Farklı Sektörlerde Çalışan İşgörenlerde Örgütsel Stres Kaynakları: Kahramanmaraş Ve Gaziantep’te Bir Araştırma

Öz

Anahtar Kelimeler

• -

FARKLI SEKTÖRLERDE ÇALIŞAN İŞGÖRENLERDE ÖRGÜTSEL STRES KAYNAKLARI: KAHRAMANMARAŞ VE GAZİANTEP’TE BİR ARAŞTIRMA

Öz

Bu araştırmanın temel amacı, üretim ve hizmet işletmelerinde çalışan işgörenlerin stres kaynaklarının ve yoğunluğunun ortaya konulmasında sektör faktörünün etkin olup olmadığını belirlemektir. Bu amaçla, Kahramanmaraş ve Gaziantep’te faaliyet gösteren ve Küçük ve Orta Boy İşletme (KOBİ) niteliğine sahip işletmelerin yönetici ve çalışanları üzerinde bir alan araştırması gerçekleştirilmiştir. Elde edilen bulgulardan üretim ve hizmet sektöründe çalışan personelin “iş”’ ve “örgütsel yapı ve politikalar” ile ilgili stres kaynakları arasında kısmen anlamlı bir farklılık gözlenirken, çalışanların “rol, ilişki ve kişisel yapıları” ile ilgili stres kaynakları arasında ise çalıştıkları sektöre göre önemli oranda anlamlı farklılık olduğu bulgulanmıştır

Anahtar Kelimeler

• İş Yaşamı, Stres, Stres Kaynakları

Kaynakça

1. ALBREHCT, Karl, Gerilim ve Yönetici, Çev: K. Tosun ve diğerleri, İ.Ü. İşletme Fakültesi Ya. No. 197, İstanbul, 1988
2. ALDEMİR, M. Ceyhan, ATAOL A. ve BUDAK G., Personel Yönetimi, 1.b., Barış Yayınları, İzmir, 1993
3. AKSOY, Ali ve KUTLUCA Fahrettin, “Çalışma Hayatında Stres Kaynakları, Stres Belirtileri ve Stres Sonuçlarının İncelenmesi Üzerine Bir Araştırma”, www.calısma.org (Prof.Dr. Turan Yazgan’a Aramağan), 2006, s. 457-486
4. ARPACIOĞLU, Gülcan, “Türkiye’de Zorbalık Bir Çalışma Biçimi”, Editör: D.Yalım,İnsan Kaynaklarında Yeni Eğilimler, Hayat Yay., İstanbul, 2005
5. ARTAN, İnci, Örgütsel Davranış, (İçinde) “Örgütsel Stres Kaynakları ve Yöneticiler Üzerinde Bir Uygulama”, Basisen Eğitim ve Kültür Yayınları, İstanbul, 1986, s. 67-103
6. ATEŞ, M. Rauf, KOBİ Doktoru, Hayat Yayınları, İstanbul, 2007
7. AYDIN, Şule, “Örgütsel Stres Yönetimi”, Dokuz Eylül Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, C. 6, S. 3, 2004
8. AYTAÇ, Serpil, 2002, “İş Yerindeki Kronik Stres Kaynakları”, http://www.isguc.org./saytac3.htm (02.03.2008)

