Education According to the Book "Umumi Öğretim Usulleri" (1939)

Öz

Education has a vital role in the development, progress, and reaching the level of contemporary civilization of nations. The vital role of education in the development of nations has made it a subject that has been emphasized with importance from the past to the present. The first years of the Republic in Turkey are a period in which there were serious problems in the field of education. Since the proclamation of the Republic, the Ministry of Education (Maarif Vekâleti) has played a pioneering role in taking the necessary steps in the field of education. The Ministry of Education, which realized radical changes in the Turkish Education System through the modernization movements it initiated in the field of education, also contributed to this process through various publishing activities. Especially the book titled “General Teaching Methods” (Umumi Öğretim Usulleri), which was published by the Ministry of Education in 1939, occupies a highly significant place in the history of Turkish education with the information it contains regarding the educational understanding of the period. The book, which is a valuable source for understanding the educational policies, pedagogical approaches, educational philosophy, and teaching methods of the early Republican period, guides educators with this feature. In this study, it is aimed to reveal, based on the book titled “General Teaching Methods” published by the Ministry of Education in 1939, the purpose and subject of education in the 1930s, the role of the teacher in education, and the methods and techniques used in the educational process. Designed according to the qualitative research method, the study was examined by adhering to the document analysis technique based on the existing book. The data obtained were analyzed through content analysis. In the research, it has been observed that the book, written in a national context, contains an understanding of education that still maintains its validity today with its emphasis on universal educational principles.

Anahtar Kelimeler

• ministry of national education
• general teaching methods
• purpose and content of education
• teacher’s role
• educational methods and techniques

Umumi Öğretim Usulleri (1939) Kitabına Göre Eğitim

Öz

Eğitimin milletlerin gelişmesi, kalkınması ve muasır medeniyet seviyesine çıkmasında hayati bir rolü vardır. Eğitimin milletlerin kalkınmasındaki hayati rolü onun geçmişten günümüze önemle üzerinde durulan bir konu olmasını sağlamıştır. Türkiye’de Cumhuriyet’in ilk yılları eğitim sahasında ciddi problemlerin olduğu bir dönemdir. Cumhuriyet’in ilanından itibaren eğitim alanında gerekli adımların atılmasında Maarif Vekâleti öncü bir rol oynamıştır. Eğitim alanında başlattığı modernleşme hamleleriyle Türk Eğitim Sistemi’nde köklü değişiklikler gerçekleştiren Maarif Vekâleti, çeşitli yayımcılık faaliyetleriyle de bu sürece katkı sağlamıştır. Özellikle 1939 yılında Maarif Vekâleti tarafından basılan ‘‘Umumi Öğretim Usulleri’’ adlı kitap, dönemin eğitimin anlayışına yönelik olarak içerdiği bilgilerle Türk eğitim tarihinde oldukça önemli bir yer teşkil etmektedir. Erken Cumhuriyet döneminin eğitim politikaları, pedagojik yaklaşımları eğitim felsefesi ve öğretim yöntemlerini anlamak açısından değerli bir kaynak olan kitap, bu özelliği sayesinde eğitimcilere rehberlik etmektedir. Bu çalışmada Maarif Vekâleti’nin 1939 yılında bastığı ‘‘Umumi Öğretim Usulleri’’ adlı kitaba dayalı olarak 1930’lu yıllarda eğitimin amacı ve konusunu, eğitimde öğretmenin rolünü, eğitim sürecinde kullanılan yöntem ve teknikleri ortaya koymak amaçlanmaktadır. Nitel araştırma yöntemine göre tasarlanan çalışmada, mevcut kitap doküman incelemesi tekniğine bağlı kalınarak incelenmiştir. Elde edilen veriler içerik analizine tabi tutularak çözümlenmiştir. Araştırmada, ulusal bir bağlamda kaleme alınan kitabın evrensel eğitim ilkelerine yaptığı vurgularla günümüzde de geçerliğini koruyan eğitim anlayışını içerisinde barındırdığı görülmüştür.

Anahtar Kelimeler

• maarif vekaleti
• umumi öğretim usulleri
• eğitimin amacı ve konusu
• öğretmenin rolü
• yöntem ve teknikler

