. F. (2022). Critical minerals for green energy transition: A United States perspective. International Journal of Mining, Reclamation and Environment, 36(9), 624-641.
- Humphries, M. (2015). China's Mineral Industry and US Access to Strategic and Critical Minerals: Issues for Congress. Congressional Research Service.
- Kumar, A., & Vishwanathan, A. (2025). Race for critical minerals: China’s ambitions and challenges. Comparative Strategy, 44(1), 56-72.
- Liu, L., Wang, X., & Wang, Z. (2023). Recent progress and emerging strategies for carbon peak and carbon neutrality in China. Greenhouse Gases: Science and Technology, 13(5), 732-759.
- Massari, S., & Ruberti, M. (2013). Rare earth elements as critical raw materials: Focus on international markets and future strategies. Resources Policy, 38(1), 36-43.
- Menezes, D. R. (2021). The Case for a Five Eyes Critical Minerals Alliance. Polar Connection. https://polarconnection.org/case-five-eyes-critical-minerals-alliance/
- Ralph, S., Loney, J. C., Riley, B., Johnson, R., & Klug, S. (2023). Richard Riegert Memorial Lecture: The Canadian Critical Minerals Strategy: Unearthing Energy Security in Canada. Alberta Law Review, 61, 385.
- Righetti, E., & Rizos, V. (2023). The EU’s quest for strategic raw materials: What role for mining and recycling. Intereconomics, 58(2), 69-73.
- Smol, M., Marcinek, P., Duda, J., & Szołdrowska, D. (2020). Importance of sustainable mineral resource management in implementing the circular economy (CE) model and the European green deal strategy. Resources, 9(5), 55.
- Vikentiev, I. V. (2023). Critical and strategic minerals in the Russian Federation. Geology of Ore Deposits, 65(5), 481-493.
- Walter, M., Deniau, Y., & Herrera Vargas, V. (2025). The politics of ‘Green’extraction frontiers: Mapping metals and mineral mining conflicts related to the energy transition in the Americas. Critical Sociology, 51(4-5), 907-934.
- Zhang, K., Kleit, A. N., & Nieto, A. (2017). An economics strategy for criticality–Application to rare earth element Yttrium in new lighting technology and its sustainable availability. Renewable and Sustainable Energy Reviews, 77, 899-915.
Ayrıntılar
| Birincil Dil | Türkçe |
|---|---|
| Konular | Uluslararası Siyaset |
| Bölüm | Araştırma Makalesi |
| Yazarlar | |
| Gönderilme Tarihi | 7 Ekim 2025 |
| Kabul Tarihi | 22 Şubat 2026 |
| Yayımlanma Tarihi | 22 Şubat 2026 |
| DOI | https://doi.org/10.65804/saded.1798805 |
| IZ | https://izlik.org/JA98SF29TK |
| Yayımlandığı Sayı | Yıl 2026 Sayı: 6 |
Amaç ve Kapsam
SADED, Balıkesir Üniversitesi tarafından sürekli yayın (continuous publication) modeliyle yayımlanan HAKEMLİ ve ULUSLARARASI açık erişim disiplinler arası bir Sosyal ve Beşeri Bilimler dergisidir. SADED’in süreli bir yayın faaliyeti olarak üç temel amacı bulunmaktadır. İlk olarak, farklı disiplinler çerçevesinde sosyal aktörler ve deneyimler odaklı çalışmalar yapan bilim insanlarının birbirlerinin birikimlerinden ve çalışmalarından istifade edebilecekleri uzmanlaşmış bir akademik zemin yaratmak. İkinci olarak, sosyal aktörler ve deneyimler odaklı bilimsel çalışmaların üretim ve paylaşımını teşvik etmek ve dolayısıyla alanla ilgili sorunların sosyal bilimler perspektifinden araştırılmasını, incelenmesini, tartışılmasını ve çözüm önerileri sunulmasını sağlamaktır. Son olarak, Türkiye’de bilimsel yayıncılığın kalitesinin artırılmasına katkı sağlamaktır.
