MODERNİTEDEN POSTMODERNİTEYE: ÇALIŞMA ETİĞİ VE TÜKETİM KÜLTÜRÜ KISKACINDA YENİ YOKSULLUK

Öz

Bu çalışma, Zygmunt Bauman’ın modern toplumda çalışma etiği, tüketim kültürü ve yoksulluk olgusunun birbirini nasıl dönüştürdüğünü ele alan Çalışma, Tüketicilik ve Yeni Yoksullar eserinin sistematik bir incelemesini sunmaktadır. Bauman, modernitenin gelişim süreciyle birlikte kendi ıskarta insanlarını yarattığını ileri sürer. Üretim toplumu döneminde yedek işgücü olarak işlevsel bir konumda görülen yoksullar, postmodern tüketim toplumunda defolu tüketiciler hâline getirilerek görünmez kılınmış ve sistematik bir toplumsal dışlanmaya tabi tutulmuştur. Eser, yoksulluğun ekonomik bir mahrumiyetin ötesine geçerek kültürel, estetik ve ahlaki bir dışlanma biçimine dönüştüğünü ortaya koyar. Bu süreçte çalışma etiği, üretim ekseninden koparak tüketim üzerinden işleyen normatif bir disiplin mekanizmasına evrilmiştir. Küreselleşme, neoliberal politikalar ve postmodern akışkanlıkla birlikte bu yapısal dönüşüm daha da derinleşmiştir. Bauman’a göre yeni yoksullar, postmodern toplumun yapısal olarak ürettiği bir toplumsal kategoridir. Dolayısıyla onları bireysel bir ekonomik beceriksizlik üzerinden tanımlamak, yoksulluğun toplumsal ve yapısal boyutlarını görünmez kılmanın yanı sıra toplumsal vicdanın da aşınmasına yol açmaktadır. Bu inceleme, eserin çalışma etiği, tüketim kültürü ve yeni yoksulluk arasındaki ilişkiye dair tarihsel ve teorik analizlerini izleyerek yoksulluğun bireysel bir başarısızlık olarak değil, modern toplumun yapısal dinamikleri içerisinde değerlendirilmesi gerektiğini ortaya koymakta ve etik bir gelecek tahayyülü açısından yoksulu koşulsuz bir hak öznesi olarak yeniden tanıma gerekliliğini vurgulamaktadır.

Anahtar Kelimeler

• Zygmunt Bauman
• Yeni yoksullar
• Çalışma etiği
• Tüketim kültürü
• Modernite
• Postmodernite.

From Modernity to Postmodernity: New Poverty in the Grip of Work Ethics and Consumer Culture

Öz

This study provides a comprehensive analysis of Zygmunt Bauman’s Work, Consumerism and the New Poor, focusing on how work ethic, consumer culture, and poverty have transformed one another in modern society. Bauman argues that modernity has produced its own wasted people. While the poor occupied a functional position as a reserve army of labour in the production-oriented society, they have been transformed into flawed consumers in the postmodern consumer society and subjected to systematic social exclusion and processes of invisibilization. The work demonstrates that poverty has moved beyond economic deprivation to become a form of cultural, aesthetic, and moral exclusion. In this transformation, the work ethic has become detached from the sphere of production and evolved into a normative mechanism of discipline operating through consumption. Globalization, neoliberal policies, and postmodern fluidity have further deepened this structural transformation. For Bauman, the new poor constitute a social category structurally produced by postmodern society. Defining poverty in terms of individual economic incompetence therefore obscures its social and structural dimensions and contributes to the erosion of social conscience. By tracing Bauman’s historical and theoretical analyses of the relationship between work ethic, consumer culture, and new poverty, this study argues that poverty should be understood within the structural dynamics of modern society rather than as an individual failure. It also emphasizes the need to recognize the poor as unconditional subjects of rights in the pursuit of a more ethical future.

Anahtar Kelimeler

• Zygmunt Bauman
• New poor
• Work ethics
• Consumer culture
• Modernity
• Postmodernity.

Kaynakça

1. Baudrillard, J. (2024). Tüketim toplumu (H. Deliceçaylı & F. Keskin, Çev.). Ayrıntı Yayınları.
2. Bauman, Z. (1999). Çalışma, tüketicilik ve yeni yoksullar (Ü. Tatlıcan, Çev.). Sarmal Yayınları.
3. Bauman, Z. (2019). Akışkan modernite (S. O. Çavuş, Çev.). Can Yayınları.
4. Beck, U. (2014). Risk toplumu: Başka bir modernliğe doğru (K. Özdoğan & B. Doğan, Çev.). İthaki Yayınları.
5. Bhambra, G. K. (2007). Rethinking modernity: Postcolonialism and the sociological imagination. Palgrave Macmillan.
6. Bourdieu, P. (2015). Ayrım: Beğeni yargısının toplumsal eleştirisi (D. Fırat & G. Berkkurt, Çev.). Heretik Yayınları.
7. Callinicos, A. (2001). Against the third way: An anti-capitalist critique. Polity Press.
8. Carlyle, T. (1840). Chartism. J. Fraser.

