Tokat, Erbaa İlçesi Gastronomik Mirası ve Ürün Envanteri

Ecem İnce Karaçeper; Uğur Kolcu

doi:10.24010/soid.1878057

TR EN

Tokat, Erbaa İlçesi Gastronomik Mirası ve Ürün Envanteri

Öz

Erbaa, yaklaşık 5000 yıllık geçmişi, farklı etnik yapısı ve Yeşilırmak–Kelkit Havzası’ndaki konumu ile zengin bir mutfak kültürüne sahiptir. Bu çalışmada, Erbaa mutfağını şekillendiren unsurlar incelenmiş ve unutulmaya yüz tutmuş gastronomik değerler kayıt altına alınmıştır. Nitel araştırma kapsamında amaçlı ve kartopu örnekleme yöntemleri kullanılarak 30 katılımcı ile yarı yapılandırılmış görüşmeler yapılmıştır. Veriler MAXQDA ile analiz edilmiştir. Bulgular, dolma, keşkek, çanak tarhana, bat ve yaprak sarmasının öne çıktığını göstermektedir. Ayrıca mutfağın bağcılık, buğday ürünleri ve yerel üretimle ilişkili olduğu belirlenmiştir. Sonuç olarak, Erbaa’nın gastronomik kimliğine yönelik sistematik bir envanter oluşturulmuştur.

Anahtar Kelimeler

Erbaa Mutfak Kültürü, Gastronomik Ürün Envanteri, Erbaa, Gastronomik kimlik

Destekleyen Kurum

YOK

Etik Beyan

13.02.2025 tarihli, 25/02 Toplantı sayılı İstanbul Kent Üniversitesi, Sosyal ve Beşerî Bilimler, Araştırma ve Etik Kurulu kararınca onaylanmıştır.

Gastronomic Heritage and Product Inventory of Erbaa District, Tokat

Öz

Erbaa, with its approximately 5,000-year history, diverse ethnic structure, and location in the Yeşilırmak–Kelkit Basin, possesses a rich culinary culture. This study examines the factors shaping Erbaa’s cuisine and documents gastronomic elements that are at risk of being forgotten. Within the framework of qualitative research, semi-structured interviews were conducted with 30 participants using purposive and snowball sampling methods. The data were analyzed using MAXQDA software. The findings indicate that dishes such as dolma, keşkek, çanak tarhana, bat, and stuffed vine leaves are prominent. Additionally, the cuisine is closely associated with viticulture, wheat-based products, and local agricultural production. As a result, a systematic inventory of Erbaa’s gastronomic identity has been developed.

Anahtar Kelimeler

Erbaa Culinary Culture, Gastronomic Product Inventory, Erbaa, Gastronomic identity

Etik Beyan

All stages of this study were conducted in accordance with research and publication ethics.

Kaynakça

Acar, Y. (2016), "Gastronomi turizmi kapsamında Aksaray ili Güzelyurt (Gelveri) yöresel mutfağının unutulmaya yüz tutmuş tatlarının değerlendirilmesi", Journal of Tourism & Gastronomy Studies, 4 (1), ss. 81-86.
Akçaoğlu, A. (2022), "Etnografik araştırmalara ilişkisel sosyolojinin katkıları", Sosyoloji Araştırmaları Dergisi, 25 (3), ss. 417.
Akın, G. (2014), "Geleneksel Mutfak Kültürünün Beslenme Açısından Önemi", Ankara Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 5 (3), ss. 32-43.
Ayyıldız, S., ve Yüksel, N. Y. (2024), "Tanınırlığı arttırmada yerel mutfak kültürü çıktılarının önemi: Kayseri mutfak kültürü örneği" (The Importance of Local Culinary Culture Outputs in Increasing Recognition; The Case of Kayseri Culinary Culture), Journal of Tourism & Gastronomy Studies, 12 (1), ss. 477–493.
Björk, P., ve Kauppinen-Räisänen, H. (2017), "A destination’s gastronomy as a means for holiday well-being", British Food Journal, 119 (7), ss. 1578-1591.
Ceylan, U., ve Yeni, M. (2024), "Yöresel mutfak kültürünün farkındalığı ve deneyimlenmesi üzerine bir araştırma: Tokat örneği", Gastroia: Journal of Gastronomy And Travel Research, 8 (2), ss. 239-249.
Demir, E. (2024), "Nitel Bir Araştırma Deseni Olarak Etnografi: Kavramsal Bir Çözümleme", Siirt Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 12 (1), ss. 63-74.
Deniz, D. (2023), "Somut Olmayan Kültürel Miras Perspektifinden Gevaş İlçesinin Mutfak Kültürü Üzerine Bir Araştırma", Journal of Humanities and Tourism Research, 13 (2), ss. 307-319.
Dordai, L., Becze, A., ve Roman, M. (2026), "Gastronomic tourism: Global trends, sustainability challenges, and research directions (2010–2025)", Gastronomy, 4 (1), ss. 1–20.
Düzgün, E., ve Özkaya, F. D. (2015), "Mezopotamya’dan günümüze mutfak kültürü", Journal of Tourism & Gastronomy Studies, 3 (1), ss. 41-47.