SADED’in kapsamı genelde Sosyal Bilimler ve özelde ise sosyoloji, psikoloji, iktisat, tarih, coğrafya, turizm, maliye, çalışma ekonomisi ve endüstri ilişkileri, kamu yönetimi ve siyaset bilimidir. Farklı disiplinlerde yapılmış olan çalışmalar doğrudan veya dolaylı olarak sosyal aktörler ve deneyimlerle ilgili olması koşuluyla dergide yayımlanabilir. Akademik yaklaşımla üretilmiş özgün araştırmaları yayınlayarak bilimin gelişmesine katkı sağlamayı hedefleyen SADED’de, belirtilen alanlarda hazırlanmış akademik çalışmalara, derleme ve kitap tanıtımlarına, olgu sunumu ve sempozyum, seminer, konferans, panel gibi bilimsel etkinlik tanıtım ve değerlendirmelerine yer verilir. Çalışmaların yayımlanma süreci, editör kurulunun ön değerlendirmesi, çift taraflı kör hakemlik yöntemiyle en az iki hakem değerlendirmesi ve editör kurulunun onayı şeklinde gerçekleşir.
Yazım Kuralları
ÖRNEK MAKALE METNİ (TÜRKÇE) İÇİN TIKLAYINIZ.
TELİF HAKKI DEVİR FORMU İÇİN TIKLAYINIZ.
HAKEMLERE CEVAP DOSYASI İÇİN TIKLAYINIZ.
Dergimizin yazım kuralları aşağıdaki gibidir. Dergimizin sistemine yüklenecek olan makalelerin mutlaka aşağıda yer alan örnek makale metni üzerinde hazırlanması gerekmektedir.
1. Makale metni, yazıldığı dilin yazım ve noktalama kurallarına özen gösterilerek hazırlanmalıdır.
2. Makale yazımında sayfa boyutu A4 (20,99 x 29,7 cm) olarak seçilmeli ve sayfa kenar boşlukları sağdan, soldan, alttan ve üstten 2,5 cm olarak ayarlanmalıdır.
3. Makale metni uzunluğu 10.000 kelimeyi geçmemelidir. Metne Öz, Abstract ve anahtar kelimeler eklenmelidir.
4. Makale dosyasında yazar veya yazarların isimlerini ifade edecek tüm bilgiler silinmelidir. Çalışma Microsoft Word ile hazırlanıyorsa, ilgili programın “yazar” ve “son değiştiren” bilgileri bölümünde bulunan kullanıcı isimlerinin, yazar isimleri ile aynı olmaması gerekmektedir.
5. Gönderilecek makaleler (çalışmanın ana metni), Times New Roman yazı tipinde, 11 punto büyüklüğünde, 1,25 satır aralığında, paragraf girintisi sadece ilk satır 1 cm, üst ve alt boşlukları 4 nk olacak şekilde ve iki yana yaslı olarak yazılmalıdır.
6. Makalenin yazıldığı dildeki başlığı üstte kalmak üzere çalışmaların başlıkları; 12 Punto, Times New Roman, Kalın, 1 Satır Aralığı, tüm harfleri büyük olacak ve sayfa ortasına gelecek biçimde olmalıdır.
7. ÖZ ve ABSTRACT: Sadece Öz ve Abstract başlıkları kalın olacak, özet metinleri kalın olmayacak şekilde, iki yana yaslı, 10 punto, Times New Roman, 1 satır aralığı verilerek yazılır. Makalenin özeti araştırmanın amacını, önemini, yöntemini, elde edilen bulguları ve sonucu yansıtmalı, en fazla 200 kelime olarak, Türkçe ve İngilizce hazırlanmalıdır. Makalenin yazıldığı dilde hazırlanan öz/abstract üstte bulunmalıdır.
8. ANAHTAR KELİMELER: Öz/abstract metinlerinin hemen altında, en az 3 en fazla 5 kelimeden oluşan anahtar kelimeler verilmelidir. Anahtar kelimeler sola yaslı, 10 punto, Times New Roman, 1 satır aralığı ve paragraf boşluğu 0 nk olacak şekilde yazılmalıdır.
9. ANA BAŞLIKLAR: Birinci düzey alt başlıklar 11 punto, tüm harfleri büyük ve kalın olmalı (Giriş, Yöntem, vb.), ikinci düzey başlıklar 11 punto, kelimelerin baş harfleri büyük ve kalın yazılmalı, üçüncü düzey başlıklar 11 punto, kelimelerin ilk harfleri büyük ve italik yazılmalıdır.
