Öz
Evrensel tasarım; toplumdaki farklı özelliklere sahip bireyler için ürün, mekân, çevre tasarımlarında eşit şekilde erişim sağlayabileceği ve aynı şartlarda kullanabileceği tasarımların ortaya konmasını sağlar. Araştırmada özel gereksinimli bireyin en önemli ihtiyaçlarından biri olan giysi ihtiyacının evrensel tasarım ilkeleri doğrultusunda irdelenmesi ve moda tasarımı endüstrinde yapılan uygulamaları incelemek amaçlanmıştır. Çalışmada betimsel tarama yöntemini kullanılmıştır. Evrensel tasarım ilkeleri doğrultusunda moda endüstrisinde üretim yapan firmaların uyarlanabilir giysi örnekleri ve yükseköğretimde eğitim süreçlerinde uygulanan çalışmalar incelenmiş ve analiz edilmiştir. Bu araştırma kapsamında, giysi tasarımı kullanıcılar tarafından konforlu, güvenli ve bir başkasının yardımı olmadan bağımsız şekilde kullanılabilmesi için moda tasarımına yönelik temel bilgiler ortaya konmuştur. Araştırmanın sonucunda özel gereksinimli bireylerin giyinme ihtiyaçlarını karşılayacak tasarımların daha fazla ulaşılabilir, erişilebilir ve yaygınlaştırılması konusunda evrensel tasarım ilkelerinin etkin kullanımı ile sağlanabileceği düşünülmektedir. Moda tasarımı alanında eğitim veren ve üretim yapan kuruluşların evrensel tasarım ilkeleri doğrultunda giysi üretmeleri ve bu alanda hizmetlerinin yaygınlaştırılması önerilmektedir.
Anahtar Kelimeler
Evrensel Tasarım Evrensel Moda Uyarlanabilir Giyim Kapsayıcı Moda
Kaynakça
- Afacan, Y. ve Demirkan, H. (2010). “A Priority-Based Approach For Satisfying The Diverse Users’ Needs, Capabilities and Expectations: A Universal Kitchen Design Case”, Journal of Engineering Design, 21(2–3), s.315–343.
- Areekkuzhiyil, S. (2022). “Universal Design For Learning”, Edutracks, 21(4), s.19-22.
- Burgstahler, S. (2009). Universal Design of Instruction (UDI): Definition, Principles, Guidelines, and Examples. Do-It. s.1-6.
- Bakar, S. ve Şimşek, O. (2023). “Mimarlık Eğitiminde Evrensel Tasarım İçerikli Derslerin Yeri”, Kırklareli Üniversitesi Mimarlık Fakültesi Dergisi, 2(1), s.57-69.
- Baylavlı, M. (2024). “Engelli Sporcuların Vücut Hareket Kısıtlılıklarına Göre Spor Kıyafeti Tasarımı” Doktora Tezi, Ankara: Gazi Üniversitesi, Güzel Sanatlar Enstitüsü, Moda Tasarımı Ana Bilim Dalı.
INVESTIGATION OF APPLICATIONS IN THE FIELD OF FASHION DESIGN IN LINE WITH UNIVERSAL DESIGN PRINCIPLES
Öz
Universal design; for individuals with different characteristics in society product, space, environment designs can be equally and equally accessible It enables the designs that can be used in conditions. In the research the need for clothing, which is one of the most important needs of people with special needs to examine in the direction of universal design principles and fashion design It is aimed to examine the applications made in the industry. The study is descriptive scanning method was used. Fashion in line with universal design principles adaptive clothing samples of companies producing in the industry and studies applied in educational processes in higher education were examined and analysed. In this research, the garment design is analysed by the users comfortably, safely and independently without the help of another person. As a result of the research, designs that meet the requirements of the programme will be more available, accessible and can be provided with the effective use of universal design principles for dissemination. The programme provides training in the field of fashion design and production. organisations should produce clothing in line with universal design principles and this is recommended to be generalised to services in this field.
Anahtar Kelimeler
Universal Design Universal Fashion Adaptable Clothing Inclusive Fashion
Kaynakça
- Afacan, Y. ve Demirkan, H. (2010). “A Priority-Based Approach For Satisfying The Diverse Users’ Needs, Capabilities and Expectations: A Universal Kitchen Design Case”, Journal of Engineering Design, 21(2–3), s.315–343.