Everett, S., ve Aitchison, C. (2008), "The role of food tourism in sustaining local food cultures", Journal of Sustainable Tourism, 16 (3), ss. 289–306.
Işkın, M., ve Yılmazer, A. (2020), "Yiyecek içecek işletmelerinde envanter yönetimi içinde Yiyecek İçecek İşletmelerinde Maliyet Kontrolü: Kavramlar, Uygulamalar ve Örnekler" ,Detay Yayıncılık.
Geboloğlu, N. ve Şahin, S. (2020), "The role of Tokat province in vegetable cultivation of Turkey. Turkish Journal of Agriculture", Food Science and Technology, 8 (1),ss. 203–207.
Girgin, C. A. (2024), "Gastronomik kimlik çerçevesinde Gelibolu'nun mutfak kültürüne ait değerlerin belirlenmesine yönelik bir araştırma", Yüksek Lisans Tezi. Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi .
Gökovalı, U. (2007), "Coğrafi işaretler ve ekonomik etkileri: Türkiye örneği", Atatürk Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, 21 (2), ss. 141-160.
Güler, S. (2010), "Türk Mutfak Kültürü ve Yeme İçme Alışkanlıkları", Dumlupınar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 26 (1), ss. 24-30.
Günbayı, İ., ve Sorm, S. (2018), "Social paradigms in guiding social research design: The functional, interpretive, radical humanist and radical structural paradigms", Online Submission, 9 (2), ss. 57-76.
Hall, C. M., Sharples, L., Mitchell, R., Macionis, N., ve Cambourne, B. (Eds.). (2004), Food tourism around the world. Routledge.
Hazarhun, E., ve Tepeci, M. (2018), "Coğrafi İşarete Sahip Olan Yöresel Ürün Ve Yemeklerin Manisa’nın Gastronomi Turizminin Gelişimine Katkısı", Güncel Turizm Araştırmaları Dergisi, 2 (Ek1), ss. 371-389.
Erbaa Kaymakamlığı (2024) http://www.erbaa.gov.tr/tarihi (Erişim tarihi: 18 Kasım 2025).
Kalenjuk Pivarski, B., Grubor, B., Banjac, M., Đerčan, B., Tešanović, D., ve Šmugović, S. (2023),"The sustainability of gastronomic heritage and its significance for regional tourism development",Heritage, 6(4), ss. 3402–3417.
Karaçeper, E. İ. (2024), "Yemek ve Kültür İlişkisi Bağlamında Balkan Restoranlarının Menü İçerik Analizi", Kent Akademisi, 17 (5), ss. 1975-1994.
Kivela, J., ve Crotts, J. C. (2006), "Tourism and gastronomy: Gastronomy's influence on how tourists experience a destination", Journal of hospitality & tourism research, 30 (3), ss. 354-377.
Kulyniak, I., Dziurakh, Y., Lagodiienko, V., Tomashevskyi, Y., ve Sembay, N. (2024), "Archaeology and gastronomy: Uncovering the historical roots of food security in cultural heritage tourism", Research Journal in Advanced Humanities, 5(4), ss.134-135.
Lin, M.-P., Marine-Roig, E., ve Llonch-Molina, N. (2021), "Gastronomy as a sign of the identity and cultural heritage of tourist destinations: A bibliometric analysis 2001–2020", Sustainability, 13 (22), ss. 2-7.
Long, L. M. (2024), "Culinary tourism and contradictions of cultural sustainability: industrial agriculture food products as tradition in the American Midwest", Food, Culture & Society, 27 (1), ss. 48-68.
Mete, F., Candeğer, Ü., ve Koca, T. (2017), "Somut Olmayan Kültürel Miras: Ferfene (Ankara Örneği)", Millî Folklor, 29 (114), ss. 100-114.
Mutlu, H., ve Sandıkçı, M. (2023), "Gastronomi Envanteri Oluşturulması: Gastronomi Şehri Afyonkarahisar Örneği (Creating Gastronomy Inventory: City of Gastronomy Afyonkarahisar Case)", Journal of Tourism & Gastronomy Studies, 10 (2), ss. 1168-1195.
Oral, B., ve Sümer, Z. (1968), "Erbaa (Erek)", Ankara: Töyko Matbaası.
Osman, M., ve Ünal, Ş. (2022), "İçerik analizi tekniği: İletişim bilimlerinde ve sosyolojide doktora tezlerinde kullanımı", Anadolu Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 22 (Özel Sayı 2), ss. 273-294.
