Meclis-İ Meb’usân Zabıt Cerideleri (1293=1877) Üzerinden Türk Belediyeciliğini Anlamak

Öz

Anahtar Kelimeler

• -

MECLİS-İ MEB’USÂN ZABIT CERİDELERİ (1293=1877) ÜZERİNDEN TÜRK BELEDİYECİLİĞİNİ ANLAMAK

Öz

Bu çalışmanın amacı, I. Meşrutiyet Dönemi’nde belediyelerle ilgili yasal düzenleme çalışmalarını ve yaşanan tartışmaları Meclis-i Meb’usân Zabıt Cerideleri üzerinden anlamaya çalışmaktır. Çalışmada, belediye örgütünün kuruluşu tarihsel süreç içinde genel hatlarıyla ele alınmış ve sonrasında Dersaâdet Belediye Kanunu ve Vilâyât Belediye Kanunu’nun Meclis-i Meb’usân’da görüşülmesi sırasındaki tartışmalar içerik analizi yöntemiyle incelenmiştir. Ortaya çıkan bulgular, meclis toplantılarındaki tartışmaların, İstanbul ve taşra belediyelerinin durumu; İstanbul’un yirmi belediyeye bölünmesi; belediye kurulacak yerler ve nüfus kriteri; belediye başkanı ve belediye meclisi; belediye organlarının seçimi; seçme ve seçilme; belediye personeli; mali yapı; belediyenin görevleri konularına odaklandığını göstermektedir.

Anahtar Kelimeler

• Kamu Yönetimi, Yerel yönetimler, Türk Belediyeciliği, Tanzimat, Meclis-i Meb’usân Zabıt Cerideleri

Kaynakça

1. Bilal ERYILMAZ, Tanzimat ve Yönetimde Modernleşme, İşaret Yayınları, İstanbul 1992.
2. Bilal ERYILMAZ, Yerel Yönetimlerin Yeniden Yapılanması, Birleşik Yayıncılık, İstanbul 1997.
3. Birgül Ayman GÜLER, Yerel Yönetimler Liberal Açıklamalara Eleştirel Yaklaşım, TODAİE Yayınları, Ankara 1998.
4. Burhan KUZU, Türk Anayasa Metinleri ve İlgili Mevzuat, Filiz Kitabevi, İstanbul 1988.
5. Enver Ziya KARAL, “Tanzimat’tan Evvel Garplılaşma Hareketleri 1718–1839”, Tanzimat I, Milli Eğitim Bakanlığı Yayınları: 3273, İstanbul 1999, s. 13–30.
6. Halil NADAROĞLU, Mahalli İdareler, 4. b., Beta Basım Yayım, İstanbul 1989.
7. Hamiyet Sezer FEYZİOĞLU ve Selda KILIÇ, “Tanzimat Arifesinde Kadılık- Naiplik Kurumu”, Ankara Üniversitesi Dil ve Tarih- Coğrafya Fakültesi Tarih Bölümü Tarih Araştırmaları Dergisi, Cilt 24, Sayı 38, Ankara 2005, s. 31-53.
8. Henri PIRENNE, Ortaçağ Kentleri Kökenleri ve Ticaretin Canlanması, 4. b., İletişim Yayınları, İstanbul 1994.

