Üçüz Dönüşümün Sürdürülebilir Kalkınma Hedefleri Üzerindeki Etkileri: Dijital, Yeşil ve Sosyal Dönüşümün Birlikte Uygulanabilirliği
Öz
Sürdürülebilir Kalkınma Hedefleri (SKH), ekonomik, çevresel ve toplumsal boyutları birlikte ele alan bütüncül bir kalkınma yaklaşımını zorunlu kılmaktadır. Bu çerçevede son yıllarda dijital ve yeşil dönüşümün ötesine geçen üçüz dönüşüm (veya üçlü geçiş) yaklaşımı, dijital, yeşil ve sosyal dönüşüm süreçlerinin birlikte değerlendirilmesini öne çıkarmaktadır. Bu çalışma, üçüz dönüşümün SKH’ler üzerindeki etkilerini, literatürde tekrar eden ortak etki yolları temelinde geliştirilen mekanizma-temelli bir analitik çerçeve üzerinden incelemektedir. Bulgular, dijital, yeşil ve sosyal dönüşüm boyutlarının 17 SKH’nin tamamı ile ilişkilendirilebildiğini; ancak bu ilişkinin gücünün, dönüşüm boyutlarının verimlilik ve kaynak optimizasyonu, erişim ve kapsayıcılık, yönetişim ve kurumsal kapasite ile dayanıklılık ve risk yönetimi mekanizmaları üzerinden ne ölçüde desteklendiğine bağlı olduğunu göstermektedir. Çalışma ayrıca, düşük verimlilik, çevresel, sosyal kapsayıcılık ve kurumsal zayıflıklar şeklinde tanımlanan kalkınma tuzaklarının, bu mekanizmaların etkin işlemediği durumlarda üçüz dönüşümün SKH’lere katkısını sınırlayabildiğini ortaya koymaktadır. Bu yönüyle çalışma, üçüz dönüşümün sürdürülebilir kalkınma politikalarında nasıl daha etkili tasarlanabileceğine ilişkin analitik ve politika düzeyinde yeni içgörüler sunmaktadır.
Anahtar Kelimeler
üçüz dönüşüm, dijital dönüşüm, yeşil dönüşüm, sosyal dönüşüm, sürdürülebilirlik
Kaynakça
- Asya Kalkınma Bankası. (2024). Quality jobs and the future of work in Asia and the Pacific: Impacts of a triple transition—Demographic, digital, and green. Asian Development Bank. https://www.adb.org/sites/default/files/publication/999501/quality-jobs-future-work-asia-pacific.pdf (Erişim Tarihi: 15 Mart 2025).
- Avrupa Komisyonu Stratejik Gelecek Raporu. (2022). Communication from the Commission to the European Parliament and the Council 2022 Strategic Foresight Report: Twinning the green and digital transitions in the new geopolitical context (COM/2022/289 Final). European Commission.
- Avrupa Merkez Bankası. (2024). Digitalisation and productivity: A report by the ESCB expert group on productivity, innovation and technological change (Occasional Paper Series No. 339). European Central Bank.
- Beier, G., Matthess, M., Guan, T., Grudzien, D. I. D. O. P., Xue, B., de Lima, E. P., & Chen, L. (2022). Impact of Industry 4.0 on corporate environmental sustainability: Comparing practitioners’ perceptions from China, Brazil and Germany. Sustainable Production and Consumption, 31, 287-300. https://doi.org/10.1016/j.spc.2022.02.017
- Bianchi, P., De Propris, L., & Labory, S. (2024). People-centred policies for a just transition (digital, green and skills). Contemporary Social Science, 19(1-3), 262-282. https://doi.org/10.1080/21582041.2024.2351479
- Birleşmiş Milletler Sınai Kalkınma Teşkilatı. (2024). Industrial development report 2024. UNIDO.
- Birleşmiş Milletler. (2022). The UN Technology Facilitation Mechanism: Informal note by the Secretariat on the first phase (2015-2022) and food for thought on the way forward. United Nations.
- Birleşmiş Milletler. (n.d.). Sürdürülebilir kalkınma hedefleri. Birleşmiş Milletler Türkiye. https://turkiye.un.org/tr/sdgs (Erişim Tarihi: 10 Şubat 2025).
- Caro-González, A., Serra, A., Albala, X., Borges, C. E., Casado-Mansilla, D., Colobrans, J., Iñigo, E., Millard, J., Mugarra-Elorriaga, A., & Nechkoska, R. P. (2023). The Three MuskEUteers. In R. P. Nechkoska, G. Manceski, & G. Poels (Eds.), Facilitation in complexity: From creation to co-creation, from dreaming to co-dreaming, from evolution to co-evolution (pp. 3-28). Springer. https://doi.org/10.1007/978-3-031-11065-8_1
- Dünya Bankası. (2016). World development report 2016: Digital dividends. World Bank. https://doi.org/10.1596/978-1-4648-0671-1