9. Featherstone, M. (2013). Postmodernizm ve tüketim kültürü (M. Küçük, Çev.). Ayrıntı Yayınları.
10. Foucault, M. (2019). Hapishanenin doğuşu (M. A. Kılıçbay, Çev.). İmge Kitabevi.
11. Friedman, M. (1962). Capitalism and freedom. University of Chicago Press.
12. Galbraith, J. K. (1958). The affluent society. Houghton Mifflin.
13. Gans, H. J. (1995). The war against the poor: The underclass and antipoverty policy. Basic Books.
14. Giddens, A. (2019). Modernlik ve bireysel kimlik: Geç modern çağda benlik ve toplum (Ü. Tatlıcan, Çev.). Say Yayınları.
15. Goffman, E. (2020). Günlük yaşamda benliğin sunumu (B. Cezar, Çev.). Metis Yayınları.
16. Gough, I. (1979). The political economy of the welfare state. Macmillan.
17. Gramsci, A. (2009). Hapishane defterleri (K. Somer, Çev.). Aşina Kitaplar.
18. Harvey, D. (2014). Postmodernliğin durumu (S. Savran, Çev.). Metis Yayınları.
19. Himmelfarb, G. (1984). The idea of poverty: England in the early industrial age. Alfred A. Knopf.
20. Holt, D. B. (2002). Why do brands cause trouble? A dialectical theory of consumer culture and branding. Journal of Consumer Research, 29(1), 70–90. https://doi.org/10.1086/339922
21. Malthus, T. R. (2022). Nüfus ilkesi üzerine bir deneme (S. Zengin, Çev.). Dergâh Yayınları.
22. Marshall, T. H. (2006). Yurttaşlık ve sosyal sınıf (A. Kaya, Çev.). İstanbul Bilgi Üniversitesi Yayınları.
23. Marx, K. (2016). 1844 el yazmaları (M. Belge, Çev.). Birikim Yayınları.
24. Mead, L. M. (1997). The new politics of poverty: The nonworking poor in America. Basic Books.
25. Mill, J. S. (2025). Politik iktisadın ilkeleri (B. Zeren, Çev.). Pinhan Yayıncılık.
26. Myrdal, G. (1962). An American dilemma: The Negro problem and modern democracy. Harper & Row.
27. Polanyi, K. (2000). Büyük dönüşüm: Çağımızın siyasal ve ekonomik kökenleri (A. Buğra, Çev.). İletişim Yayınları.
28. Ricardo, D. (2025). Siyasal iktisadın ve vergilendirmenin ilkeleri (B. Zeren, Çev.). Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları.
29. Rose, N. (1985). The psychological complex: Psychology, politics and society in England, 1869–1939. Routledge & Kegan Paul.
30. Seabrook, J. (2006). Consuming cultures: Globalization and local lives. New Internationalist.
31. Sen, A. (2004). Özgürlükle kalkınma (Y. Alogan, Çev.). Ayrıntı Yayınları.
32. Sennett, R. (2011). Karakter aşınması: Yeni kapitalizmde işin kişisel sonuçları (B. Yıldırım, Çev.). Ayrıntı Yayınları.
33. Silver, B. J. (2016). Emeğin gücü: 1870'ten günümüze işçi hareketleri ve küreselleşme (T. Birkan, Çev.). Yordam Kitap.
34. Sombart, W. (1913). Der Bourgeois: Zur Geistesgeschichte des modernen Wirtschaftsmenschen. Duncker & Humblot.
35. Standing, G. (2022). Prekarya: Yeni tehlikeli sınıf (E. Bulut, Çev.). İletişim Yayınları.
36. Taylor, M. C., & Saarinen, E. (1994). Telerotics. In M. C. Taylor (Ed.), Imagologies: Media philosophy. (p.11). Routledge.
37. Thompson, E. P. (1967). Time, work-discipline, and industrial capitalism. Past & Present, 38(1), 56–97.
38. Townsend, P. (1979). Poverty in the United Kingdom: A survey of household resources and standards of living. Penguin Books.
39. Wacquant, L. (2014). Yoksulluğu cezalandırmak: Neoliberalizmin ceza rejimi (M. Doğan, Çev.). Boğaziçi Üniversitesi Yayınevi.
40. Weber, M. (2008). Protestan ahlakı ve kapitalizmin ruhu (Z. Gürata, Çev.). Ayraç Yayınları.