Şehrnûş Pârsîpûr’un Seg u Zemistân-i Bulend (Köpek Ve Uzun Kış) Romanında Feminist Söylemler

1960’lı yılların ilk çeyreğinden günümüze kadar edebiyat ve edebi eleştiri alanında ciddi olarak yaygınlığını koruyan feminizm hareketinin ortaya çıkışı ataerkil toplumda kadınların değersiz görülmesinin bir sonucu idi. Edebi eserlerde kadın simalarının incelenmesi ve aynı zamanda kadın yazılarında kadınsal duyguların ve deneyimlerin gösterimi, feminist eleştirinin önemli konuları olmuştur. Feminist eleştiri, geçmiş edebiyatla ilgili eleştirel düşünceye yönelmede ve özellikle kadınlar tarafından yeni edebi eserlerin ortaya konulmasında önemli etkiler sunmuştur. Bu hareketle birlikte özellikle erkek yazarların daha hâkim olduğu İran Edebiyatı’nda kadın yazar sayısının artışı, Çağdaş İran Edebiyatı’nın en önemli değişim evrelerinden biri olmuştur. Kadınların kültür, toplum, siyaset ve edebiyat alanındaki görüşleri roman, öykü ve şiir türlerinde hayat bulmuş ve feminist edebiyatın doğuşu için gerekli zemin oluşmuştur. Feminizm hareketinden sonra kaleme alınan eserlerin devamında İran’daki feminizm düşüncesi hızla yayılmıştır. Ortaya birtakım kadın yazarlar çıkmış ve bunlar öykü, roman ve şiir kalıplarını kullanarak kendi eleştirel ve entelektüel eserlerini kaleme almışlardır. İranlı feminist kadın yazarlarından Şehrnûş Pârsîpûr da Seg u Zemistân-i Bulend romanında feminist söylemlere işaret etmiştir. O, romanda, İranlı kadının bireysellik ve kimlik sorununu ele almıştır. Yazarın, toplumdaki kadının konumuna yaptığı itiraz, ataerkil yapı ile mücadele, kadın duygularına ve kadın deneyimlerine yöneliş, bu romanın öne çıkan özelliklerindendir. Bu makalede önce feminizm ve feminist eleştiri kuramı hakkında bilgi verilecek daha sonra Pârsîpûr’un Seg u Zemistân-i Bulend romanı feminist söylemler açısından irdelenecektir. Ayrıca romanda geleneksel erkek egemen toplumun kadını ötekileştiren, ikincil konuma iten yaklaşımları ve bu yaklaşımların psikolojik ve sosyolojik nedenleri feminist eleştiri perspektifinden değerlendirilecektir.

The emergence of the feminist movement, which has seriously maintained its prevalence in the field of literature and literary criticism from the first quarter of the 1960s to the present, was a result of women being devalued in a patriarchal society. Examination of female figures in literary works and also the representation of feminine emotions and experiences in women's writings have been important topics of feminist criticism. Feminist criticism has had a significant impact on turning to critical thinking about past literature and the creation of new literary works, especially by women. With this movement, the increase in the number of female writers in Iranian literature, where male writers are more dominant, has become one of the most important phases of change in contemporary Iranian literature. Women's perspectives in culture, society, politics, and literature have taken shape in the forms of novel, short story and poetry, creating the necessary foundation for the emergence of feminist literature. With the continuation of the works written after the feminism movement, the idea of feminism in Iran spread rapidly. A number of women writers emerged and they wrote their own critical and intellectual works using the patterns of stories, novels and poetry. Shahrnush Parsipur, one of the Iranian feminist women writers, also pointed out feminist discourses in her novel Dog and the Long Winter. In the novel, she addressed the individuality and identity problem of the Iranian woman. The author's objection to the position of women in society, the fight against the patriarchal structure and the focus on women's emotions and women's experiences are among the prominent features of this novel. In this article, first, information will be given about feminism and feminist criticism theory, and then Parsipur's novel Dog and the Long Winter will be examined in terms of feminist discourses. Also in the novel, the approaches of the traditional male-dominated society that marginalize women and push them to a secondary position and the psychological and sociological reasons for these approaches will be evaluated from the perspective of feminist criticism.