Primitivizm Bağlamında Fovist ve Die Brücke Ağaç Baskıları

Öz

Bu çalışma, Fovist ve Die Brücke sanatçılarının ağaç baskı üretimlerini karşılaştırmalı olarak inceleyerek primitivizmin modern sanat içindeki farklı yorumlarını teknik ve malzeme odaklı bir perspektiften değerlendirmeyi amaçlamaktadır. Araştırma, nitel ve teknik odaklı bir baskıresim araştırması olarak karşılaştırmalı görsel analiz yöntemine dayanmaktadır. İnceleme kapsamında 1905–1913 yılları arasında üretilmiş ve her iki hareketin baskıresim anlayışını temsil eden seçili ağaç baskılar ele alınmıştır. Analiz sürecinde malzeme kullanımı, oyma tekniği, çizgi karakteri ve yüzey organizasyonu temel ölçütler olarak değerlendirilmiştir. Bulgular, Fovist sanatçıların ağaç baskıyı dekoratif bütünlük ve biçimsel arınma arayışı doğrultusunda ele aldığını, malzemeyi çizgisel kompozisyona hizmet eden bir araç olarak kullandığını göstermektedir. Buna karşılık Die Brücke sanatçılarının ahşabın fiziksel direncini ve dokusal özelliklerini görünür kılarak baskı yüzeyini ifade aracı hâline getirdiği görülmüştür. Çalışma, ağaç baskı tekniğinin yalnızca bir üretim yöntemi değil, sanatçıların ilkel olana ve modernliğe ilişkin ideolojik konumlanışlarını yansıtan maddi bir pratik olduğunu ortaya koymaktadır. Bu yönüyle araştırma, primitivizmi teknik temelli bir analiz çerçevesinde ele alarak literatüre özgün bir katkı sunmaktadır.

Anahtar Kelimeler

• baskıresim
• ağaç baskı
• Fovizm
• Die Brücke
• primitivizm

Fauvist and Die Brücke Woodcuts in the Context of Primitivism

Öz

This study aims to evaluate different interpretations of primitivism in modern art by comparatively examining the woodcut productions of Fauvist and Die Brücke artists from a technical and material-oriented perspective. The research is based on a qualitative and technically focused printmaking study employing a comparative visual analysis method. The study examines selected woodcuts produced between 1905 and 1913 that represent the printmaking approaches of both movements. The analysis focuses on material use, carving techniques, line character, and surface organization as primary criteria. The findings indicate that Fauvist artists approached woodcut as a means of achieving decorative unity and formal reduction, using the material as a tool serving linear composition. In contrast, Die Brücke artists emphasized the physical resistance and textural qualities of wood, turning the print surface into an expressive medium. The study demonstrates that woodcut is not merely a production technique but a material practice reflecting artists’ ideological positions toward the primitive and modernity. In this respect, the research offers an original contribution to the literature by addressing primitivism through a technically grounded analytical framework.

Anahtar Kelimeler

• printmaking
• woodcut
• Fauvism
• Die Brücke
• primitivism

Kaynakça

1. Behr, S. (1999). Expressionism. Cambridge University Press.
2. Benjamin, R. H. (1993). The decorative landscape, Fauvism, and the arabesque of observation. The Art Bulletin, 75(2), 295–316.
3. Cohen, J. I. (2017). Fauve masks: Rethinking modern “primitivist” uses of African and Oceanic art, 1905–8. The Art Bulletin, 99(2), 136–165.
4. Coppel, S. (1999). The Fauve woodcut. Print Quarterly, 16(1), 3–33.
5. Elderfield, J. (1976). The “wild beasts”: Fauvism and its affinities. The Museum of Modern Art; Oxford University Press. Ettlinger, L. D. (1968). German Expressionism and primitive art. The Burlington Magazine, 110(781), 191–192, 194–201.
6. Fırıncı, M. (2006). Alman ekspresyonizmi (dışavurumculuk), Die Brücke (Köprü) ve Türk baskı resim sanatına etkileri. Dokuz Eylül Üniversitesi Buca Eğitim Fakültesi Dergisi, 19, 110–115.
7. Figura, S. (2011). German Expressionism: The graphic impulse. The Museum of Modern Art.
8. Flam, J. D. (1978). Matisse on Art. E. P. Dutton.

9. Foster, H., Krauss, R., Bois, Y.-A., & Buchloh, B. H. D. (2004). Art since 1900: Modernism, antimodernism, postmodernism. Thames & Hudson.
10. Gordon, D. E. (1984). German Expressionism. W. Rubin (Ed.), Primitivism in 20th century art: Affinity of the tribal and the modern içinde (Cilt 2, ss. 369–403). The Museum of Modern Art.
11. Gluck, M. (2000). Interpreting primitivism, mass culture and modernism: The making of Wilhelm Worringer’s Abstraction and Empathy. New German Critique, 80, 149–169.
12. Lloyd, J. (1991). German expressionism: Primitivism and modernity. Yale University Press.
13. Masheck, J. (1982). Raw art: “Primitive” authenticity and German Expressionism. RES: Anthropology and Aesthetics, 4, 92–117.
14. Matisse, H. (1908, 25 Aralık). Notes d’un peintre. La Grande Revue, 52, 731–745.
15. Millard, C. W. (1976–1977). Fauvism. The Hudson Review, 29(4), 576–580.
16. Muller, J. E. (1967). Fauvism. Frederick A. Praeger Publishers.
17. Pawłowska, A. (2017). Avant-gardists and primitivism. Art Inquiry. Recherches sur les arts, 19, 153–169.
18. Rubin, W. (1984). Modern primitivism: An introduction. W. Rubin (Ed.), Primitivism in 20th century art: Affinity of the tribal and the modern içinde (Cilt 2, ss. 1–84). The Museum of Modern Art.
19. Simmons, S. (2006). Kirchner’s Brücke poster. Print Quarterly, 23(2), 155–173.
20. Stein, G. (1963). The autobiography of Alice B. Toklas. Harcourt, Brace & World.
21. Weikop, C. (2006). Bridging history: Reflections on the Brücke centenary. The Art Book, 13(4), 3–5.
22. Zimmerman, A. (2011). Primitive art, primitive accumulation, and the origin of the work of art in German New Guinea. History of the Present, 1(1), 5–30.
23. İnternet Kaynakçası
24. URL 1. Elderfield, J. (2011). The drawings of Henri Matisse (Sergi kataloğu). The Museum of Modern Art. https://assets.moma.org/documents/moma_catalogue_2011_300299031.pdf
25. URL 2. Flam, J. (1986). Matisse: The man and his art, 1869–1918. Cornell University Press. https://archive.org/details/matissemanhisart0000flam
26. URL 3. Goldwater, R. J. (1938). Primitivism in modern painting. Harper & Brothers. https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.76901
27. URL 4. Kandinsky, W. (2011). Concerning the spiritual in art (M. T. H. Sadler, çev.). [PDF]. Public-library.uk. (Orijinal eser 1911). https://www.public-library.uk/ebooks/22/92.pdf
28. URL 5. Lieberman, W. S. (1957). Prints. A. C. Ritchie (Ed.), German art of the twentieth century içinde (s. 185–218). The Museum of Modern Art. https://archive.org/details/germanartoftwent00muse
29. URL 6. The Museum of Modern Art. (2004). MoMA highlights: 350 works from The Museum of Modern Art, New York (Rev. ed.). The Museum of Modern Art. https://archive.org/details/momahighlights3500muse