- Areekkuzhiyil, S. (2022). “Universal Design For Learning”, Edutracks, 21(4), s.19-22.
- Burgstahler, S. (2009). Universal Design of Instruction (UDI): Definition, Principles, Guidelines, and Examples. Do-It. s.1-6.
- Bakar, S. ve Şimşek, O. (2023). “Mimarlık Eğitiminde Evrensel Tasarım İçerikli Derslerin Yeri”, Kırklareli Üniversitesi Mimarlık Fakültesi Dergisi, 2(1), s.57-69.
- Baylavlı, M. (2024). “Engelli Sporcuların Vücut Hareket Kısıtlılıklarına Göre Spor Kıyafeti Tasarımı” Doktora Tezi, Ankara: Gazi Üniversitesi, Güzel Sanatlar Enstitüsü, Moda Tasarımı Ana Bilim Dalı.
Ayrıntılar
| Birincil Dil | Türkçe |
|---|---|
| Konular | El Sanatları, Güzel Sanatlar |
| Bölüm | Araştırma Makalesi |
| Yazarlar | |
| Gönderilme Tarihi | 19 Mart 2025 |
| Kabul Tarihi | 24 Haziran 2025 |
| Erken Görünüm Tarihi | 18 Aralık 2025 |
| Yayımlanma Tarihi | 11 Ocak 2026 |
| DOI | https://doi.org/10.21602/sduarte.1661401 |
| IZ | https://izlik.org/JA25NA74GT |
| Yayımlandığı Sayı | Yıl 2025 Cilt: 18 Sayı: 36 |
Amaç ve Kapsam
Art-e Sanat Dergisi; sanat ve tasarım alanında yürütülen araştırma, inceleme ve değerlendirmeleri bir araya getirmeyi amaçlayan, disiplinlerarası yaklaşımlara açık, süreli bir dergidir. Sayısal ortamda yayımlanan Art-e Sanat Dergisi, akademik/bilimsel tartışmalara katkı sağlamayı ve yeni açılımlar getirmeyi amaç edinmiştir.
Art-e Sanat Dergisi, resim, heykel, seramik, grafik, müzik, sahne sanatları, fotoğrafçılık, sinema, iç mimarlık, mimarlık, geleneksel sanatlar gibi farklı disiplinlerin yanı sıra, sanat tarihi, sanat felsefesi, sanat sosyolojisi alanlarında gerçekleştirilen; disiplinlerarası ilişkiler kuran, çağdaş / güncel sanat konularını tartışan farklı içerikteki özgün araştırma makalelerine, olgu sunumu ve derleme makalelerine yer vermektedir.
Yazım Kuralları
Art-e Dergisi Yayın İlkeleri ve Yazım Kuralları güncellenmiştir. Yayın ilke ve kurallarına uymayan makale önerileri değerlendirmeye alınmayacaktır.
Art-e Yayın İlkeleri ve Yazım Kuralları için tıklayınız (Güncelleme: Haziran 2022)
Art-e Makale şablonu için tıklayınız
Yazarlar için önemli bilgilendirme (Güncelleme: Eylül 2025)
2025 Aralık sayısından itibaren yazarların çalıştıkları kurumun ROR ID'sini girmeleri zorunludur.
Yazarların adları, soyadları, akademik unvanları, çalıştıkları kurum, çalıştıkları kurumun ROR ID'si (https://ror.org/), yazar ORCID ID bilgileri ve iletişim bilgileri (e-posta adresleri) tam olarak verilmelidir.
Etik İlkeler ve Yayın Politikası
- Birikmiş bilgiye başvurmayan, bir sorunsal içermeyen ve ilgili alanda bilginin çoğaltımına katkıda bulunmayan makaleler, akademik/bilimsel yayın yapma kriterleri gereğince, Art-e Sanat Dergisi’nin yayın politikasınca uygun bulunmaz ve yayımlanmaz. Ayrıca öğrenci çalışmalarına dayalı makaleler ile mimarlık, mühendislik, turizm vb. alanlardan gelen, yapı, teknik ve malzeme çözümlemesine yönelik makaleler kabul edilmez.