10. Makale ana bölümleri aşağıdaki gibi olmalıdır:
•Öz – Abstract
• Giriş (Introduction) :
• Yöntem (Methodology),
• Bulgular (Findings),
• Sonuç ve Öneriler (Results and recommendations)
• Katkı Belirtme ve Bilgilendirme (Contribution acknowledgment and information)• Yazar Katkıları (Author Contributions)
• Çıkar Çatışması (Conflict of Interest)
• Finansal Destek (Financial Disclosure)
• Kaynakça (References)
12. TABLO-ŞEKİL-GRAFİKLER: Tablolar “1”den başlayarak ayrı ayrı numaralandırılmalıdır. Tabloya ait yazıların boyutu 10 punto olmalıdır. Tablonun başlığı italik ve 11 punto olmalı, (tablonun en üstüne, ortalanmış, kelimelerin ilk harfleri büyük olmalı) ve kaynakçası eğer varsa tablonun en alt satırından sonrasına sola dayalı olarak koyulmalı, 9 punto ve italik olarak yazılmalıdır. Tablonun tasarımı tablo kılavuzu olmalı, kenarlık yok ve dış kenarlıklar olacak şekilde ayarlanmalı, tablonun satır yüksekliği 0,5 cm olmalı ve tabloların boyutu sayfa yazım boyutunu geçmemelidir. Tablolara numaraları ile birlikte metin içinde atıf yapılmalıdır. Tablo ile metin arasında (önce ve sonra) 4 nk paragraf aralığı bırakılmalıdır.
Şekiller ve grafikler “1”den başlayarak ayrı ayrı numaralandırılmalıdır. Şekil ve grafik yazılarının boyutu 10 punto olmalıdır. Başlıklar italik ve 11 punto olmalı (ortalanmış, kelimelerin ilk harfleri büyük olmalı) ve kaynakçası eğer varsa en alt satırdan sonra sola dayalı olarak koyulmalı, 9 punto ve italik olarak yazılmalıdır. Şekiller ve grafiklere numaraları ile birlikte metin içinde atıf yapılmalıdır. Şekiller ve grafikler ile metin arasında (önce ve sonra) 4 nk paragraf aralığı bırakılmalıdır.
13. Gönderilen makalelerde sayfa numaraları bulunmamalıdır.
14. Makalelerdeki metin içi atıflar ve kaynakçada APA 7 atıf sistemi kullanılmalı, atıf yapılan kaynaklar metnin sonuna Kaynakça olarak mutlaka eklenmelidir. Kaynak türleri ile ayrıntılı bilgiye APA 7 resmi sitesinden (https://apastyle.apa.org/style-grammar-guidelines/references/examples/) ulaşabilirsiniz.
15. Makale sisteme yüklenirken telif hakkı devir formu ile birlikte yüklenmelidir.
16. Belirtilen kurallara göre oluşturulmayan makaleler incelemeye alınmayacaktır. Herhangi bir sorun yaşanmaması adına lütfen örnek makale metnini inceleyiniz.
Etik İlkeler ve Yayın Politikası
Etik İlkeler
Sosyal Aktörler ve Deneyimler Dergisi (SADED)’ne gönderilen tüm makaleler özgün, daha önce bir başka dergide yayımlanmamış, yayımlanmak üzere gönderilmemiş veya başka bir dergide değerlendirme sürecinde olmamalıdır. Dergiye gönderilecek olan makaleler, eğer bir bilimsel toplantıda sunulmuşsa, yayım için kabul edildiği taktirde makalede toplantının adı, yeri ve tarihi belirtilmelidir.
Etik standartlara uygun olmayan makale yayından çıkarılır. Etik standardına uymadığı hususu yayından sonra tespit edilen makaleler için de bu kural geçerlidir. Muhtemel bilimsel etik dışı davranışlar ve etik yayın ihlali durumunda editör, hakem ve yazar sorumlulukları için Committee on Publication Ethics (COPE) tarafından önerilen ve aşağıda belirtilen hususlar dikkate alınmaktadır:
Paydaşların Sorumlulukları
1. Editörlerin Sorumlulukları
• Editörler; yazarların, hakemlerin, araştırmacıların, uygulayıcıların ve okuyucuların bilgi gereksinimlerini karşılamayı esas alır; gerekli görülen durumlarda zamanında, açık ve yol gösterici geri bildirim sunar. Yayın sürecinde ortaya çıkabilecek düzeltme, açıklama ya da geri çekme gerektiren durumlara şeffaflık ilkesi doğrultusunda yaklaşır.
