Yıl 2019, Cilt 4 , Sayı 2, Sayfalar 455 - 469 2019-12-30

Eşdizimlilik Görünümleri Dilde Bilişsel Yapılanmaya İlişkin Ne Söyler?

Ayşe Eda GÜNDOĞDU [1]


Eşdizimlilikler bütün dillerde tipolojik bir özellik olarak değerlendirilen, bir sözcüğün belirli bir dizgede anlamlı tekrarlarla kullanıldığı diğer sözcüklerle oluşturduğu dilsel örüntüler olarak tanımlanabilir. Bu açıdan aynı bağımlı dizinde eşdizimlilik sergileyen adların en temel ortaklığı, belirli bir anlamsal alanı paylaşmalarıdır. Bu çalışmada eşdizimsel örüntüler aracılığıyla dildeki bilişsel yapılanmaya ilişkin ne tür çıkarımlar yapılabileceği konu edilmektedir. Çalışmada Türkçede yakınanlamlı olarak değerlendirilmelerine rağmen farklı dizgesel kullanımları ve gönderimleri olan “aşk, sevgi, sevda” sözcüklerinin bağımlı dizin görünümleri, Türkçe Ulusal Derlemi 3.0 (TUD 3.0) aracılığıyla ele alınmış ve gönderimde bulundukları anlam içeriklerinin hangi bilişsel çerçevelendirmelerle dilsel düzleme yansıdığı ortaya konulmaya çalışılmıştır. İnceleme konusu sözcüklerin birbirine oldukça yakın anlamsal alanları paylaşmasına rağmen, büyük oranda farklı sözcüklerle eşdizimlilik sergilediği ve bu eşdizimsel örüntülerin anlambilimsel söylem ezgisi açısından farklı duygu değerlerine sahip olduğu, bu açıdan Türkçede aşk, sevgi ve sevdaya ilişkin kavramsallaştırmaların bilişsel açıdan farklı deneyimler sonucu tanımlandığı elde edilen önemli bulgular arasındadır.

eşdizimlilik, anlambilim, bilişsel yapılanma, derlem
  • Aksan, Y. vd. (2008). “Türkçede Yakın Anlamlı Sözcükler: Bir Derlem Çalışması. 22. Ulusal Dilbilim Kurultayı Bildirileri”. 8-9 Mayıs 2008, Van.
  • Aksan, Y. vd. 2012. “Construction of the Turkish National Corpus (TNC)”. Proceedings of the Eight International Conference on Language Resources and Evaluation (LREC 2012). İstanbul. Turkiye. http://www.lrec-conf.org/proceedings/lrec2012/papers.html
  • Aksan. D. (1998). Her Yönüyle Dil Ana Çizgileriyle Dilbilim. Ankara: TDK Yayınları.
  • Büyükkantarcıoğlu, N. 2006. Söylemden İdeolojiye: “Eleştirel söylem çözümlemesi”. Edt: Kocaman, A. Dilbilim Temel Kavramlar, Sorunlar, Tartışmalar. sf. 101-113. Ankara: Dil Derneği Yayınları.
  • Croft, W. ve Cruse A. D. (2004). Cognitive Linguistics. Cambridge: Cambridge.
  • Cruse, A. (2006). A Glossary of Semantics and Pragmatics. Edinburgh: Edinburgh University Press.
  • Evans, V. (2012). “Cognitive Linguistics”. Wiley Interdisciplinary Reviews: Cognitive Science. 3 (2). s. 129–141.
  • Firth, J. R. (1951). “Modes of Meaning”. Papers in Linguistics 1934–1951. (Edt: J. R. Firth). S. 190–215. London: OUP.
  • Glesne, C. (2013). Nitel Araştırmaya Giriş. (Çev. A. Ersoy ve P. Yalçınoğlu) Ankara: Anı Yayıncılık.
  • Lakoff, G. ve Johnson, M. (2015). Metaforlar: Hayat, Anlam ve Dil. (Çev. Gökhan Yavuz Demir). İstanbul: İthaki Yayınları.
  • Lee, D. (2005). Cognitive Linguistics. Oxford: Oxford University Press.
  • May, R. (2005). Aşk ve İrade. İstanbul: Okuyanus Yayınları.
  • McCardell D. R. (1995). “A Lexical Semantic and Statistical Approach to Lexical Collocation Extraction for Natural Language Generation”. AI Magazine. 16 (4).
  • Murphy, M. L. (2010). Lexical Meaning. Cambridge: Cambridge UniversityPress.
  • Nesselhauf, N. (2005). “Collocations in a Learner Corpus”. Studies in Corpus Linguistics. S.: 14. John Benjamins Publishing Company.
  • Palmer, F. R. (1991). Semantics. Cambridge: Cambridge UniversityPress.
  • Saeed, J. (2003). Semantics. Oxford: Blackwell Publishing.
  • Seretan, V. (2011). “Syntax-based Collocation Extraction, Text, Speech and Language Technology”. Berlin: Springer.
  • Sinclair, J. (1991). Corpus, Concordance, Collocation. Oxford: Oxford University Press.
  • Tutin, A. (2008). “for an Extended Definition of Lexical Collocations”. Link: http://www.ugrenoble3.fr. (Erişim Tarihi: 20.08.2018).
  • Veysal, Ç. (2010). “Cinselliğin, Sevginin ve Aşkın Diyalektiği”. flsf Dergisi, Sayı 9. 49-76.
  • http://www.tdk.gov.tr/ (Erişim Tarihi: 15.12.2018)
Birincil Dil tr
Konular Dil Bilim
Yayımlanma Tarihi Aralık 2019
Bölüm Makaleler
Yazarlar

