ÖZEL GEREKSİNİMLİ VE NORMAL GELİŞİM GÖSTEREN KARDEŞE SAHİP 5-6 YAŞ ÇOCUKLARININ PSİKOLOJİK DAYANIKLILIKLARININ EBEVEYN GÖRÜŞLERİNE DAYALI OLARAK KARŞILAŞTIRILMASI
Öz
Psikolojik dayanıklılık, stresli ve zorlu durumlardan sonra yeniden toparlanabilme, eskiye dönebilme becerisi olarak ifade edilebilir. Okul öncesi dönem çocuklarının psikolojik dayanıklılıklarını etkileyen çok sayıda değişken bulunmaktadır. Bu çalışmada, ebeveyn görüşlerine dayalı olarak özel gereksinimli ve normal gelişim özelliği gösteren kardeşe sahip olmanın okul öncesi dönem çocuklarının psikolojik dayanıklılıkları üzerinde etkisinin olup olmadığı araştırılmıştır. Araştırmanın çalışma grubu, Türkiye genelindeki özel gereksinimli kardeşi olan ve olmayan 5-6 yaş grubundan 130 çocuktan oluşmaktadır. Çalışma grubundaki çocukların tamamı normal gelişim özelliği göstermektedir. Bulgulara göre özel gereksinimli kardeşi olup olmamanın, okul öncesi dönem çocuklarının psikolojik dayanıklılıkları üzerinde anlamlı düzeyde bir etkisi bulunmamaktadır. Bu sonuç, anne-babaların eğitim düzeyinin yüksek olması, ailedeki çocuk sayısının az olması ve araştırmaya katılan çocukların çoğunluğunun okul öncesi eğitimi almasıyla ilişkilendirilmiştir. Araştırma sonuçları, kardeş ve psikolojik dayanıklılık araştırmaları açısından önem taşımaktadır. Okul öncesi dönemde psikolojik dayanıklılık ve kardeş ilişkilerine yönelik araştırmaların arttırılmasına ihtiyaç bulunmaktadır.
Anahtar Kelimeler
Özel gereksinimli birey, Normal gelişim gösteren birey, Okul öncesi dönem, Psikolojik dayanıklılık, Kardeşler
Kaynakça
- Açar, F. (2018). Otistik çocuk sahibi annelerde psikolojik dayanıklılık ve tükenmişlik düzeylerinin incelenmesi (Tez No. 541493) [Yüksek lisans tezi, İstanbul Gelişim Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü]. Yükseköğretim Kurulu Ulusal Tez Merkezi.
- Ai, H. & Hu, J. (2016). Psychologial resilience moderates the impact of social support on loneliness of “lent-behint” children. Journal of Health Psychology, 21(6), 1066-1073. https://doi.org/10.1177/1359105314544992.
- Balaban Dağal A. ve Bayındır, D. (2018). Okul öncesi dönem çocuklarının ego sağlamlık düzeylerinin incelenmesi. Erken Çocukluk Çalışmaları Dergisi, 2(1), 132-150. https://doi.org/10.24130/eccd-jecs.196720182169.
- Benson, P. R. & Karlof, K. L. (2008). Child, parent and family predictors of latter adjusment in sibling of children with autism. Research in Autism Spectrum Disorders, 2(4), 583-600. https://doi.org/10.1016/j.rasd.2007.12.002.
- Bildirici, F. (2014). Özel eğitime gereksinimi olan çocuğa sahip ailelerde aile yükü ile psikolojik dayanıklılık arasındaki ilişki (Tez No. 363240) [Yüksek lisans tezi, Haliç Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü]. Yükseköğretim Kurulu Ulusal Tez Merkezi.
- Bitsika, V., Christopher, F. S. & Mailli, R. (2015). The influence of gender, age, psychological resilience and family interaction factors upon anxiety and depression in on-autism spectrum disorder sibling of children with an autism spectrum disorder. British Journal of Guidance & Counselling, 43(2), 216-228. https://doi.org/10.1080/03069885.2014.950944.
- Bonanno, G. A. (2005). Resilience in the face of potantial trauma. Current Directions in Psychological Science, 14(3), 135-138. https://doi.org/10.1111/j.0963-7214.2005.00347.x.
- Bozkurt, E (2019). Otizm spektrum bozukluğu tanısı almış çocukların annelerinin çocuklarındaki otizm semptomlarının şiddetine göre psikolojik dayanıklılık ve başa çıkma tutumlarının karşılaştırılması (Tez No. 602346) [Yüksek lisans tezi, Maltepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü]. Yükseköğretim Kurulu Ulusal Tez Merkezi.
- Demiray, G. (2019). Özel gereksinimli çocuğu olan ailelerde yaşam kalitesi, umutsuzluk ve yılmazlık arasındaki ilişkilerin incelenmesi (Tez No. 597819) [Yüksek lisans tezi, Marmara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü]. Yükseköğretim Kurulu Ulusal Tez Merkezi.
- Ektaş, E. E. (2017). Otizm tanısı almış çocukların annelerinin psikolojik dayanıklılık, öz duyarlılık ve psikolojik iyi oluşları arasındaki ilişkinin incelenmesi (Tez No. 495598) [Yüksek lisans tezi, Maltepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü]. Yükseköğretim Kurulu Ulusal Tez Merkezi.