• Makalelerin değerlendirilmesinde; çalışmanın özgünlüğü, bilimsel literatüre katkısı, kullanılan yöntemin geçerliliği ve güvenilirliği, anlatımın açıklığı ile derginin amaç ve kapsamına uygunluğu temel ölçütler olarak dikkate alınır.
• Editörler, derginin benimsediği kör hakemlik sistemi ve değerlendirme ilkelerini eksiksiz uygular; hakem kimliklerinin gizliliğini güvence altına alır ve tüm başvuruların tarafsız, adil ve makul sürede değerlendirilmesini sağlar.
• Hakem görevlendirmelerinde, makalenin konusu ile hakemlerin ve alan editörlerinin uzmanlık alanları arasındaki uyuma özen gösterilir; bağımsız ve nesnel bir değerlendirme süreci yürütülür.
• Değerlendirme aşamalarında ortaya çıkabilecek çıkar çatışması veya çıkar birliği ihtimallerine karşı gerekli önlemler alınır; editörler, yazar–hakem–editör ilişkilerinde doğabilecek etik sorunlara karşı duyarlı davranır.
• Bilimsel etik ilkeleriyle bağdaşmayan, akademik nezakete aykırı ya da taraflı değerlendirmeler editörler tarafından engellenir; yapıcı, bilimsel ve objektif değerlendirme anlayışı esas alınır.
• Editörler, değerlendirme sürecine dâhil olan tüm tarafların kişisel verilerinin korunmasına özen gösterir; yazarların, hakemlerin ve okuyucuların gizliliğini ve mahremiyetini güvence altına alır.
• Yayımlanan çalışmaların fikri mülkiyet hakları editörlerce korunur; ihlal durumlarında hem yazarların hem de derginin hakları savunulur. Ayrıca intihal ve benzerlik kontrolleri titizlikle yürütülerek telif ihlallerinin önüne geçilir.
• Dergiye iletilen her türlü şikâyet, görüş ve öneri dikkatle değerlendirilir; gerekli açıklamalar zamanında, açık ve yapıcı bir üslupla sunulur.
2. Yazarların Sorumlulukları
• Yazarlar, gönderdikleri çalışmalarda intihal, sahtecilik, uydurma veri veya araştırma etiğine aykırı herhangi bir uygulamaya kesinlikle yer vermemelidir. Dipnotlar ve kaynakça bölümü eksiksiz, doğru ve ilgili atıf kurallarına uygun biçimde hazırlanmalıdır.
• Araştırmaya ait ham veriler, bilimsel doğruluk ve şeffaflık ilkeleri doğrultusunda uygun şekilde saklanmalı; editörlük tarafından talep edilmesi halinde incelemeye sunulmalıdır.
• Makalede yazarlık hakkı, yalnızca çalışmaya doğrudan ve anlamlı bilimsel katkı sağlamış kişilere verilmelidir. Katkısı olmayan kişilerin yazar olarak gösterilmesi etik değildir; yazarlık dışı katkılar ise uygun şekilde teşekkür bölümünde belirtilmelidir.
• Çıkar çatışması oluşturabilecek her türlü durum, mümkün olan en erken aşamada —tercihen başvuru sırasında beyan formu aracılığıyla ve metin içinde açıkça— açıklanmalıdır.
• Tüm yazarlar, editörler ve hakemler tarafından talep edilen bilimsel ve teknik düzeltmeleri süresi içinde ve eksiksiz biçimde yerine getirmekle yükümlüdür.
3. Hakemlerin Sorumlulukları
• Hakemler, değerlendirme sürecinde tarafsız, nesnel ve bilimsel ölçütlere dayalı bir tutum sergilemeli; kişisel önyargılardan uzak, yalnızca akademik içeriği esas alan değerlendirmeler yapmalıdır.
• Değerlendirilen çalışma, yazar(lar) ya da araştırmayı destekleyen kurum ve kişilerle herhangi bir çıkar çatışması bulunması halinde, hakem bu durumu editör kuruluna bildirerek süreçten çekilmelidir.
• Hakem görüşleri yalnızca kabul veya ret şeklinde yüzeysel olmamalı; özellikle olumsuz değerlendirmelerde, görüşler açık, yapıcı ve bilimsel gerekçelere dayalı biçimde ayrıntılı olarak sunulmalıdır.
• Eleştiriler metin odaklı olmalı; yazar(lar)ın kişilik haklarını zedeleyici, küçültücü ya da öznel ifadelere kesinlikle yer verilmemelidir. Bilimsel saygı ve nezaket temel ilke olarak gözetilmelidir.
