Bankacılık Kanunu M. 62 Kapsamında Bankalardaki Mevduat, Katılım Fonu, Alacaklar ile Emanetlerin Zamanaşımına Uğramasını Düzenleyen Hükmünün Değerlendirilmesi

A deposit contract is a mixed contract incorporating elements of a loan for consumption, an irregular deposit, and an agency contract. It establishes a continuous obligation. When interest is paid, the characteristics of a loan for consumption become predominant; when no interest is paid, the features of an irregular deposit prevail. Under such a contract, the ownership of the funds credited to the bank passes to the bank, while the depositor assumes the status of a creditor. Upon the termination of the contractual relationship, the obligation to return the deposited amount arises. The debt becomes due and enforceable at that point. Pursuant to Article 146 of the TCO, the statute of limitations for such claims is ten years from the due date. However, the period specified under Article 62 of the Banking Law concerning deposits, participation funds, and receivables is not a statute of limitations in the technical sense. Under general provisions, claims arising from deposit or escrow agreements are not extinguished merely by the passage of time. Instead, if the depositor remains unresponsive for ten years from the last transaction date, the bank initiates a formal procedure: notifying depositors via registered mail, publishing their names on its website and in two widely circulated newspapers, and informing the Fund and banking associations. If the owners remain unidentified, the assets are transferred to the savings deposit insurance fund. Unlawful transfers in breach of Article 62 Bank Law render the bank liable to the rightful owner. This provision may be contrary to Article 13-35 of the Constitution and fundamental of principles of Law.

Mevduat sözleşmesi, tüketim ödüncü, usulsüz vedia ile vekâlet sözleşmesi unsurlarını ihtiva eden, sürekli borç doğuran, karma mahiyetli sözleşmedir. Mevduat sözleşmesinde faiz verildiğinde tüketim ödüncü unsurları, faiz verilmediğinde ise usulsüz vedia sözleşmesi unsurları öne çıkar. Mevduat sözleşmesine göre bankaya teslim edilen paranın mülkiyeti bankaya ait olur ve parayı yatıran kişi (mudi) alacaklı sıfatı kazanır. Sürekli borç doğuran sözleşmelerin sona ermesinden sonra iade borcu doğar. İade borcunun doğmasıyla borç muaccel olacaktır. İade borcu muaccel olmasından itibaren on yılın geçmesiyle zamanaşımına uğrar (TBK m. 146). BankK m. 62’de düzenlenen mevduat, alacaklar ve emanetlerin son işlem tarihinden itibaren zamanaşımı uğraması, teknik anlamda bir zaman aşımı değildir. Zira genel hükümlere göre mevduat, emanet sözleşmesine konu alacaklar son işlem tarihinden itibaren on yılın geçmesi ile zamanaşımına uğramamaktadır. Bu varlıkların bulunduğu banka, BankK m. 62 ve Yönetmeliğe uygun şekilde kanuni görev olarak kendisine yüklenen görevi takvime uygun olarak yerine getirmek zorundadır. Banka önce mevduat, alacak ve emanetleri tespit eder. Ardından bunların sahiplerine uyarı görevini ifa eder. Uyarı görevinin yapmasının ardından başvuruda bulunmayan mevduat sahiplerinin listeleri internet sitesinde ilan edilir. İlanın yapıldığı, Basın İlan Kurumu aracılığıyla en yüksek tirajlı iki gazetede de duyurulur. Sonra listeler Fon’a ve Kuruluş Birliklerine gönderilir. Sahibi bulunamayan mevduat, emanet ve alacaklar; kamu alacağına dönüşerek Fon’a devredilir. Banka, BankK m. 62 ve Yönetmelikteki usule aykırı şekilde mevduatın, alacakların ve emanetlerin Fon’a devredilmesi halinde, varlıkların hak sahiplerine karşı sorumlu olacaktır. BankK m. 62 hükmü Anayasa'nın 13-35. maddeleri ile hukukun temel ilkelerine de aykırılı olabilir.