Kaynakça

1. Akarsu, F. (2000). Cumhuriyet dönemi eğitim uygulamaları. Bir özet değerlendirme. Eğitim ve Bilim, 25(116), 3-7.
2. Akdağ, H., ve Çiydem, E. (2021). Türkiye’de İlkokul/İlköğretim Programlarının Felsefi Temeller Açısından İncelenmesi (1924-2018). Vakanüvis - Uluslararası Tarih Araştırmaları Dergisi, 6(Prof. Dr. Süleyman Büyükkarcı Özel Sayısı), 52-81.
3. Akgün, S. ve Uluğtekin M. (1989). Misak-ı maarif. Atatürk Yolu Dergisi, 1(3), 285-349.
4. Akyüz, Y. (2021). Türk eğitim tarihi (34. Baskı). Pegem Akademi.
5. Arı, A. (2002). Tevhidi tedrisat ve laik eğitim. Gazi Üniversitesi Gazi Eğitim Fakültesi Dergisi, 22(2), 181-192.
6. Ata, B. (2009). Atatürk, tarih öğretimi ve müzeler. Gazi Üniversitesi Gazi Eğitim Fakültesi Dergisi, 29(1), 1–22.
7. Bozdoğan, Z. (2019). 1973-2018 yılları arası Türkiye’de ilköğretimde kaliteye yönelik düzenlemelerin incelenmesi Yayımlanmamış yüksek lisans tezi. Marmara Üniversitesi/İstanbul Sabahattin Zaim Üniversitesi.
8. Büyüköztürk, Ş., Kılıç-Çakmak, E., Akgün, Ö. E., Karadeniz, Ş. ve Demirel, F. (2013). Bilimsel araştırma yöntemleri. Pegem Akademi.

