'Kur’ân-ı Kerim Meâl ve Tefsiri' Adlı Eserin Tefsirdeki Metoduna Dair Bir İnceleme

Öz

Ülkemiz İlahiyat Fakültelerinde tefsir ilminin önemli ismi Prof. Dr. İsmail Cerrahoğlu hocanın tefsir ilmindeki yeri ve önemi tartışılmazdır. Eserleri birçok ilahiyat fakültesinde ders kitabı olarak okutulan, tefsir usulü ve tefsir tarihine dair ilk eserleri kaleme alan, tefsirde çığır açan, hocaların hocası Cerrahoğlu hocamızın tefsir yöntemini inceleme konusu yapmak bizim açımızdan önem arz etmektedir.

 Cerrahoğlu hocamız 1983 yılında Prof. Dr. Talat Koçyiğit hoca ile birlikte “Kur’an’ı Kerim Meal ve Tefsiri” isimli eseri kaleme almış ancak 6 cilt olarak tasarlanan tefsirin sadece birinci cildi basılmış ve devamı getirilememiştir. Tefsir; dili, üslubu, metodolojisi, kaynakları ve yorumları açısından özgün bir eserdir. Tefsirde ayetler ne rivayetlere boğulmuş ne de gereksiz açıklamalara yer verilmiştir. Herkesin anlayabileceği bir dil ve ilmi bir üslup kullanılmıştır.  Tefsirde geçmiş bilgiler taklit edilmemiş, aksine yeri geldiğinde müfessirlerin çoğunluğuna muhalefet edilmiş, israili bilgiler eleştirilerek reddedilmiş, bağlama uymayan konular yeniden yorumlanmış ve orjinal bir tefsir ortaya konulmuştur. Ayrıca tefsirde meal hatalarına dikkat çekilmiş ve alternatif meal ortaya konulmuştur.

Makalemizde Cerrahoğlu hocamızın tefsirde izlediği metodolojiyi ortaya koymayı ve tefsirin özgün yönlerini zikretmeyi hedeflemekteyiz. Tefsirin sadece tek cildi basıldığı için makalemiz 1. Cilt ile sınırlı olacaktır. Makalemiz Cerrahoğlu hocamız ile ilgili olduğu için Koçyiğit ve Cerrahoğlu tarafından ortak kaleme alınan tefsirde sadece Cerrahoğlu hocamızın ismini zikredeceğiz. 

Anahtar Kelimeler

• Cerrahoğlu,Koçyiğit,Tefsir,Meal

An investigation about tafseer methodology in the book Kur’ân-ı Kerim ve Tefsiri

Öz

Prof. Dr. İsmail Cerrahoğlu, who is one of the well-known scholars of Qur’anic interpretation in theology faculties in Turkey, had a considerable impact on tafseer researches. It is of great importantance  to examine his tafseer methodology, given the fact that he pionered writing boks on history and methodology of tafseer which are still used as textbooks in theology faculties in Turkey. In the mean time, he supervised many undergraduate students who are recently well-known scholars in the field.

Cerrahoğlu together with professor Talat Koçyiğit planned in 1983 to author a book titled as Translation and Commentary of the Qur’an which would consist of 6 volumes. However, they were only-able to complete and  publish the first volume and the rest of volumes could not be brought to public attetion. This tafseer is an original work in terms of language, methodology, resources and interpretations. The verses in the tafseer are neither overwhelmed by narrations nor by unnecessary explanations. A clear language with a scholarly approach were used in such a way that everyone could understand. Besied, a critial approach was adopted in this book rather  than mentioning  widespread information and ideas in previous boks. Also, narratives related to israliyat were not accepted. Apart from this the commentaries which are out f context were reinterpreted as well as indicating some translation mistakes and showing alternatives to them. As result, an original tafseer book had emerged.

In our study, we aim to investigate the methodology of Qur’anic interpretation for  Cerrahoğlu and identify the distinctive aspects of his approach. Our study covers the first volume of his tafseer which is the only published volüme. Although the research was co-authored by Cerrahoglu and Kocyigit, we only referred to Cerrahoglu as our main topic in this article.

Anahtar Kelimeler

• Cerrahoğlu,Koçyiğit,Tafseer,Translation,Commentary,Qur'an

Kaynakça

1. Akdemir, Salih, Cumhuriyet Dönemi Kur’ân Tercümeleri(Eleştirel bir Yaklaşım), Akid Yay., Ankara, 1989
2. Albayrak, Halis, Kur’ân’ın Bütünlüğü Üzerine, 7. Bsk., Şule Yay., İstanbul, 2015
3. Aldemir, Halil; Fatiha Suresi’nde Nimet Verilenler, Gazaba Uğrayanlar ve Delâlette Olanlar, Din Bilimleri Akademik Araştırma Dergisi, C. 12, S. 1, 2012
4. Altuntaş, Halil-Şahin, Muzaffer, Kur’an-ı Kerim Meali, 12. Bsk., DİB, Ankara, 2011
5. Ateş, Abdurrahman, Anlam BütünlüğüAçısından Bakara 189. Ayet ile İlgili Bir Değerlendirme, İnönü Üniv. İFD, Güz 2016/7(2)
6. Ateş, Süleyman, Kur’ân’ı Kerîm ve Yüce Meâli, Yeni Ufuklar Neşriyat, İstanbul, trs.
7. Aydemir Abdullah, Tefsirde İsrailiyyat, Beyan Yay., İstanbul, 2015
8. Aydın İsmail, Kur’an’ın Filolojik Yorumu, Ankara Okulu Yay., 1. Bsk., Ankara, 2014

