Kazan’da Yayımlanan Bir Kur’an Tercümesinin Mûsâ Cârullah’a Aidiyeti
Öz
Bu çalışma, 2010 yılında Kazan’da Mûsâ Cârullah Bigiyef’e (1875-1949) nispet edilerek yayımlanan Kur’an tercümesinin gerçek müellifinin tespit edilmesini ele almaktadır. Yirminci yüzyılın başlarında Kazan Türkleri arasında yetişen önemli bir İslam âlimi olan Mûsâ Cârullah, 1912 yılında tamamladığı Tatarca Kur’an tercümesini neşretmek istemiş; ancak dönemin muhafazakâr çevrelerinin yoğun tenkitleri ve dinî otoritelerin baskıları nedeniyle bu hedefini gerçekleştirememiştir. Müellifin sonraki yıllarda tercümesini yayımlamaya yönelik diğer girişimleri de sonuçsuz kalmış, 1949 yılındaki vefatının ardından mezkûr tercümenin akıbeti belirsiz olup bu hususta çeşitli ihtimaller dile getirilmiştir. 2010 yılına kadar eserin neşrine yönelik herhangi bir girişim söz konusu olmamıştır. 2010 yılında ise Kazan’da yayımlanan bir Kur’an tercümesi, kamuoyuna Mûsâ Cârullah’ın 1912 yılında tamamladığı ve uzun süredir kayıp olduğu düşünülen tercümesinin yeniden basımı olarak takdim edilmiştir. Ancak yapılan ilmî incelemeler, Kazan’da neşredilen eserin aslında Süleyman Tevfîk’e ait olduğunu; dolayısıyla Mûsâ Cârullah’a nispet edilmesinin isabetli olmadığını ortaya koymuştur. Bu makalede önce Mûsâ Cârullah’ın Kur’an tercümesiyle ilgili görüşleri, kendi hazırladığı Kur’an tercümesini yayımlama girişimleri ve bu süreçte karşılaştığı engeller ele alınmış; ardından tercümenin akıbeti hakkında ileri sürülen ihtimaller değerlendirilmiştir. Son olarak 2010 yılında Kazan’da yayımlanan Kur’an tercümesinin aidiyet meselesi, tarihsel veriler ve metin tahlili yöntemiyle incelenmiş ve elde edilen bulgular ilgili literatür ışığında analiz edilmiştir. Bu yönüyle çalışma, Mûsâ Cârullah’ın Kur’an tercümesinin akıbetiyle ilgili tartışmalara tutarlı ve ilmî bir katkı sunmayı amaçlamaktadır.
Anahtar Kelimeler
Destekleyen Kurum
Destekleyen kurum yoktur.
Proje Numarası
Proje numarası yoktur.
Etik Beyan
Çalışmanın tüm süreçlerinin araştırma ve yayın etiğine uygun olduğunu, etik kurallara ve bilimsel atıf gösterme ilkelerine uyduğumu beyan ederim.
The Attribution of a Qur’an Translation Published in Kazan to Mūsā Jārullāh
Öz
Mūsā Jārullāh Bīkīyaf (1875-1949), a prominent Islamic scholar among the Kazan Turks of the early twentieth century, possessed a vast intellectual heritage and authored numerous works. One of the most notable works is his translation of the Qurʾan into Tatar Turkish. Mūsā Jārullāh completed this translation in 1912 and made various attempts to publish it. However, due to intense criticism and pressure from conservative circles at the time, its publication was prevented for a long time, making it impossible for the public to access it. After Mūsā Jārullāh died in 1949, the fate of this translation remained uncertain, with various possibilities being put forward, including claims that the manuscript had been completely lost. In 2010, a Qurʾan translation purportedly held by Mūsā Jārullāh’s family in Kazan was published and presented as a reprint of the translation completed by Mūsā Jārullāh in 1912. However, scholarly research has determined that the translation in question was actually by Sulaymān Tawfīq, and therefore, attributing it to Mūsā Jārullāh was erroneous. This study examines Mūsā Jārullāh’s views on Qurʾanic translation; then, it examines his efforts to publish his own translation and the obstacles he encountered in this process. It then evaluates the possibilities suggested for the future of this translation. Finally, the question of whether the Quran translation published in Kazan in 2010 belongs to Mūsā Jārullāh is discussed in light of historical data, textual analyses, and relevant literature. Thus, the aim is to provide an accurate and consistent perspective on the discussions surrounding this translation.
Anahtar Kelimeler
Destekleyen Kurum
There is no supporting organization.
Proje Numarası
Proje numarası yoktur.
Etik Beyan
I declare that all processes of this study comply with research and publication ethics, and that I have adhered to ethical rules and principles of scientific citation.
نسبة ترجمة القرآن الكريم المنشورة في قازان إلى موسى جار الله
Öz
كان موسى جار الله بيكييف (1875-1949) عالمًا إسلاميًّا بارزًا بين أتراك قازان في أوائل القرن العشرين، يمتلك إرثًا فكريًّا واسعًا ومؤلفات عديدة. ومن أبرز أعماله ترجمته للقرآن الكريم إلى اللغة التركية التتارية. أتم موسى جار الله هذه ترجمته للقرآن الكريم عام (1912) ثم قام بعدة محاولات لنشرها، إلا أنها باءت كلها بالفشل نتيجة الانتقادات الشديدة التي وجهت لهذه الترجمة، وبسبب الضغوط الشديدة من الأوساط المحافظة آنذاك، ولذلك تم منعها من النشر لفترة طويلة. وظل مصير هذه الترجمة غير معروف بعد وفاته عام (1949)، ومع طرح احتمالات مختلفة، أشهرها ادعاءات بفقدان المخطوطة تمامًا، حتى عام (2010)، حيث نُشرت في قازان ترجمة للقرآن كانت بحوزة عائلة موسى جار الله، يُزعم أنها لموسى جار الله. إلا أن بعض الأبحاث العلمية أثبتت أن الترجمة المعنية هي في الواقع من تأليف سليمان توفيق، وبالتالي، فإن نسبتها إلى موسى جار الله كانت خطأً. وتتناول هذه الدراسة التي بين أيدينا آراء موسى جار الله حول ترجمة القرآن الكريم. ثم تتناول جهوده لنشر ترجمته الخاصة، والعقبات التي واجهها في هذه العملية. ثم تُقيِّم الإمكانيات المقترحة لمستقبل هذه الترجمة. وأخيرًا، تناقش نسبة ترجمة القرآن الكريم المنشورة في قازان عام (2010) إلى موسى جار الله.
Anahtar Kelimeler
Destekleyen Kurum
.لا توجد منظمة داعمة
Proje Numarası
Proje numarası yoktur.
Etik Beyan
.أعلن أن جميع عمليات هذه الدراسة تتوافق مع أخلاقيات البحث والنشر، وأنني التزمت بالقواعد والمبادئ الأخلاقية للاستشهاد العلمي
