Ergenlerde Uyumsuz Şemalar ile Siber Zorbalık Davranışı Arasındaki İlişkide Algılanan Sosyal Desteğin Düzenleyici Rolü
Öz
Bu çalışmada ergenlerin erken dönem uyumsuz şemaları ile siber zorbalık davranışları arasındaki ilişkide algıladıkları sosyal desteğin düzenleyici rolünü incelemek amaçlanmıştır. Çalışmanın örneklemini 10-14 yaş aralığında, 247 kız (%50,5), 242 erkek (%49,5), toplam 489 ortaokul öğrencisi oluşturmaktadır. Verilerin toplanmasında “10-16 Yaş Çocuk ve Ergenler İçin Erken Dönem Uyumsuz Şema Ölçekler Takımı (ÇEŞÖT)”, “Siber Zorbalık Ölçeği (SZÖ)”, “Çocuk ve Ergenler için Sosyal Destek Değerlendirme Ölçeği (SDDÖ)” ve “Kişisel Bilgi Formu” kullanılmıştır. Veri analizlerinde R programı sürüm 4.4.1 kullanılmıştır. Tanımlayıcı istatistikler hesaplanmış, grup karşılaştırmalarında Kruskal Wallis ve Man Whitney U testleri kullanılmış, düzenleyici etki analizlerinde ise Yapısal Eşitlik Modeli (YEM)’inden yararlanılmıştır. Araştırma sonucunda öğrencilerin siber zorbalık davranışları ile “yapışıklık” ve “dayanıksızlık” şemaları dışındaki tüm şema alanları arasında pozitif; siber zorbalık davranışları ile algılanan sosyal desteğin tüm alt boyutları (aile, arkadaş, öğretmen) arasında negatif yönlü anlamlı bir ilişki saptanmıştır. Ayrıca algılanan sosyal destek düzeyi, zedelenmiş sınırlar şema alanı ile siber zorbalık davranışları arasındaki ilişkide düzenleyici rol üstlenmiştir.
Anahtar Kelimeler
Destekleyen Kurum
Etik Beyan
Kaynakça
- Agatston, P.W., Kowalski, R. ve Limber, S. (2007). Student’s perspective on cyberbullying. Journal of Adolescent Health, 41(6), 59-60. https://doi.org/10.1016/j.jadohealth.2007.09.003
- Akbulut Y. ve Eristi B. (2011). Cyberbullying and victimisation among Turkish university students. Australasian Journal of Educational Technology. 27(7):1155-70. https://doi.org/10.14742/ajet.910
- Alotaibi, N. B. (2019). Cyber bullying and the expected consequences on the students’ academic achievement. IEEE Access, 7, 153417-153431. https://doi.org/10.1109/ACCESS.2019.2947163
- Alrajeh, S. M., Hassan, H. M., Al-Ahmed, A. S. ve Alsayed Hassan, D. (2021). An investigation of the relationship between cyberbullying, cybervictimization and depression symptoms: A cross sectional study among university students in Qatar. Plos One, 16(12), e0260263. https://doi.org/10.1371/journal.pone.0260263
- Ardahan, M. (2006). Sosyal destek ve hemşirelik. Journal of Anatolia Nursing and Health Sciences, 9(2), 68-75. https://dergipark.org.tr/en/download/article-file/29313
- Arıcak, O. T., Kınay, H. ve Tanrıkulu, T. (2012). Siber Zorbalık Ölçeğinin ilk psikometrik bulguları. Hasan Ali Yücel Eğitim Fakültesi Dergisi, 9(1), 101-114.
- Askari, I. (2019). Early maladaptive schemas and cognitive‐behavioral aspect of anger: Schema model perspective. Journal of Rational‐ Emotive & Cognitive‐Behavior Therapy, 37(3), 262–283. https://doi.org/10.1007/s10942-018-0311-9
- Bolat, D. ve Korkmaz, Ö. (2021). Ortaokullarda ergenlik çağındaki öğrencilerin siber zorbalık davranışları, sosyal medya bağımlılıkları ve sosyal medya bozuklukları. Türkiye Sosyal Araştırmalar Dergisi, 25(1), 253-268.
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
Danışmanlık, Refah ve Toplum Hizmetleri
Bölüm
Araştırma Makalesi
Erken Görünüm Tarihi
16 Haziran 2026
Yayımlanma Tarihi
16 Haziran 2026
Gönderilme Tarihi
2 Nisan 2026
Kabul Tarihi
16 Haziran 2026
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2026 Cilt: 10 Sayı: 1