- Dergide yayınlanması talebi ile gönderilen makalelerin daha önce başka bir yerde yayınlanmamış olması gerekir. Aynı sayıda bir yazarın birden fazla makalesi yayımlanamaz (çok yazarlı makaleler dahil).
- Bilimsel bir toplantıda sunulmuş ancak basılmamış bildirilerden üretilmiş makaleler, dipnotta açıkça belirtilmesi koşuluyla değerlendirmeye alınabilir.
- İngilizce olarak gönderilen makaleler kabul edildiği takdirde hem İngilizce hem Türkçe olarak yayımlanacağından başvuruların her iki dilde de hazırlanmış metinlerle yapılması gerekmektedir.
- Yazarlar, alanında katkısı olduğu düşünülen, yabancı dilde yayımlanmış metinlerin Türkçe çevirileri ile de dergimize başvurabilirler. Bu durumda, makalenin yazarından/hak sahibinden alınmış bir izin belgesinin ve metnin özgün halinin sisteme yüklemesi gerekmektedir.
-Dergiye gönderilen tüm makaleler, editör ve/veya yayın kurulu tarafından incelenerek, yayın ilkelerine uygunluk ve bilimsel nitelik bakımdan ön değerlendirmeye alınır. Yayın ilkelerine ve makale şablonuna uygun olmayan, imla hataları fazla olan makaleler değerlendirmeye alınmaz.
-Ön değerlendirme sonucunda yayına uygun bulunan makaleler, konunun uzmanı olan iki hakeme gönderilir. Bir olumlu bir olumsuz hakem raporu gelmesi halinde üçüncü uzman hakemin görüşü alınır. İki hakemden yayımlanabilir raporu alan makale uygun bir sayıda yayımlanmak üzere programa alınır ve yazara bilgi verilir. Dergide çift-kör hakemlik sistemi benimsendiğinden hakemlerin ve yazarların hakları saklı tutulur.
-1 Temmuz 2019 tarihinden itibaren başvuru sırasında tüm makaleler için yazarların iThenticate, Turnitin ya da İntihal.net programlarında taranarak alınmış intihal raporlarını sisteme yüklemeleri gerekmektedir. Referanslar hariç %15’in üzerinde benzerlik oranı çıkan makaleler değerlendirme aşamasına geçmeden doğrudan reddedilir.
-Art-e Sanat Dergisi’nde yayınlanan yazıların bilimsel, etik ve yasal sorumlulukları yazar(lar)a aittir.
Ücret Politikası
Dergiye gönderilen aday makalelerden başvuru ücreti ve değerlendirme ücreti alınmaz.
Evaluation fee and application fee are not charged from the articles sent to the journal.
Dergi Kurulları
Editörler
1984 Niğde doğumludur. İlköğrenim ve lise öğrenimimi Niğde’de tamamladı. Niğde Bor Halil Zöhre Ataman Meslek Yüksek Okulu Halıcılık bölümünden 2006 yılında, Süleyman Demirel Üniversitesi Geleneksel Türk Sanatları Halı-Kilim ve Eski Kumaş Desenleri Ana Sanat dalından 2009 yılında mezun oldu. 2014 yılında Yüksek Lisans, 2019 yılında Sanatta Yeterlik eğitimini tamamladı. Halen Süleyman Demirel Üniversitesi, Güzel Sanatlar Fakültesi’nde araştırma görevlisi olarak çalışmaktadır.
Alan Editörleri
Yüksek Lisans: Süleyman Demirel Üniversitesi, Güzel Sanatlar Enstitüsü, Grafik Tasarımı Anasanat Dalı
Sanatta Yeterlilik: Süleyman Demirel Üniversitesi, Güzel Sanatlar Fakültesi, Sanat ve Tasarım Anasanat Dalı
Yazım ve Dil Editörleri
1975 yılında doğdu.
2001 yılında, Dokuz Eylül Üniversitesi, Güzel Sanatlar Fakültesi, Sahne Sanatları Bölümü Dramatik Yazarlık Anasanat Dalı’ndan “Tükenmişlik Sendromunun Birey Üzerindeki Etkisi ve Bir Model Oyun: Fotok” başlıklı lisans teziyle mezun oldu.
2005 yılında, Dokuz Eylül Üniversitesi, Güzel Sanatlar Enstitüsü, Sahne Sanatları Anasanat Dalı’nda “1990 Sonrası Türk Oyun Yazarlığında Birey” konulu teziyle yüksek lisans eğitimini tamamladı (2005).
