Araştırma Makalesi

Sanal Gerçeklik (Vr) Oyunlarında Mekânsal Sağlarlık (Affordance) ve Etkileşim Tasarımı: “Half-Life: Alyx” Oyunu Üzerinden Bir Değerlendirme

Cilt: 18 Sayı: 36 11 Ocak 2026
PDF İndir
TR EN

Sanal Gerçeklik (Vr) Oyunlarında Mekânsal Sağlarlık (Affordance) ve Etkileşim Tasarımı: “Half-Life: Alyx” Oyunu Üzerinden Bir Değerlendirme

Öz

Bu çalışma, sanal gerçeklik (VR) oyunlarında mekânsal sağlarlık (affordance) öğelerinin oyuncuların yönlendirme ve etkileşim süreçlerine etkisini incelemektedir. Sağlarlık Temelli Tasarım (Affordance-Based Design, ABD) ve Duyu-Motor Sağlarlığı (Sensörimotor Affordance, SMA) modelleri, araştırmanın kuramsal çerçevesini oluşturmaktadır. ABD, sağlarlık (affordance) kavramının tasarım sürecindeki temel rolünü vurgularken, SMA modeli, algı ve motor sistemlerin sanal ortamdaki etkileşim süreçleriyle nasıl birleştiğini açıklamaktadır. Araştırmada ‘Half-Life: Alyx’ örneği üzerinden sistematik oyun içi gözlem yöntemi kullanılarak görsel, işitsel ve dokunsal sağlarlık bileşenleri analiz edilmektedir. Veri toplama sürecinde, oyundaki yönlendirme ve etkileşim süreçlerini destekleyen ışık, renk, ses efektleri ve dokunsal geri bildirim (haptic feedback) gibi tasarım unsurları gözlemlenmiş ve betimsel analiz yöntemiyle değerlendirilmiştir. Bulgular, Sağlarlık Teorisi öğelerinin oyuncuların mekânsal farkındalığını artırdığını, yön bulma süreçlerini kolaylaştırdığını ve sezgisel etkileşimi desteklediğini göstermektedir. Gelecek çalışmalarda Sağlarlık (Affordance) Teorisi temelli yönlendirme mekanizmalarının etkili kullanımı, VR deneyimlerinin daha sezgisel ve sürükleyici hale getirilmesine yardımcı olacaktır.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. Atmodiwirjo, P. (2014). “Space affordances, adaptive responses and sensory integration by autistic children”, International Journal of Design, 8(3).
  2. Borghi, A. M., & Riggio, L. (2009). “Sentence comprehension and simulation of object temporary, canonical and stable affordances”, Brain Research, 1253, p.117-128. https://doi.org/10.1016/j.brainres.2008.11.064.
  3. Düntsch, I., Gediga, G., & Pawlak, Z. (2009). “A formal approach to affordance”, Journal of Mathematical Psychology, 53(5), p.371-382.
  4. Gibson, J. J. (1979). “The ecological approach to visual perception”, Boston: Houghton Mifflin, https://doi.org/10.4324/9781315740218.
  5. Gibson, J. J. (1979). “The ecological approach to visual perception”, Houghton Mifflin.
  6. Hartson, R. (2003). “Cognitive, physical, sensory, and functional affordances in interaction design”, Behaviour & Information Technology, 22(5), p.315-338, https://doi.org/10.1080/01449290310001592587.
  7. Hye, K. J., Gon, K. J., & Hak, L. K. (2016). “A study on utilization plan for affordance theory-based virtual reality contents”, Indian Journal of Science and Technology, 9. https://doi.org/10.17485/ijst/2016/v9i24/96156.
  8. Jerald, J. (2016). “The VR Book: Human-Centered Design for Virtual Reality”, ACM Books, https://doi.org/10.1145/2792790.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Görsel İletişim Tasarımı (Diğer)

