Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi’ne Devletlerarası Başvuru Usulü ve Başvuruların Temelleri

The research question addressed in this article is to understand the procedure followed by the European Court of Human Rights in the examination of inter-state applications, the conflicts between the applicant states and the main grounds of the applications. Founded on 5 May 1949 with a statute signed on 5 May 1949, the main purpose of the Council of Europe is to protect the principles of human rights, the rule of law and pluralistic democracy. The Council of Europe carries out various activities in order to contribute to the formation and development of the European cultural identity and to create a strong union of member states gathered around common values and ideals. Structurally, the Council of Europe consists of bodies organised to achieve its main objectives, namely the Committee of Ministers, the Parliamentary Assembly, the Congress of Local and Regional Authorities, the European Court of Human Rights, the Commissioner for Human Rights and the General Secretariat. Among these bodies, the European Court of Human Rights is of great importance for the protection of human rights. The European Court of Human Rights is the institution that ensures the effective implementation of the European Convention on Human Rights, which is considered as the jewel of the Council of Europe, compared to other conventions. Established in 1959, both individual and inter-state applications can be made to the European Court of Human Rights, provided that they are based on human rights violations allegedly committed by the states party to the Convention. Applications to the European Court of Human Rights by states claiming that violations of rights have been committed in violation of the purpose of the Council of Europe constitute the subject and limit of the research. In inter-state applications, it is tried to answer the question of the tendency of the court in the procedure of examining the applications and the decision-making process and what the justifications of the states are in the background of the applications.

Makalenin araştırma sürecinde yöneldiği soru, devletlerarası başvuruların Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi tarafından incelenmesinde takip ettiği usul ve başvuru yapan devletlerin arasındaki çekişmeler ve başvuruların temel gerekçelerinin ne olduğunun anlaşılmasıdır. 5 Mayıs 1949 tarihinde imzalanan bir statü ile kurulan Avrupa Konseyi’nin temel amacı; insan hakları, hukukun üstünlüğü ve çoğulcu demokrasi ilkelerini korumaktır. Avrupa Konseyi, Avrupa kültürel benliğinin oluşmasına ve gelişmesine katkıda bulunmak, ortak değerler ve idealler etrafında toplanan üye devletlerin güçlü bir birlik oluşturması amacıyla çeşitli faaliyetler göstermektedir. Avrupa Konseyi yapısal olarak başta Bakanlar Komitesi, Parlamenterler Meclisi, Yerel ve Bölgesel Yönetimler Kongresi, Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi, İnsan Hakları Komiseri ve Genel Sekreterlik olmak üzere temel amaçları gerçekleştirmek için örgütlenmiş organlardan oluşmaktadır. Bu organlar içinde, Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi, insan haklarının korunması bakımından büyük öneme haizdir. Avrupa Konseyi’nin mücevheri olarak değerlendirilen Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi’nin diğer sözleşmelere nazaran etkin şekilde uygulanmasını sağlayan kurum, Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi’dir. 1959 yılında kurulan Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi’ne, sözleşmeye taraf olan devletlerin gerçekleştirildiği iddia edilebilecek insan hakları ihlalleri ile temellendirilmek kaydıyla hem bireysel başvuruda hem de devletlerarası başvuruda bulunulabilmektedir. Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi’ne Avrupa Konseyi’nin amacına aykırı olarak hak ihlallerinin yapıldığını iddia eden devletlerin başvuruları araştırmanın konusunu ve sınırını oluşturmaktadır. Devletlerarası başvurularda; mahkemenin başvuruları inceleme usulü ile karar alma sürecindeki eğilimi ve başvuruların arka planında devletlerin gerekçelerinin ne olduğu sorusu cevaplanmaya çalışılmaktadır.