9. BALTAŞ, A. ve BALTAŞ Z., Stres ve Başa Çıkma Yolları, Remzi Kitabevi, İstanbul, 1998
10. BAŞARAN,E.İ,Yönetimde İnsan İlişkileri, Gül Yay., Ankara, 1992
11. BEKÇİ,İ. ÖMÜRBEK V. ve TEKŞEN Ö., “Muhasebe Meslek Mensuplarında Araştırma”, Süleyman Demirel Üniversitesi İ.İ.B.F. Dergisi, C. 12, S.1, 2007, s.145-161
12. BOZKURT Veysel, Enformasyon Toplumu ve Türkiye, Sistem Yay., İstanbul, 2000
13. BURROWS J. D.ve LAPIDES F. R., Alienations A Casebook. Esranged Company, 1970
14. BÜYÜKBEŞE, T., “Stres ve Stres Yönetimi”, (İçinde) Çağdaş Yönetim Yaklaşımları, Editör: İ. Bakan, 1.b., Beta Yay., İstanbul, 2004
15. CAM, Erdem, “Çalışma Yaşamında Stres ve Kamu Kesiminde Kadın Çalışanlar”, Uluslararası İnsan Bilimleri Dergisi, 2004
16. CAMKURT, M. Zülfi, “İşyeri Çalışma Sistemi ve İşyeri Fiziksel Faktörlerinin İş ve İktisat Dergisi, C.20, S.6, C.21, S.1, Mayıs/Ağustos, 2007
17. CAN, Halil, Organizasyon ve Yönetim, 4.b., Siyasal Kit., Ankara, 1997
18. ÇAM, O., Tükenmişlik, Saray Kitapçılık, İzmir, 1995
19. ÇİFTÇİ, Birgül, “Performans Değerlemesi”, (içinde), İnsan Kaynakları Yönetimi, Editör: U. Dolgun, Ekin Kitabevi, Bursa, 2007
20. DAĞDEVİREN, M., ERASALAN E. ve KURT M., “Çalışanların Toplam İş Yükü Seviyelerinin Belirlenmesine Yönelik Bir Model ve Uygulaması”, G. Ü. Müh. Mim. Fak. Dergisi, C. 20, S. 4, 2005
21. DANGAÇ G., “İş Hayatında Farklı Kişilikler”, http://www.kouemk.com, DAVIS, K., İşletmelerde İnsan Davranışı, Çev. K. Tosun vd., İstanbul Üniversitesi İşletme Fakültesi Ya. No.199, İstanbul, 1982
22. DAVIS ,Keith ve NEWSTROOM J. W., Organizational Behavior: Human McGrowHill Inc., 1993
23. EKİNCİ, Hasan ve EKİCİ S., “Yöneticiler Üzerindeki Etkileri Açısından Stres Kaynakları ve Bir Uygulama”, U. Ü. İ.İ.B.F. Dergisi, C. 22, S. 2, , ss.93-111
24. ERDOĞAN, İ., İşletme Yönetiminde Örgütsel Davranış, İşletme Fakültesi Yayını, Avcıol Basım Yayın, İstanbul, 1996
25. EREN, Erol, Örgütsel Davranış ve Yönetim Psikolojisi, Beta Basım Yayım Dağıtım, Ya. No. 402, İstanbul, 2000
26. EROĞLU F., Davranış Bilimleri, Beta Basım Yayım, İstanbul, 1998
27. ERTEKİN, Yücel, Stres ve Yönetim, TODAİE, Ankara, 1993
28. ESİN, Pars, İşbölümü Yabancılaşma ve Sosyal Politika, A.Ü.S.B.F. Yay., 1982
29. FESHBACH S. ve WEINER B., Personality, 3.ed., Maryland: C.Heath and Company, 1991
30. GENÇ Nurullah, Yönetim ve Organizasyon, 2.b., Seçkin Yayıncılık., Ankara, 2005
31. GÖKÇEGÖZ, Fazlı ve BİRİNCİ İ., “Örgütsel Yabancılaşma”, http://www.emniyet.gov.tr/egitim/dergi/eskisayi/37/web/makaleler/Fazli _GOKCEGOZ-Ihsan_BIRINCI.htm (04.04.2008)