Yine aynı üniversitede, 2012 yılında, “Küreselleşmenin Tiyatral Anlatıdaki Uzama Etkileri” adlı doktora çalışmasıyla doktor unvanı aldı.
Eğitim yılları süresince yaklaşık on yıl, TRT İzmir Radyosunda “dış yapımcı” olarak çalışan Çetindoğan, “İmgeden Sahneye”, Aleme Sığmayan Aşklar”, “Şehir Işıkları” gibi radyo programlarının yanı sıra TRT İzmir Televizyonunca hazırlanan çeşitli belgesellerin ve turizm programlarının metin yazarlığını yaptı. 2002 yılında, “Bir Cuma Hikayesi” adlı Radyo Tiyatrosu; 2004 yılında “Gece Gelen Kadın” adlı sekiz bölümlük Arkası Yarın TRT Radyo-1’de yayınlandı.
2000 yılında İzmit Belediyesi’nin düzenlediği Sokak Tiyatrosu Festivali’nde “Oyun” adlı oyunu İzmit ve Fransa’da eşzamanlı olarak sahnelendi ve Gare Au Theatre ile ortak yürütülen bu proje sonucu “Oyun”, Fransa’da “Bocal Turk” adı altında oluşturulan kitapta yer aldı.
2005-2006 yılında Düsseldorf’ta bulunan Forum Freies Theater tarafından düzenlenen “Yeni Doğu Projesi” kapsamında “Türk-Alman Genç Yazarlar Atölyesi”ne katıldı. “Göçmen Düğünü” adlı oyunu Almanca’ya çevrilerek Düsseldorf’ta seyirciyle buluştu.
Aynı oyun 2007 yılında, Berlin’de düzenlenen Tiyatro Buluşması Festivali’nde (Theatertreffen) Stückemarkt adı verilen ve tüm Avrupa ülkelerinin katılımına açık olan oyun yarışmasında, seçilen beş oyundan biri olma ödülü alarak Berlin seyircisiyle buluştu.
Yine aynı yıl “Göçmen Düğünü”, Londra’da Arcola Theatre’da okundu ve 2009 yılında, Almanya’nın Karlsruhe kentinde Devlet Tiyatrosu tarafından sahnelendi.
2008-2009 sezonunda, İzmir Devlet Tiyatrosunda sahnelenen Misafir adlı oyunda dramaturg ve reji asistanı olarak görev aldı.
2017 yılında “Kapı Zili” (Doorbell) adlı oyunuyla BBC ve British Council tarafından düzenlenen uluslararası radyo oyunu yarışmasında Orta Doğu Bölgesi ödülünü aldı.
Oyunları 2019 yılında, Toplu Oyunları-1 adı altında Mitos Boyut Yayınları tarafından yayınlandı.
2023 yılında Radyo Oyunu Yazım Tekniği’ni içeren Duyulan Tiyatro kitabı yine Mitos Boyut Yayınları aracılığıyla okuyucuyla buluştu.
Kitapları dışında, akademik dergilerde makaleleri, gazete ve dergilerde çeşitli yazıları yayınlanan Çetindoğan, 2009 yılından bu yana Süleyman Demirel Üniversitesi, Güzel Sanatlar Fakültesi, Sahne Sanatları Bölümü, Dramatik Yazarlık Anasanat Dalı’nda öğretim üyesi olarak görev almaya devam ediyor.
İngilizce Dil Editörü
İngilizce İleri Seviye
Almanca Orta Seviye
Mizanpaj Editörleri
Art-e 12/1/2011 yılından sonraki sayıları tam metin olarak, 12/1/2008 yılından sonraki sayıları ise indeks olarak EBSCO'da Art Source isimli veri tabanında yer almaktadır.
Süleyman Demirel Üniversitesi ROR ID: https://ror.org/04fjtte88
Süleyman Demirel Üniversitesi Güzel Sanatlar Fakültesi Art-e Sanat Dergisi Creative Commons Atıf-GayriTicari 4.0 Uluslararası Lisansı (CC BY NC) ile lisanslanmıştır /Art-e Journal of Süleyman Demirel University Fine Arts Faculty is licensed under Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International