Orcid: 0000-0002-9074-7903
Yazar: Ayşe Eda GÜNDOĞDU (Sorumlu Yazar)
Kurum: NECMETTİN ERBAKAN ÜNİVERSİTESİ
Ülke: Turkey


Tarihler

Başvuru Tarihi : 26 Mayıs 2019
Kabul Tarihi : 11 Temmuz 2019
Yayımlanma Tarihi : 30 Aralık 2019

Bibtex @araştırma makalesi { soylemdergi570360, journal = {Söylem Filoloji Dergisi}, issn = {}, eissn = {2548-0502}, address = {soylemdergi@hotmail.com}, publisher = {Yusuf ÇETİN}, year = {2019}, volume = {4}, pages = {455 - 469}, doi = {10.29110/soylemdergi.570360}, title = {Eşdizimlilik Görünümleri Dilde Bilişsel Yapılanmaya İlişkin Ne Söyler?}, key = {cite}, author = {GÜNDOĞDU, Ayşe Eda} }
APA GÜNDOĞDU, A . (2019). Eşdizimlilik Görünümleri Dilde Bilişsel Yapılanmaya İlişkin Ne Söyler?. Söylem Filoloji Dergisi , 4 (2) , 455-469 . DOI: 10.29110/soylemdergi.570360
MLA GÜNDOĞDU, A . "Eşdizimlilik Görünümleri Dilde Bilişsel Yapılanmaya İlişkin Ne Söyler?". Söylem Filoloji Dergisi 4 (2019 ): 455-469 <https://dergipark.org.tr/tr/pub/soylemdergi/issue/51290/570360>
Chicago GÜNDOĞDU, A . "Eşdizimlilik Görünümleri Dilde Bilişsel Yapılanmaya İlişkin Ne Söyler?". Söylem Filoloji Dergisi 4 (2019 ): 455-469
RIS TY - JOUR T1 - Eşdizimlilik Görünümleri Dilde Bilişsel Yapılanmaya İlişkin Ne Söyler? AU - Ayşe Eda GÜNDOĞDU Y1 - 2019 PY - 2019 N1 - doi: 10.29110/soylemdergi.570360 DO - 10.29110/soylemdergi.570360 T2 - Söylem Filoloji Dergisi JF - Journal JO - JOR SP - 455 EP - 469 VL - 4 IS - 2 SN - -2548-0502 M3 - doi: 10.29110/soylemdergi.570360 UR - https://doi.org/10.29110/soylemdergi.570360 Y2 - 2019 ER -
EndNote %0 Söylem Filoloji Dergisi Eşdizimlilik Görünümleri Dilde Bilişsel Yapılanmaya İlişkin Ne Söyler? %A Ayşe Eda GÜNDOĞDU %T Eşdizimlilik Görünümleri Dilde Bilişsel Yapılanmaya İlişkin Ne Söyler? %D 2019 %J Söylem Filoloji Dergisi %P -2548-0502 %V 4 %N 2 %R doi: 10.29110/soylemdergi.570360 %U 10.29110/soylemdergi.570360
ISNAD GÜNDOĞDU, Ayşe Eda . "Eşdizimlilik Görünümleri Dilde Bilişsel Yapılanmaya İlişkin Ne Söyler?". Söylem Filoloji Dergisi 4 / 2 (Aralık 2020): 455-469 . https://doi.org/10.29110/soylemdergi.570360
AMA GÜNDOĞDU A . Eşdizimlilik Görünümleri Dilde Bilişsel Yapılanmaya İlişkin Ne Söyler?. SFD. 2019; 4(2): 455-469.
Vancouver GÜNDOĞDU A . Eşdizimlilik Görünümleri Dilde Bilişsel Yapılanmaya İlişkin Ne Söyler?. Söylem Filoloji Dergisi. 2019; 4(2): 469-455.