9. İlber ORTAYLI, “İmparatorluk Döneminde Mahalli İdarelerin ve Belediyeciliğin Evrimi”, Türkiye’de Belediyeciliğin Evrimi, İlhan Tekeli- İlber Ortaylı, Ergun Türkcan (Ed.), Türk İdareciler Derneği Bilimsel Araştırma Dizisi: 2, Ankara 1978, s. 3-24.
10. İlber ORTAYLI, “Osmanlı İmparatorluğu’nda İdari Modernleşme ve Mahalli İdare Alanındaki Gelişmeler”, Osmanlı İmparatorluğu’nda İktisadi ve Sosyal Değişim Makaleler I, İlber Ortaylı, 2. b., Turhan Kitabevi, Ankara 2004.
11. İlber ORTAYLI, “Yerel Yönetim: Devraldığımız Miras”, Türk Belediyeciliğinde 60. Yıl Uluslararası Sempozyum Bildiri ve Tartışmalar, Ankara Büyükşehir Belediyesi, Ankara 23-24 Kasım 1990, s. 63-74.
12. İlber ORTAYLI, Hukuk ve İdare Adamı Olarak Osmanlı Devletinde Kadı, Turhan Kitabevi, Ankara 1994.
13. İlber ORTAYLI, Tanzimat Devrinde Osmanlı Mahalli İdareleri (1840-1880), Türk Tarih Kurumu Yayınları, Ankara 2000.
14. İlber ORTAYLI, Tanzimatdan Cumhuriyete Yerel Yönetim Geleneği, Hil Yayınları, İstanbul 1985.
15. İlber ORTAYLI, Tanzimattan Sonra Mahalli İdareler (1840-1878), Sevinç Matbaası, Ankara 1974.
16. İlber ORTAYLI, Türkiye Teşkilat ve İdare Tarihi, 2. b., Cedit Neşriyat, Ankara 2008.
17. İlhan TEKELİ, “Yerel Yönetimlerde Demokrasi ve Türkiye’de Belediyelerin Gelişimi”, Amme İdaresi Dergisi, Cilt 16, Sayı 2, Haziran 1983, s. 3-22.
18. İsmail Hakkı UZUNÇARŞILI, Osmanlı Devletinin İlmiye Teşkilatı, Türk Tarih Kurumu Yayınları, Ankara 1988.
19. Kemal GÖZLER, Anayasa Hukukuna Giriş, 12. b., Ekin Basın Yayın Dağıtım, Bursa 2008.
20. Meclis-i Meb’usan Zabıt Ceridesi (1293=1877), Hakkı Tarık US (Toplayan), Vakit Gazete-Matbaa-Kütüphane, İstanbul 1939.
21. Meclis-i Meb’usan Zabıt Ceridesi (1293=1877-1878), İkinci Cild, Hakkı Tarık US (Hazırlayan), Vakit Gazete-Matbaa-Kütüphane, İstanbul 1954.
22. Mehmet SEYİTDANLIOĞLU, “Yerel Yönetim Metinleri (I), Çağdaş Yerel Yönetimler, Cilt 4, Sayı 6, Kasım 1995, s. 85-102.
23. Mehmet SEYİTDANLIOĞLU, “Yerel Yönetim Metinleri (XV) Dâire-i Belediye Meclislerinin Tertibi Hakkında T’alimât”, Çağdaş Yerel Yönetimler, Cilt 7, Sayı 4, Ekim 1998, s. 133-139.
24. Mehmet SEYİTDANLIOĞLU, “Yerel Yönetim Metinleri IV: Şehremaneti’nin Kuruluşu ve Şehremaneti Nizamnamesi”, Çağdaş Yerel Yönetimler, Cilt 5, Sayı 3, Mayıs 1996, s. 75-82. Musa
25. İmparatorluğunda Kadılık Kurumu ve 1838 Tarihli “Tarîk-i İlmiyye’ye Dâir Ceza Kânunnamesi”, AÜDTCF Tarih Araştırmaları Dergisi, Cilt 14, Sayı 25, 1981-1982, s.139-161.
26. Musa ÇADIRCI, Tanzimat Döneminde Anadolu Kentleri’nin Sosyal ve Ekonomik Yapıları, Türk Tarih Kurumu Yayınları, Ankara 1991.
27. Muzaffer SENCER, “Tanzimat’a Kadar Osmanlı Yönetim Sistemi”, Amme İdaresi Dergisi, Cilt 17, Sayı 2, Haziran 1984, s. 21-44.
28. Osman Nuri ERGİN, Mecelle-i Umûr-ı Belediyye, Cilt 3, İstanbul Büyükşehir Belediyesi Kültür İşleri Daire Başkanlığı Yayınları, İstanbul 1995.
29. Osman Nuri ERGİN, Mecelle-i Umûr-ı Belediyye, Cilt 4, İstanbul Büyükşehir Belediyesi Kültür İşleri Daire Başkanlığı Yayınları, İstanbul 1995.
30. Stanford J. SHAW, E. K. SHAW, Osmanlı İmparatorluğu ve Modern Türkiye, Cilt 2, Mehmet Harmancı (Çev.), e yayınları, İstanbul 1994.
31. Yaşar YÜCEL, “Osmanlı İmparatorluğu'nda Desantralizasyona (Adem-i Merkeziyet) Dair Genel Gözlemler”, Belleten, Cilt XXXVIII, No:152, Ekim 1974, s.657-707.
32. Ziya KAZICI, Osmanlı’da Yerel Yönetim (İhtisap Müessesesi), Bilge Yayınları, İstanbul 2006.
33. Ziyaeddin Fahri FINDIKOĞLU, “Tanzimat’ta İçtimai Hayat”, Tanzimat II, Milli Eğitim Bakanlığı Yayınları: 3275, İstanbul 1999, s. 619-659.