32. GÖKDENİZ, İsmail, “Üretim Sektöründeki İşletmelerin Örgüt İçi Stres Kaynakları ve Mobilyacılık Sektöründe Bir Uygulama”, Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, S.13, 2005
33. GRIFFIN, R. W., Management, Third Edition, Houghton Mifflin Company, 1990
34. GÜMÜŞTEKİN, G. E. ve ÖZTEMİZ A. B., “Örgütsel Stres Yönetimi ve Uçucu Personel Üzerinde Bir Uygulama”, Erciyes Üniversitesi İ.İ.B.F. Dergisi, S. 23, Temmuz-Aralık, 2004, ss.61-85
35. GÜNEY, Salih, “Stres ve Stresle Başa Çıkma”, (İçinde) Yönetim ve Organizasyon, Editör. S. Güney, Nobel Yayın, Ankara, 2001
36. GÜNEY, Salih, Yönetim ve Organizasyon El Kitabı, Nobel Yayın Dağıtım, Ankara, 2000
37. HO, J.T.S., “The Singapore Executive: stres, Personality and Wellbeing”, Journal of Management Development, C.14, S.4, 1995, s.47-56
38. IŞIKLI, İbrahim, “4857 Sayılı İş Kanununa Göre Postalar Halinde
39. (Vardiyalı) Çalışma”, Dünya Gazetesi, 01.09.2004
40. KARADAL, H., “İş Stres Düzeyi İle İş Tatmini İlişkisinin Analizi: Bolu Emniyet Müdürlüğü’nde Bir Araştırma”, Abant İzzet Baysal Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, S. 2, 2001, s.89
41. KESER A., “Çalışma-Birey İlişkisi ve Çalışmanın Bireyin Yaşamında Yeri”, “İş, Güç” Endüstri İlişkileri ve İnsan Kaynakları Dergisi, C.6, S. 2, 2004
42. KIREL, Ç., “Stresin Bireysel Sonuçları, Stres Yönetimi, A.Ü. Açıköğretim Yayınları, Eskişehir, 1994
43. KONGAR, Emre, Toplumsal Değişim Kuramları ve Türkiye Gerçeği, Ankara: Bilgi Yayınları, 1979
44. LEVENT, Ethem, “Bilim ve Kültür Dünyasındaki Değişmelerin Çalışma Hayatına Etkileri”, Ankara, 1990
45. LUTHANS, Fred, Organizational Behaviour, Sixth Edition, McGraw- Hill Inc., New York, 1992
46. OKUTAN, Mustafa ve TENGİLİMOĞLU D., “İş Ortamında Stres ve Stresle Başa Çıkma Yönetemleri: Bir Alan Uygulaması”, G.Ü. İ.İ.B.F. Dergisi, S. 3, 2002, s.15-42
47. ÖNCÜ, Ayşe, Örgüt Sosyolojisi, Ankara: Sevinç Matbaası, 1974
48. ÖNDER, H. Hasan ve KURT M., “İş Güvenliği Açısından Ergonominin Önemi”, Milli Prodüktivite Merkezi, I. Ulusal Ergonomi Kongresi, 24 Kasım, İstanbul, 1987
49. ÖRÜCÜ, E. ve DEMİR B., “ Banka Çalışanlarında İş Stresi ve Muğla İli Örneği”, Atatürk Üniv. İ.İ.B.F. Dergisi, C.13, S. 1, 1999, s.73
50. PALMER, M. ve HYMAN B., Yönetimde Kadınlar, Çev: Kurul, Rota Yayınları, İstanbul, 1993
51. PEHLİVAN, İ., Eğitim Yönetiminde Stres Kaynakları, Yayınlanmamış Doktora Tezi, Ankara Üniversitesi SBE, 1993
52. RANDALL, M. ve SCOTT V.A., “Burnout, Job Satisfaction and Job Performance”, Australian Psychologist, C.23, S.3, 1988
53. ROBINS, Stephen P., Organizational Behavior, Prentice Hall Inc., Seventh Edition, Usa, 1996
54. ROSS, R.R ve ALTMAIR E.M., “Intervention in Occupational Stres”, London. Sage, 1994
