Sosyal Politika Çalışmaları Dergisi Yapay Zekâ (YZ) Politikası
Yaratıcı Yapay Zekâ Kullanımında Yazarlar için Temel İlkeler ve Sorumluluklar
· Yaratıcı yapay zekâ (YZ) araçları, hiçbir koşulda akademik bir makalenin yazarı veya ortak yazarı olarak gösterilemez.
· Yazarlar, gönderilen çalışmanın içeriğinden, doğruluğundan ve özgünlüğünden tamamen sorumludur; YZ kullanımı bilimsel, etik ve entelektüel sorumluluklarını ortadan kaldırmaz.
· Dergi, sahte yazarlık oluşturmak veya kimliği çarpıtmak amacıyla YZ kullanımını kesin olarak yasaklar.
· Yazarlar, makalenin yazımı veya araştırma süreçlerinde kullandıkları YZ araçlarının adını, sürüm numarasını, kullanım amacını ve kapsamını yapay zekâ beyan formunda ayrıntılı olarak belirtmeli ve bu kullanımı makale içinde şeffaf biçimde açıklamalıdır. Uygun durumlarda bu beyana makalenin “Yöntem” bölümünde yer verilmelidir.
· YZ tarafından üretilen bilgi, kaynak, atıf, veri ve görsellerin doğruluğunu kontrol etmek yazarların sorumluluğundadır. Ayrıca yazarlar, YZ araçlarını kullanırken kişisel verilerin, gizli bilgilerin ve üçüncü tarafların fikrî mülkiyet haklarının korunmasına özen göstermelidir.
Editörler için Yaratıcı Yapay Zekâ (YZ) Kullanım Politikaları
· Editörler, yayımlanmamış makaleleri, bunlara ait dosyaları, görselleri veya ilgili bilgileri YZ araçlarına yüklememeli; içeriklerin gizliliğini ve yazarların fikrî mülkiyet haklarını korumalıdır.
· YZ kullanımına ilişkin şüphe veya belirsizlik durumlarında editörler yazarlarla açık iletişim kurmalı, gerektiğinde destekleyici kanıt veya ek açıklama talep etmeli ve ayrıntılı inceleme gerektiren durumları dergi yönetimine iletmelidir. Ayrıca yazarların YZ kullanımına ilişkin beyanlarını dikkatle incelemeli, beyan edilen kullanımın dergi politikalarına uygunluğunu değerlendirmeli ve gerekli durumlarda ek bilgi istemelidir.
· Editörler, üretken YZ teknolojilerindeki gelişmeleri ve derginin güncellenen politikalarını takip ederek editöryal süreçlerde bu politikalara uygun hareket etmelidir.
Hakemler için Yaratıcı Yapay Zekâ (YZ) Kullanım Politikaları
· Hakemlerin, değerlendirdikleri makalelerde beyan edilmemiş olası YZ kullanımına ilişkin şüphelerini açık ve nesnel ölçütlere dayandırmaları ve gerekli durumlarda editörleri bilgilendirmeleri teşvik edilir.
· Hakemler, değerlendirme amacıyla gönderilen yayımlanmamış makaleleri veya ilgili belgeleri hiçbir koşulda yaratıcı YZ platformlarına yüklememeli; gizliliği ve fikrî mülkiyet haklarını korumalıdır.
· Hakem değerlendirmesi, hakemlerin kendi uzmanlık ve bilgi birikimleri doğrultusunda yürütülmelidir. Ayrıca yazarların YZ kullanımına ilişkin beyanları tarafsız biçimde değerlendirilmeli; kişisel görüş ve önyargıların değerlendirme sürecini etkilemesine izin verilmemelidir.
· YZ kullanımına ilişkin geri bildirim ve eleştiriler yapıcı olmalı ve derginin belirlenmiş politika ve yönergeleriyle uyumlu olmalıdır.