Bölüm

Araştırma Makalesi

Erken Görünüm Tarihi

5 Ocak 2026

Yayımlanma Tarihi

11 Ocak 2026

Gönderilme Tarihi

25 Mart 2025

Kabul Tarihi

4 Temmuz 2025

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2025 Cilt: 18 Sayı: 36

Kaynak Göster

APA
Aşkın, O., & Aşkın, G. D. (2026). Sanal Gerçeklik (Vr) Oyunlarında Mekânsal Sağlarlık (Affordance) ve Etkileşim Tasarımı: “Half-Life: Alyx” Oyunu Üzerinden Bir Değerlendirme. Art-e Sanat Dergisi, 18(36), 1156-1182. https://doi.org/10.21602/sduarte.1665641
AMA
1.Aşkın O, Aşkın GD. Sanal Gerçeklik (Vr) Oyunlarında Mekânsal Sağlarlık (Affordance) ve Etkileşim Tasarımı: “Half-Life: Alyx” Oyunu Üzerinden Bir Değerlendirme. Art-e. 2026;18(36):1156-1182. doi:10.21602/sduarte.1665641
Chicago
Aşkın, Onur, ve Gülsüm Damla Aşkın. 2026. “Sanal Gerçeklik (Vr) Oyunlarında Mekânsal Sağlarlık (Affordance) ve Etkileşim Tasarımı: ‘Half-Life: Alyx’ Oyunu Üzerinden Bir Değerlendirme”. Art-e Sanat Dergisi 18 (36): 1156-82. https://doi.org/10.21602/sduarte.1665641.
EndNote
Aşkın O, Aşkın GD (01 Ocak 2026) Sanal Gerçeklik (Vr) Oyunlarında Mekânsal Sağlarlık (Affordance) ve Etkileşim Tasarımı: “Half-Life: Alyx” Oyunu Üzerinden Bir Değerlendirme. Art-e Sanat Dergisi 18 36 1156–1182.
IEEE
[1]O. Aşkın ve G. D. Aşkın, “Sanal Gerçeklik (Vr) Oyunlarında Mekânsal Sağlarlık (Affordance) ve Etkileşim Tasarımı: ‘Half-Life: Alyx’ Oyunu Üzerinden Bir Değerlendirme”, Art-e, c. 18, sy 36, ss. 1156–1182, Oca. 2026, doi: 10.21602/sduarte.1665641.
ISNAD
Aşkın, Onur - Aşkın, Gülsüm Damla. “Sanal Gerçeklik (Vr) Oyunlarında Mekânsal Sağlarlık (Affordance) ve Etkileşim Tasarımı: ‘Half-Life: Alyx’ Oyunu Üzerinden Bir Değerlendirme”. Art-e Sanat Dergisi 18/36 (01 Ocak 2026): 1156-1182. https://doi.org/10.21602/sduarte.1665641.
JAMA
1.Aşkın O, Aşkın GD. Sanal Gerçeklik (Vr) Oyunlarında Mekânsal Sağlarlık (Affordance) ve Etkileşim Tasarımı: “Half-Life: Alyx” Oyunu Üzerinden Bir Değerlendirme. Art-e. 2026;18:1156–1182.
MLA
Aşkın, Onur, ve Gülsüm Damla Aşkın. “Sanal Gerçeklik (Vr) Oyunlarında Mekânsal Sağlarlık (Affordance) ve Etkileşim Tasarımı: ‘Half-Life: Alyx’ Oyunu Üzerinden Bir Değerlendirme”. Art-e Sanat Dergisi, c. 18, sy 36, Ocak 2026, ss. 1156-82, doi:10.21602/sduarte.1665641.
Vancouver
1.Onur Aşkın, Gülsüm Damla Aşkın. Sanal Gerçeklik (Vr) Oyunlarında Mekânsal Sağlarlık (Affordance) ve Etkileşim Tasarımı: “Half-Life: Alyx” Oyunu Üzerinden Bir Değerlendirme. Art-e. 01 Ocak 2026;18(36):1156-82. doi:10.21602/sduarte.1665641

Art-e 12/1/2011 yılından sonraki sayıları tam metin olarak, 12/1/2008 yılından sonraki sayıları ise indeks olarak EBSCO'da Art Source isimli veri tabanında yer almaktadır.
Süleyman Demirel Üniversitesi ROR ID: https://ror.org/04fjtte88

by-nc.png

Süleyman Demirel Üniversitesi Güzel Sanatlar Fakültesi Art-e Sanat Dergisi Creative Commons Atıf-GayriTicari 4.0 Uluslararası Lisansı (CC BY NC) ile lisanslanmıştır /Art-e Journal of Süleyman Demirel University Fine Arts Faculty is licensed under Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International