55. SABUNCUOĞLU, Z., İnsan Kaynakları Yönetimi, 2.b., Furkan Ofset, Bursa, 2005
56. SABUNCUOĞLU, Z., Çalışma Psikolojisi, U.Ü. Yayını, Bursa, 1987
57. SABUNCUOĞLU, Z. ve TÜZ M., Örgütsel Psikoloji, Ezgi Kit., Bursa,1996
58. SAM, Rıza, “Yoğun Bilgi Bilişimde Yabancılaşma Sorunu: Bilgi Zenginleri- Bilişim Yoksulları”, I. Ulusal Bilgi Ekonomi ve Yönetim Kong., 10-11 Mayıs, Kocaeli, 2002
59. SAYIN, Ferhan “Türkiye’de Eğitim ve Büyümenin Genç İşsizliğe Etkisi”,C.B.Ü. Sosyal Bilimler Dergisi, C.6, S.1, 2009, s. 35-53
60. SİLAH, Mehmet, Endüstride Çalışma Psikolojisi, 2.b., Seçkin Yay., Ankara, 2005
61. SOYSAL, Abdullah, “Boş Zaman Etkinlikleri Rehberi”, İçinde: Zaman Yönetimi ve Yönetsel Zamanda Etkinlik, Editör: M.Ş. Şimşek, A. Çelik ve A. Soysal, Gazi Kitabevi, Ankara, 2007
62. SÖKMEN, Alptekin,“Konaklama İşletmelerinin Yöneticilerinin Stres Nedenlerinin Belirlenmesinde Cinsiyet Faktörü: Adana’da Ampirik Bir Araştırma”, Ekonomik ve Sosyal Araştırmalar Dergisi, Güz, 1, , s.1-27
63. STEERS, R.M., Introduction to Organizational Behaviour, Prentice Hall,USA, 1994
64. TEZCAN Mahmut, Türk Kişiliği ve Kültür-Kişilik İlişkileri, T.C. Kültür Bakanlığı Kültür Eserleri Dizisi, No.191 Ankara, 1997
65. TORUN, Alev, “Stres ve Tükenmişlik”, Endüstri ve Örgüt Psikolojisi, Editör: S. Tevruz, Türk Psikologlar Derneği, İstanbul, 1997
66. TUTAR Hasan, YILMAZ M.K. ve ERDÖNMEZ C., İşletme Becerileri Grup Çalışması, 4.b., Detay Yayıncılık, Ankara, 2006
67. ÜNSALAN, E. ve ŞİMŞEKER B., İnsan Kaynakları Yönetimi, Detay Yayıncılık, Ankara, 2006
68. VEYSEY, S., “Study Names Stres Biggest Concern ın U.K. Workplaces”, Business Insurance, C. 34, S. 50, 2000, s.23-25
69. WEINER, J.S., “The Measurement of Human Workload”, Ergonomics, S. 25, 1982
70. YATES, J.E., Gerilim Altındaki Yönetici, İlgi Yay., 1989
71. YELBOĞA Atilla, “Kişilik Özellikleri ve İş Performansı Arasındaki İlişkinin İncelenmesi”, “İş, Güç” Endüstri İlişkileri ve İnsan Kaynakları Dergisi, C.8, S. 2, 2006
72. YILDIRIM, Oya, TEKTÜFEKÇİ F. ve ÇUKACI Y.C., “Modern Toplum Hastalığı: Stres ve Muhasebe Elamanları Üzerindeki Etkileri”, S.D.Ü. İ.İ.B.F. Dergisi, C.9, S.2, 2004, s.1-20
73. YILMAZ, Abdullah ve EKİCİ S., “Örgütsel Yaşamda Kamu Çalışanlarının Örgütsel Stres Kaynakları Üzerine Bir Araştırma, S.D.Ü. İ.İ.B.F. Dergisi, C.11, S.1, 2006, s.31-58 YÜCETÜRK, Elif, “Örgütlerde Durdurulamayan Yıldırma
74. Uygulamaları:Düş mü? Gerçek mi?”, Bilgi Yönetimi, Temmuz, 2003
75. ZEL Uğur, “Yönetimde Kişilik ve Kişilik Özellikleri”, Yönetim ve Organizasyon (İçinde),Editör:S.Güney,Nobel Yay., Ankara, 2001