Özdemir, Ö., Akyürek, S., ve Bahar, O. (2025), "Preserving local gastronomy as cultural heritage in Türkiye: A qualitative study on sustainable valorization of Fethiye wedding foods", Journal of Ethnic Foods, 12 (1), ss. 2-8.
Özen, Y., ve Gül, A. (2007), "Sosyal ve eğitim bilimleri araştirmalarinda evren-örneklem sorunu", Atatürk Üniversitesi Kazım Karabekir Eğitim Fakültesi Dergisi, (15), ss. 394-422.
Patton, M. Q. (2002), "Qualitative research and evaluation methods", (3rd ed.), Sage Publications.
Sağır, A. (2012), "Bir Yemek Sosyolojisi Denemesi Örneği Olarak Tokat Mutfağı", Electronic Turkish Studies, 7(4), ss. 2677-2699.
Solmaz, Y., ve Altıner, D. D. (2018), "Türk mutfak kültürü ve beslenme alışkanlıkları üzerine bir değerlendirme", Safran Kültür ve Turizm Araştırmaları Dergisi, 1(3), ss. 108-124.
Şahin, M., ve Karabacak, Y. (2006), "Coğrafî, Tarihî, İdarî, Sosyal Ve Kültürel Yönleri İle Zile ", ss. 80-83, TOKAT: Tofset matbaacılık sanayii ticaret ltd. şti.
Şahin, N. (2023), "Gastronomik Ürün Envanteri Oluşturmaya Yönelik Bir Araştırma: Edremit Yöresi Örneği", Yüksek Lisans Tezi. Balıkesir: Balıkesir Üniversitesi.
Şenol, C. (2022), "İlk Çağ’dan Bugüne Tokat Tarihi. C. Şenol içinde, Horoztepe'den Günümüze 6000 Yılda Tokat (s. 23)", Çanakkale: Çanakkale Kitaplığı Araştırma İnceleme Basın Yayın.
Şenel, P., ve Karabulut, A. S. (2024), "Sürdürülebilir mutfak kültürü: Adana’nın unutulmaya yüz tutmuş yerel yemekleri üzerine bir çalışma (Sustainable culinary culture: A study on Adana’s nearly forgotten local dishes)", Aydın Gastronomy, 8(2), ss. 351–364.
Sims, R. (2013), "Food, place and authenticity: local food and the sustainable tourism experience", In Taking food public (pp. 475-490), Routledge.
T.C Tokat Valiliği, (2024, Kasım), http://www.tokat.gov.tr/erbaa (Erişim tarihi: 3Aralık 2024).
T.C Tokat Valiliği, (2024), Tokat'ta toprak, tarım, su, coğrafya, turizm ve daha fazlası: http://www.tokat.gov.tr/sehrimiz (Erişim tarihi: 28 Kasım 2024).
Tekin, H. H. (2006), "Nitel araştirma yönteminin bir veri toplama tekniği olarak derinlemesine görüşme", İstanbul University Journal of Sociology, 3(13), ss. 101-116.
Toker, A. (2022), "Sosyal bilimlerde nitel veri analizi için bir kilavuz", Pamukkale Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, (51), ss. 319-345.
TÜİK. (2024), https://data.tuik.gov.tr/Bulten/Index?p=Adrese-Dayali-Nufus-Kayit-Sistemi-Sonuclari-2023-49684&dil=1(Erişim tarihi: 6 Mayıs 2025).
Türk Patent ve Marka Kurumu, (2024), Coğrafi İşaretler Portalı: https://ci.turkpatent.gov.tr(Erişim tarihi: 27 Kasım 2024).
Uzel, R. A. (2018),"Geleneksel mutfak kültürü ve tarımsal ürün çeşitliliğinin, üniversite öğrencileri beslenme durumu üzerine etkisi", Ege Üniversitesi Ziraat Fakültesi Dergisi, 55(1), ss. 37-44.
Üzülmez, M. (2021), "Yöresel mutfak ile destinasyon ve gastronomi turizmi arasındaki ilişkiye yönelik bir inceleme", Journal of Hospitality and Tourism Issues, 3(1), ss. 23-36.
Viassone, M., ve Grimmer, M. (2015), "Ethical Food As A Differentiation Factor For Tourist Destinations: The case of “Slow Food”, Journal of Investment and Management, 4(1-1), ss. 1-9.
Yaylacı, S., ve Mertol, H. (2021), "Coğrafi işaretli ürünler ve gastronomik lezzetler: Tokat örneği", Ağrı İbrahim Çeçen Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 7 (1), ss. 313-334.
Yılmaz, Y. (2020), "Erbaa Şehri’nde Modern Sanayinin Gelişimi, Dağılımı Ve Sorunları", Kırıkkale Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 10(2), ss. 609-636.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Rekreasyon, Tatil ve Turizm Coğrafyası, Beşeri Coğrafya (Diğer), Turizm Politikası, Kültürel Miras Turizmi, Ziyaretçi ve İzleyici Çalışmaları