9. Çelebi, N. ve Kazancı, E. (2021). Cumhuriyet dönemi eğitim politikaları ve yabancı eğitim uzmanlarının eğitimdeki etkileri (1923-1960). Manisa Celal Bayar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 19(4), 198-218.
10. Çınar, İ. (2014). Türk eğitim politikasında batı etkisi: Bitmeyen batılılaşma. Turan-Sam: Uluslararası Bilimsel Hakemli Dergi, 6 (22), 20-51.
11. Çörtük, M. M. ve Çörtük, G. (2023). Türk eğitim politikaları sorunları. BENGİ Dünya Yörük-Türkmen Araştırmaları Dergisi, 1, 151-172.
12. Demirtaş, B. (2008). Atatürk döneminde eğitim alanında gelişmeler. Akademik Bakış Dergisi, 1(2), 155-166.
13. Doğanay, A., Ataizi, M., Şimşek., A., Balaban-Salı, J. ve Akbulut., Y. (2018). Veri çözümleme teknikleri. A. Şimşek (Ed.), Sosyal bilimlerde araştırma yöntemleri içinde (s. 162-195). Anadolu Üniversitesi.
14. Durmaz, A. ve Yıldız, Ö. (2016). Türkiye’deki eğitim politikasına genel bir bakış (1920-1930). Turkish Studies, 1(19), 315-324.
15. Elçiçeği, B. ve Yılmaz, A. (2020). Tanzimat’tan günümüze öğretmen yetiştirme politikaları ve değer yargılarında yaşanan dönüşümler. Disiplinlerarası Eğitim Araştırmaları Dergisi, 4(7), 168-187.
16. Elkatmış, V. ve Kayman, F. (2021). Cemil Sena Ongun’un Umûmi Usul-i Tedris adlı eserinde ele aldığı öğretim yöntemlerinin incelenmesi. TEBD, 19(2), 1160-1177. https://doi.org/10.37217/tebd.939109
17. Ergün, M. (2010). Öğretmenliğin evrimi ve gelecekteki öğretmenlerin yetiştirilmesi. İnönü Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 11(3), 1-13.
18. Gülcü, N. (2018). Atatürk döneminde Türk Akdeniz’de çıkan “Yeni İlkokul Programı Tatbikatı” başlıklı yazıların incelenmesi. OPUS Uluslararası Toplum Araştırmaları Dergisi, 9(16), 1735–1758. https://doi.org/10.26466/opus.480255
19. Güven, İ. (2022). 100. yılına girerken Türkiye’de eğitim: Cumhuriyet dönemi insan yetiştirme anlayışı. Demokrasi Platformu, 11(37), 49-175.
20. Hesapçıoğlu, M. (2009). Türkiye’de Cumhuriyet döneminde eğitim politikası ve felsefesi. M.Ü. Atatürk Eğitim Fakültesi Eğitim Bilimleri Dergisi, (29), 121–138.
21. İleri, T. (2019). Cumhuriyet dönemi eğitim politikaları bağlamında Kız Enstitüleri’nin Türk modernleşmesindeki yeri ve önemi. Atatürk Yolu Dergisi, 65, 193-226.
22. Kanad, H. F. (1941). Pedagoji. Gazi Terbiye Enstitüsü Neşriyatı.
23. Kanbolat, E. (2018). Cumhuriyet dönemi eğitim kurumlarında laikleşme süreci ve ahlâk eğitimine dair tartışmalar. Kastamonu Education Journal, 26(2), 985-994.
24. Karadağ, E., Deniz, S., Korkmaz, T. ve Deniz, G. (2008). Yapılandırmacı öğrenme yaklaşımı: Sınıf öğretmenleri görüşleri kapsamında bir araştırma. Uludağ Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 21(2), 383-402.
25. Karadağ, N. ve Balkar, B. (2015). Toplumsal kalkınmanın bir aracı olarak eğitim. Trakya Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 17(1), 225-239.
26. Karataş, K. (2020). Öğretmenlik mesleğine kuramsal bir bakış. Elektronik Eğitim Bilimleri Dergisi, 9(17), 39-56.
27. Kizik, A. (2018). Türkiye’de eğitime ayrılan mali kaynaklar (1923-1933) Yayımlanmamış yüksek lisans tezi. İstanbul Üniversitesi.
28. Kodal, T. (2023). Cumhuriyet döneminde Türkiye’de eğitim politikaları (1923-1960). Avrasya Uluslararası Araştırmalar Dergisi, Özel Sayı, Cumhuriyetin 100. Yılında Türkiye, 175-202.
29. Maarif Vekâleti. (1926). İlk mekteplerin müfredat programı. Millî Matbaa.
30. Maarif Vekâleti. (1939). Umumi öğretim usulleri. Devlet Basımevi.
31. Mesleki Yeterlilik Kurumu. (2016). Türkiye Yeterlilikler Çerçevesi. https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2016/01/20160102-3-1.pdf
32. Millî Eğitim Bakanlığı MEB. (2018). Sosyal bilgiler dersi öğretim programı (İlkokul ve ortaokul 4, 5, 6 ve 7. sınıflar).https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/201812103847686SOSYAL%20B%C4%B0LG%C4%B0LER%20%C3%96%C4%9ERET%C4%B0M%20PROGRAMI%20.pdf
33. Millî Eğitim Bakanlığı MEB. (2024). Sosyal bilgiler dersi öğretim programı: Türkiye yüzyılı maarif modeli. https://tymm.meb.gov.tr/upload/program/2024programsos4567Onayli.pdf
34. Sarpkaya, R. (2010). Bir meslek olarak öğretmenlik. M. Gürsel ve M. Hesapçıoğlu (Ed.), Eğitim bilimine giriş (s. 53-76). Eğitim Yayınevi.
35. Şahin, A. E. (2006). Meslek ve öğretmenlik. V. Sönmez (Ed.), Eğitim bilimine giriş (s. 261 305). Anı.
36. Şener, G. (2018). Türkiye’de yaşanan eğitim sorunlarına güncel bir bakış. Millî Eğitim Dergisi, 47(218), 187-200.
37. Şenkaloğlu, S. (2021). Türkiye’de cumhuriyet dönemi Türk eğitim sistemi ve sorunları. Academia Eğitim Araştırmaları Dergisi, 6(1), 24-36.
38. Tezel, Y. (2015). Cumhuriyet döneminin iktisadi tarihi (1923-1950). Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları.
39. Tuğluoğlu, F., ve Tunç, T. (2010). 1926 ilkmektep müfredatı ve Cumhuriyet dönemi eğitiminin ekonomik hedefleri. Türk Eğitim Bilimleri Dergisi, 8(1), 55–80.
40. Türk, İ. C. (2009). Osmanlı Devleti’nde öğretim yöntemlerinin gelişimi. Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, (3), 267–291.
41. Türkiye Cumhuriyeti Kültür Bakanlığı [TCKB]. (1936). İlkokul Programı. Devlet Basımevi.
42. Vurgun, A., ve Akaydın, B. B. (2025). Cumhuriyet’in köy çocuklarina hayat bilgisi öğretimi: 1927 köy mektepleri müfredatinda hayat bilgisi dersi. International Journal of Geography and Geography Education (IGGE), 54, 85-104. https://doi.org/10.32003/ igge.1555789.
43. Yamaç, M. (2023). Türkiye’nin modernleşmesinde harf devriminin rolü ve Tekirdağ. Anadolu ve Balkan Araştırmaları Dergisi, 6 (11), 231-53.
44. Yenilmez, U. T., Taş, U. ve Yenilmez, F. (2008). Türkiye’de eğitimin kalkınma üzerindeki rolü ve eğitim yatırımlarının geri dönüş oranı. Eskişehir Osmangazi Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 9(1), 155-186.
45. Yıldırım, A. ve Şimşek, H. (2018). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri (11. Baskı). Seçkin.
46. Yıldırım, K. (2010). Nitel araştırmalarda niteliği artırma. İlköğretim Online, 9(1), 79-92.
47. Yorulmaz, Ü. (2019). Erken dönem Türkiye Cumhuriyeti'nde ideolojik araç olarak eğitim Yayımlanmamış yüksek lisans tezi. Hasan Kalyoncu Üniversitesi.