Beceri Öğrenim Rehberi ve Değerlendirme Rehberi Hazırlama: HPV-DNA Numune Alma Örneği
Öz
Amaç:
Kadınlarda serviks kanseri önemli bir sağlık sorunudur. Serviks kanseri tarama yöntemleri invazif kanser insidansını ve mortalitesini azalttığı düşünülen az sayıdaki tarama yönteminden biridir. Sağlık Bakanlığı son dört yıldır 30-65 yaş kadınlarda HPV numune alma veya pap-smear ile tarama başlatmıştır.
Ulusal Çekirdek Eğitim Programı 2014 (UÇEP 2014) her tıp fakültesi mezunun nitelikli bir hekim olması için sahip olması gereken temel gerekliliklere/yeterliklere yönelik olan ve tıp eğitimi süresince her bir öğrencinin alması gereken asgari eğitimin içeriğini tanımlamaktadır (1). UÇEP 2014’te koruyucu sağlık hizmetleri başlıkları incelendiğinde serviks kanseri taraması da yer almaktadır (1). Mezuniyet öncesi dönemde tıp öğrencileri pap-smear tarama ile ilgili beceriyi öğrenmelerine rağmen HPV ile ilgili numune alma konusunda herhangi bir beceri eğitimi almamakta ve değerlendirme yapılmamaktadır.
Yöntem:
Çalışmada Sağlık Bakanlığı’nın serviks kanseri tarama programında geliştirdiği HPV DNA numune alma şeması ve pap-smear alma becerisi eğitim kılavuzu temel alınmıştır. UÇEP’te yer alan ‘hasta ile iletişim, hastayı hazırlama, sterilizasyona uyum, HPV DNA ve pap-smear numune alma, atık yönetimi ve numune saklanması, vajinal muayene’ başlıkları göz önünde bulundurularak 40 maddeden taslak eğitim rehberi oluşturulmuştur (1). Lawshe tekniği kullanılarak uzman görüşleri doğrultusunda farklı meslek gruplarında (aile hekimliği uzmanı, diş hekimliği, kanser tarama merkezi hekimi, ebe ve hemşire) pilot çalışması yapılarak nihai eğitim rehberi oluşturulmuştur. Mesleksel beceri eğitim rehberi oluşturulduktan sonra uzman görüşüne başvurularak değerlendirme rehberinde hasta ile iletişim, hastayı hazırlama, sterilizasyona uyum, numune alma, atık yönetimi ve numune saklanması başlıklarının bu becerinin sınanmasında kullanılması öngörülmüştür.
Bulgular:
Geliştirilen HPV DNA numune alma beceri eğitim rehberi Lawshe tekniği kullanılarak KGO %100 ile uzman görüşleri doğrultusunda 33 maddeden oluşturulmuştur. Eğitim rehberinin ölçeklemesinde ‘geliştirilmesi gerekir, henüz olgunlaşmamış, yeterli, iyi seviyede, ustalaşmış’ basamakları kullanılmıştır. HPV DNA numune alma becerisini değerlendirme amacıyla 20 maddeden oluşan ve 5’li Likert ölçeği ile puanlanan bir değerlendirme rehberi geliştirilmiştir.
Sonuç:
Ülkemizde tıp fakültesinden mezun olan hekim, uzmanlık eğitimine başlamadığı sürece çoğunlukla Sağlık Bakanlığı’na bağlı birinci basamak sağlık hizmetlerinde çalışmaktadır. Bu nedenle çalışma koşulları ile uyumlu ve UÇEP 2014’te tanımlanan beceri başlıklarının tıp fakültelerinde yeterliliği sağlayacak düzeyde öğretilmesi ve geliştirilen değerlendirme rehberi eşliğinde sınanması esastır. Böylece beceri uygulamaları konusunda yeterli hekimler çalışma hayatında da özgüvenli, başarılı ve diğer sağlık personellerine de öncü olacaktır.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- 1. Ulusal ÇEP 2014. (tarih yok). Ulusal Çekirdek Eğitim Programı. Yükseköğretim Kurulu Genel Kurulu;. http://www.yok.gov.tr/documents/10279/38058561/tip_fakultesi_cep.pdf adresinden alındı
- 2. Amin, Z., & Eng , K. (2006). Basics in medical education. . Singapore: World Scientific.
- 3. Elçin, M., & Odabaşı, O. (2016). Beceri Eğitimi. İ, & İ. Sayek içinde, Tıp Eğiticisi El Kitabı (s. 179-193). Ankara: Güneş Tıp Kitabevi.
- 4. Ertmer, P. &. (1993). Behaviorism, Cognitivism, Constructivism: Comparing critical features from an instructional design perspective. Performance Improvement Quarterly,, 6(4), 50-72.
- 5. Sullivan, R., Magarick , R., Bergthold, G., Blouse, A., & Mclntosh, N. (1999). Tıp eğitimcileri için eğitim becerileri rehberi. (Ş. Özvarış, Dü.) Ankara: Hacettepe Halk Sağlığı Vakfı.
- 6. Vogel, D. &. (2016). Basic practical skills teaching and learning in undergraduate medical education–a review on methodological evidence. . GMS journal for medical education,, 433.
- 7. Abraham, S. (1998). Gynaecological examination: a teaching package integrating assessment with learning. Medical education, , 32(1), 79-81.
- 8. Serviks Kanseri Tarama Programı Ulusal Standartları. (2018, Şubat). T.C. Sağlık Bakanlığı Kanser Daire Başkanlığı: https://hsgm.saglik.gov.tr/tr/kanser-tarama-standartlari/listesi/483-serviks-kanseri-tarama-program%C4%B1-ulusal-standartlar%C4%B1.html adresinden alındı
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
Klinik Tıp Bilimleri
Bölüm
Araştırma Makalesi
Yayımlanma Tarihi
1 Aralık 2019
Gönderilme Tarihi
6 Kasım 2018
Kabul Tarihi
9 Kasım 2018
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2019 Cilt: 26 Sayı: 4