• Hakemler, makalede eksik bırakılmış ancak konuya doğrudan katkı sağlayabilecek önemli çalışmaları tespit ederek bu kaynakların metne eklenmesini önermelidir.
• Değerlendirme sürecinde kendilerine sunulan tüm bilgi ve belgeler gizlilik kapsamında ele alınmalı; üçüncü kişilerle paylaşılmamalı ve kişisel ya da kurumsal çıkar amacıyla kullanılmamalıdır.
ULAKBİM TR Dizin tarafından alınan karar doğrultusunda 2020 yılından itibaren yayımlanacak olan çalışmalar için Etik Kurul İzni gerekmektedir. Aşağıda Etik Kurul İzni gerektiren çalışmalarla ilgili açıklama yer almaktadır. Sosyal Aktörler ve Deneyimler Dergisi’ne gönderilen tüm makalelerde, makale dosyasıyla birlikte Etik Kurul belgesinin sisteme yüklenmesi ve yayına kabul edilen makalelerde etik kurul izni ile ilgili açıklamaların (kurulun adı, tarih ve sayı numarası) yöntem bölümünde açıklanması gerekmektedir.
Etik Kurul İzni Gerektiren Araştırmalar
• Anket, mülakat, odak grup çalışması, gözlem, deney, görüşme teknikleri kullanılarak katılımcılardan veri toplanmasını gerektiren nitel ya da nicel yaklaşımlarla yürütülen her türlü araştırmalar,
• İnsan ve hayvanların (materyal/veriler dâhil) deneysel ya da diğer bilimsel amaçlarla kullanılması,
• İnsanlar üzerinde yapılan klinik araştırmalar,
• Hayvanlar üzerinde yapılan araştırmalar,
• Kişisel verilerin korunması kanunu gereğince retrospektif çalışmalar.
Ayrıca;
• Başkalarına ait ölçek, anket, fotoğrafların kullanımı için sahiplerinden izin alınması ve belirtilmesi,
• Kullanılan fikir ve sanat eserleri için telif hakları düzenlemelerine uyulduğunun belirtilmesi,
Olgu sunumlarında “Aydınlatılmış onam formu”nun alındığının belirtilmesi gerekmektedir.
Çalışmanın Etik Kurul İzni gerektirmediğine dair beyan formuna erişmek için lütfen TIKLAYINIZ.
Yapay Zekâ Kullanımı
Dergiye sunulan çalışmalarda, makalenin özgün niteliğini zedelemeyen; literatür taraması, dil düzenlemesi veya benzeri destekleyici aşamalarda yapay zekâ araçlarından yararlanılmasına izin verilmektedir. Bununla birlikte, yapay zekâ kullanımı etik ilkelere uygun olmalı; uydurma veri üretimi, içerik manipülasyonu veya akademik dürüstlükle bağdaşmayan herhangi bir amaç doğrultusunda kesinlikle kullanılmamalıdır.
Yapay zekâdan yararlanılan çalışmalar için, makale başvuru sürecinde dergiye açık ve doğru bilgi verilmesi zorunludur. Yapay zekâ kullanımından doğabilecek tüm etik, bilimsel ve hukuki sorumluluklar yazarlara aittir.
Yayın Dili
Derginin yayın dili Türkçe ve İngilizcedir. SADED, TR Dizin'in uluslararası dergi için koyduğu ve her sayıda en az 1/3 yabancı dilde makale standardını kendisine hedef olarak almıştır. Bu nedenle, söz konusu 1/3’lük alan için aynı kalitedeki Türkçe ve İngilizce makaleden ikincisine öncelik verilmektedir.
Yayın Sıklığı
Balıkesir Üniversitesi çatısı altında bulunan SADED'de sürekli yayın modeli benimsenmektedir.
Genişletilmiş Özet
Yayımlanması uygun bulunan çalışmalarda, makalenin girişi, yöntem, bulgular ve sonuç bölümlerini kapsayan en az 1000 en fazla 1500 kelimeden oluşan genişletilmiş özet (extended abstract) bulunmalıdır.
Diğer Yayın İlkeleri
• SADED’de yer alan çalışmaların sorumluluğu yazar(lar)ına aittir.
• SADED’e gönderilecek makaleler "Örnek Makale Şablonu"na göre hazırlanmalıdır.
