Terimbilim, Anlambilim ve Çeviribilim İlişkiselliğinde Tıp Terimleri

Görsel-işitsel ürünlerde tıp terimlerine yönelik terim odaklı söylem çözümlemesi gerçekleştirilebilir. Bu doğrultuda Yetenekli Eller: Ben Carson’ın Öyküsü adlı biyografi filminde yer alan İngilizce tıp terimlerinin Fransızca, İspanyolca ve Türkçe karşılıkları çok dilli terim çözümlemesi yöntemiyle çıkarılarak bir bütünce oluşturulmuştur. Betimsel nitelik taşıyan bu çalışma, filmdeki tıp terimlerini terimbilim kapsamında terim türetme yöntemleri, çeviribilim kapsamında terimlerin dillerarası aktarımlarında başvurulan çeviri çözümleri ve anlambilim kapsamında tıp terimlerinin parça adlılık-bütün adlılık (meronimi-holonimi) ilişkisi bağlamında incelemeyi amaçlamaktadır. Ayrıca çalışmada, sözlüksel biçimbilim kapsamında sözcük yapma süreçlerine, dilbilimin alt dallarına, sözcük anlambilimi kapsamında kuramlara, sınıflandırma bilimine yer verilmiştir. Kavramsal sistemlerin inşasında ve temsilinde yeni bakış açıları sunarak yeni araştırma alanları açan ontoterimbilim üzerinde durulmuştur. Dilsel ve söylemsel bir birim olarak terim, metin içi tutarlılık ölçütleri, çok anlamlı eşdeğerlik, çevirmen yaratımı ve kavramsal yerdeşlik gibi ölçütlerle incelenmiştir. Yeniden sınıflandırma, yeniden tanımlama, yeniden düzenleme gibi terimlerin çevirisine yönelik çeviri çözümleri de ele alınmıştır. İnceleme sonucunda İngilizce, Fransızca, İspanyolca ve Türkçe dillerinde tıp terimlerinin oluşturulma yöntemleri tespit edilmiştir. Bu terimlerin büyük çoğunluğunun ödünçleme yöntemiyle oluşturulduğu gözlemlenmiştir. Bunun yanı sıra öykünme, birleşik ve bileşik terim, yabancılaştırma, birden çok sözcükle karşılama ve türetme yöntemleri tespit edilmiştir. Çalışma, terimlerin parça ad-bütün ad ilişkisini ve anlam odaklı çözümlemelerini ele alması bakımından önem taşımaktadır. Tıp terimlerini terimbilim, anlambilim ve çeviribilim çerçevesinde bütünleyici bir yaklaşımla incelemek, verileri görünür kılmak ve terimlerin çok dilli çözümlemeleriyle alanyazına katkı sağlamak hedeflenmiştir. Ayrıca bu çalışma, terim araştırmalarında nadiren ele alınan parça ad-bütün ad (meronim-holonim) ilişkisini tartışmaya açarak görsel-işitsel bir bütünce üzerinden alanyazına katkı sunmayı amaçlamaktadır.

A discourse analysis focused on terminology related to medical terms in audiovisual products can be conducted. In this context, a multilingual term analysis method was used to identify the French, Spanish, and Turkish equivalents of English medical terms in the biographical film Gifted Hands: The Ben Carson Story. This descriptive study aims to examine the medical terms in the film within the framework of terminology studies, including term formation methods, translation solutions applied in cross-linguistic term transfer in translation studies, and the part-whole (meronym-holonym) relationship of medical terms in semantics. Additionally, the study covers word formation processes within the scope of lexical morphology, a subfield of linguistics, as well as theories in lexical semantics and the science of classification. It also highlights ontoterminology, which offers new perspectives in the construction and representation of conceptual systems, opening up new areas of research. As linguistic and discoursive units, terms are examined with respect to textual coherence, polysemy equivalence, translator creation, and conceptual congruence. Translation solutions for terms, such as reclassification, redefinition, and reorganization, are also discussed. The analysis reveals the methods of term formation for medical terms in English, French, Spanish, and Turkish. It was observed that the majority of these terms were formed through borrowing. Additionally, methods such as imitation, compound and composite terms, foreignization, multiple-word equivalents, and derivation were also identified. This study is significant for addressing part-whole relationships and meaning-based analyses of terms. The aim is to examine medical terms within a holistic approach based on terminology studies, semantics, and translation studies, to make the data visible, and to contribute to the literature with multilingual term analyses. Moreover, this study seeks to contribute to the literature by discussing the part-whole (meronym-holonym) relationship of terms, a rarely addressed topic in translation studies, through an audiovisual framework.