İzin Verilen Kullanım Alanları
· Kavramsal Diyagramlar ve Açıklayıcı Görseller: Yaratıcı yapay zekâ, kuramsal fikirlerin, kavramsal çerçevelerin veya süreçlerin görsel olarak ifade edilmesinde kullanılabilir. Bu şekilde oluşturulan görseller, yazarın kendi anlayışını ve açıklamalarını doğru biçimde yansıtmalıdır.
· Veri Görselleştirme: Yazarlar, araştırma verilerinin görsel sunumunu geliştirmek amacıyla YZ araçlarını kullanabilir. Bu araçlar, grafiklerin, tabloların ve diyagramların tasarımını ve anlaşılabilirliğini artırmada özellikle yararlı olabilir.
· Grafiksel Betimlemeler ve Temsili Görseller: YZ ile oluşturulan görseller, karmaşık fikirleri sadeleştirmek ve açıklığa kavuşturmak amacıyla sembolik ya da açıklayıcı temsiller olarak kullanılabilir. Bu tür görseller, okuyucunun konuyu daha iyi anlamasını desteklemeli ve anlatılan kavramları çarpıtmamalı ya da yanlış yansıtmamalıdır.
· Dil, yazım, imla ve anlatım düzenlemelerinde: Yapay zekâ (YZ) araçları, makalenin dil, yazım, imla açısından düzenlenmesi ve iyileştirilmesi amacıyla kullanılabilir. Ancak yapılan düzenlemelerin doğruluğunu ve metnin nihai hâlini kontrol etmek yazarların sorumluluğundadır.
Yapay Zekâ Kullanımında Kısıtlanan veya Yasaklanan Alanlar
· İçerik Üretimi: Bir makalenin önemli bölümlerinin (örneğin özet, giriş, literatür taraması veya tartışma kısmının) YZ tarafından oluşturulması,
· Araştırma Bulgularının Üretilmesi ve Yorumlanması: Bilimsel argümanların, analizlerin veya çıkarımların ÜYZ tarafından oluşturulması,
· Referans Üretimi ve Atıf: Doğrulanamayan kaynak, veri veya atıf üretimi, gerçek olmayan veya manipülatif görsel, tablo veya yapay veri sunumu etik ihlal olarak sayılır.
· Akademik Yazım ve Gerekçelendirme: Makalenin temel argümanlarının, kuramsal katkılarının ve ana tezinin geliştirilmesi yalnızca yazar(lar)ın sorumluluğundadır. YZ, yazım sürecinde yalnızca yardımcı bir araç olarak kullanılabilir; yazarın eleştirel düşüncesinin veya özgün akademik katkısının yerini alamaz.
Revizyonlar ve Güncellemeler
Eğer gönderimden sonra yapay zekâ araçlarında güncellemeler yapılır ya da yeni sürümler kullanılırsa, yazarlar bu değişiklikleri editör kuruluna iletmelidir.
Politika İhlali Durumunda İzlenecek Süreç
YZ araçlarının kullanımı açık bir şekilde beyan edilmezse ya da bu yönergelere aykırı bir şekilde kullanılırsa, makale değerlendirme sürecinde reddedilebilecektir. Yayın sonrasında bir ihlal tespit edilirse, düzeltme yayımlanması veya makalenin geri çekilmesi gibi düzeltici işlemler uygulanabilir. Bu politikanın tekrar eden veya ciddi ihlalleri, yazar (lar)ın gelecekteki başvurularının dergi tarafından reddedilmesine yol açabilir.
Yazarlara Not
Yazarlar, makalelerini gönderdikleri derginin yapay zekâya ilişkin belirlediği özel politika ve kuralları bilmeli ve bu düzenlemelere uygun şekilde davranmalıdır.
Bu konuda detaylı bilgi için "Yükseköğretim Kurumları Bilimsel Araştırma ve Yayın Faaliyetlerinde Üretken Yapay Zekâ Kullanımına Dair Etik Rehber" e bakınız