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yazarlar

Ecem İnce Karaçeper ^*
0000-0003-4896-5533
Türkiye

Uğur Kolcu
0009-0006-9379-0129
Türkiye

Erken Görünüm Tarihi

27 Nisan 2026

Yayımlanma Tarihi

29 Nisan 2026

Gönderilme Tarihi

30 Ocak 2026

Kabul Tarihi

24 Mart 2026

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2026 Cilt: 23 Sayı: 1

DOI

https://doi.org/10.24010/soid.1878057

IZ

https://izlik.org/JA96WF76DE

APA

İnce Karaçeper, E., & Kolcu, U. (2026). Tokat, Erbaa İlçesi Gastronomik Mirası ve Ürün Envanteri. Seyahat ve Otel İşletmeciliği Dergisi, 23(1), 291-314. https://doi.org/10.24010/soid.1878057

AMA

1.İnce Karaçeper E, Kolcu U. Tokat, Erbaa İlçesi Gastronomik Mirası ve Ürün Envanteri. SOİD. 2026;23(1):291-314. doi:10.24010/soid.1878057

Chicago

İnce Karaçeper, Ecem, ve Uğur Kolcu. 2026. “Tokat, Erbaa İlçesi Gastronomik Mirası ve Ürün Envanteri”. Seyahat ve Otel İşletmeciliği Dergisi 23 (1): 291-314. https://doi.org/10.24010/soid.1878057.

EndNote

İnce Karaçeper E, Kolcu U (01 Nisan 2026) Tokat, Erbaa İlçesi Gastronomik Mirası ve Ürün Envanteri. Seyahat ve Otel İşletmeciliği Dergisi 23 1 291–314.

IEEE

[1]E. İnce Karaçeper ve U. Kolcu, “Tokat, Erbaa İlçesi Gastronomik Mirası ve Ürün Envanteri”, SOİD, c. 23, sy 1, ss. 291–314, Nis. 2026, doi: 10.24010/soid.1878057.

ISNAD

İnce Karaçeper, Ecem - Kolcu, Uğur. “Tokat, Erbaa İlçesi Gastronomik Mirası ve Ürün Envanteri”. Seyahat ve Otel İşletmeciliği Dergisi 23/1 (01 Nisan 2026): 291-314. https://doi.org/10.24010/soid.1878057.

JAMA

1.İnce Karaçeper E, Kolcu U. Tokat, Erbaa İlçesi Gastronomik Mirası ve Ürün Envanteri. SOİD. 2026;23:291–314.

MLA

İnce Karaçeper, Ecem, ve Uğur Kolcu. “Tokat, Erbaa İlçesi Gastronomik Mirası ve Ürün Envanteri”. Seyahat ve Otel İşletmeciliği Dergisi, c. 23, sy 1, Nisan 2026, ss. 291-14, doi:10.24010/soid.1878057.

Vancouver

1.Ecem İnce Karaçeper, Uğur Kolcu. Tokat, Erbaa İlçesi Gastronomik Mirası ve Ürün Envanteri. SOİD. 01 Nisan 2026;23(1):291-314. doi:10.24010/soid.1878057

Seyahat ve Otel İşletmeciliği (Journal of Travel and Hotel Business) is licensed under a Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International (CC BY-NC 4.0).

Dergimiz EBSCOhost, Index Copernicus, Ulakbim, DRJI, Research Bible, SOBİAD ve ASOS tarafından indekslenmektedir.

Tokat, Erbaa İlçesi Gastronomik Mirası ve Ürün Envanteri

Öz

Anahtar Kelimeler

Destekleyen Kurum

Etik Beyan

Gastronomic Heritage and Product Inventory of Erbaa District, Tokat

Öz

Anahtar Kelimeler

Etik Beyan

Kaynakça

Ayrıntılar

Birincil Dil

Konular

Bölüm

Yazarlar

Erken Görünüm Tarihi

Yayımlanma Tarihi

Gönderilme Tarihi

Kabul Tarihi

Yayımlandığı Sayı

DOI

IZ

Kaynak Göster