• SADED Dergisi sistemine eklenecek çalışmalarda yazar isim, unvan, çalıştığı kurum, anabilim dalı ismi ve kurumun bulunduğu şehir bilgileri mutlaka yazılmalıdır. Hakem sürecine gönderilirken isimler editörler tarafından silinerek, hakemlere yönlendirme yapılmaktadır.
• Dergi sistemine yüklenen çalışmalar, öncelikle editörler tarafından yazım ve yayın ilkelerine uygunluk açısından bakımından ön değerlendirmeye alınır. Ön değerlendirme şartlarını sağlamayan çalışmalar hakemlere gönderilmeden editörler tarafından düzeltme istenerek yazar(lar)a iade edilir. Yazım ilkelerine uygun olmayan yazılar hakemlere gönderilmez.
• Sisteme yüklenecek olan makalelerde; etik kurul raporuyla birlikte, %20'yi geçmemesi beklenen makale benzerlik raporunun ve telif hakkı devir formunun da yüklenmesi gereklidir.
• Yazım ve yayın ilkeleri açısından değerlendirilmeye uygun bulunan yazılar, konusu ve içeriğine bağlı olarak değerlendirilmesi için en az iki hakeme gönderilir. Hakem ve yazar isimleri KÖR HAKEMLİK uygulaması ile karşılıklı olarak birbirlerinden gizli tutulur.
• Hakem değerlendirmesinden iki olumlu raporu alan yazı yayınlanmaya hak kazanır. Bir olumlu bir olumsuz hakem raporu alan yazı, üçüncü bir hakeme gönderilir ve yazının yayınlanıp yayınlanmaması üçüncü hakemin raporu doğrultusunda belirlenir.
• Hakem(ler) tarafından düzeltme istenen yazılarda yazar(lar)a 30 günlük düzeltme süresi verilir. Bu süre sonunda metnin düzeltilmiş biçimi sistem tarafından otomatik olarak hakeme gönderilir. Hakem düzeltmeleri sisteme bir defa yüklenebildiğinden dolayı, İKİ HAKEM RAPORUNUN DA BEKLENMESİ VE İKİ HAKEM DEĞERLENDİRMESİ SONUNDA DÜZELTME METNİNİN YÜKLENMESİ GEREKMEKTEDİR.
• Yazar(lar)ın düzeltmelerini sisteme yüklemelerinden sonra, hakemlere 15 günlük bir değerlendirme süresi verilir. Hakem(ler)in talep etmesi durumunda bu süre editör tarafından uzatılabilir.
• Yazar(lar), makul çerçevede ve ikna edici verilerle birlikte hakem raporuna itiraz edebilirler. İtirazlar dergi yönetimi tarafından incelenir ve uygun görüldüğü takdirde konu ile ilgili olarak farklı bir hakemin (ya da hakemlerin) görüşlerine başvurulabilir.
• Dergiye gönderilen yazılar, başka bir yerde yayınlanmamış ya da yayınlanmak üzere gönderilmemiş olmalıdır. Aynı yazar ve yazarların birden fazla makalesine aynı sayıda ve birbirini takip eden sayılarda yer verilmez. Dergide yayınlanacak eserlerin her türlü sorumluluğu yazar(lar)a aittir. Dergimizde ORCID ID numarası zorunludur.
• Yazarlardan makale değerlendirme ve yayın süreci vb. için herhangi bir ücret talep edilmemektedir. Yazarlara telif ücreti de ödenmemektedir.
• Dergimiz sistemine yüklenen makaleler sadece ön değerlendirme aşamasında yazar(lar) tarafından geri çekilebilir.
• Çalışmaların değerlendirme süreci ortalama olarak 3-4 ay arasındadır.
• Yayın için kabul alan çalışmalar, sürekli yayın modeli doğrultusunda hemen yayımlanır.
Ücret Politikası
Yazarlardan; makale değerlendirme, yayın süreci vb. için herhangi bir ücret talep edilmemektedir. Yazar(lar)a telif ücreti de ödenmemektedir.
Dizinler
Dergi Kurulları
Baş Editör
Editör Kurulu
Alan Editörleri
Dil Editörü
Sekreterya
Danışma ve Yayın Kurulu
Mizanpaj Editörü
Creative Commons
Bu derginin içeriği https://creativecommons.org/licenses/by-nc/4.0/ altında lisanslanmıştır.
Content of this journal is licensed under https://creativecommons.org/licenses/by-nc/4.0/