9. Bayraklı, Bayraktar, Yeni Bir Anlayışın Işığında Kur’ân-Kerîm Meâli, Düşün Yay., İstanbul, 2016
10. Bilgin, Abdülcelil, Kur’an’ı Tanımak, 1. Bsk., Araştırma Yay., Ank., 2018
11. Buhârî, Ebû Abdullâh Muhammed bin İsmâîl el-Cu’fî(ö. 256/870), Sahîhu’l-Buhârî, thk. Muhammed Nizâr Temîm-Heysem Nizâr Temîm, Dâru’l-Erkâm, Beyrut, trs.
12. Cerrahoğlu, İsmail-Koçyiğit, Talât; Kur’an’ı Kerim Meal ve Tefsiri, Diyanet İşleri Başkanlığı Yayınları, Ankara, 1990
13. Cerrahoğlu, İsmail, Tefsir Usulü, TDV, 15. Bsk., Ank., 2006
14. _________ Tefsir Tarihi, Fecr Yay., 6. Bsk., Ankara, 2014 Cündioğlu Dücane, Kur’ân Çevirilerinin Dünyası, 2. Bsk., Kaknüs Yay., İstanbul, 2005
15. Çalışkan, İsmail, Tefsîr Usulü, Ankara Okulu Yay., Ankara, 2017
16. Çantay, Hasan Basri, Kur’ân-ı Hakim ve Meâl-i Kerîm, Balıkesir Üniv. İlahiyat Fak., Konya, 2014
17. Demirci, Muhsin, Tefsir Usulü, İFAV, İstanbul, 2016
18. Dereli, Muhammed Vehbi, Problematik Açıdan Kur’an-Sünnet İlişkisi, Fecr Yay., Ankara, 2010
19. Durmuş, Zülfikar, Kur’an’ın Türkçe Tercümeleri-“Aziz Kur’an” ve “İnsanlığa Son Çağrı Örneği”, Rağbet Yay., İstanbul, 2007
20. Ebû Bekr İbnu’l-Arabî, Muhammed bin Abdullâh bin Muhammed el-Meâfirî (ö. 543/1148), Ahkâmu’l-Kur’ân, I-IV, thk. Rizâ Farec el-Hamâmî, 1. Bsk., Mektebetü’l-Asriyye, Beyrut, 2003
21. Ebû Hâtim er-Râzî, Ahmet bin Hamdân (ö. 322/933), Kitâbu’z-Zînê, I-II, thk. Saîd el-Ğânimî, 1.Bsk., Menşûrâti’l-Cemel, Beyrut, 2015
22. Ebû Hilâl el-Askerî, Hasen bin Abdullâh (ö. 400/1009), el-Furûku’l-Luğaviyye, Muhammed İbrâhîm Selîm, 1. Bsk., Dâru’l-İlm ve’s-Sekâfe, Kâhire, 1997
23. ________el-Vücûh ve’n-Nezâir fi’l-Kur’âni’l-Kerîm, thk., Ahmed es-Seyyid, 1. Bsk., Dâru’l-Kütübi’l-İlmiyye, Lübnan, 2010
24. Ebû Ubeyde Ma’mer bin el-Müsennâ et-Teymî (ö. 209/824), Mecâzu’l-Kur’ân, I-II, thk. Muhammed Fuad Sezgin, Mektebetü Hanci, Kahire, trs.
25. Ebu Zeyd, Nasr Hamid, İlahi Hitabın Tabiatı, çev. Mehmet Emin Maşalı, 1. Bsk.,Kitabiyat Yay., Ankara, 2001
26. Elmalılı Muhammed Hamdi Yazır (ö. 1361/1942), Hak Dini Kur’ân Dili, I-X, Eser Neşriyat, byy, 1971
27. Fahruddîn er-Râzî, Muhammed bin Ömer bin Hasen bin Huseyn bin Alî et-Teymî (ö. 606/1210), Mefâtîhu’l-Ğayb/Tefsîru’l-Kebîr, I-XXIII, thk. İbrahîm Şemsuddîn, Ahmed Şemsuddîn, 4. Bsk., Dâru’l-Kütübi’l-İlmiyye, Beyrut , 2013
28. Fazlur Rahman, İslami Yenilenme Makaleler II, Çev. Adil Çiftçi, 4. Bsk., Ankara Okulu Yay., Ankara, 2015
29. Ferâhîdî, Ebû Abdurrahmân Halîl b. Ahmed (ö. 175/791), Kitâbu’l-Ayn, 1. Bsk., Mektebetü Lübnân thk. Dr. Davud Sellum vd. Beyrut, 2004
30. Ferrâ, Ebi Zekeriyyâ Yahyâ bin Ziyâd Abdullah (ö. 207/822), Meâni’l-Kur’ân, I-III, thk., İbrahim Şemsuddîn, 1. Bsk., Dâru’l-Kütübi’l-İlmiyye, Beyrut, 2002
31. Gezgin, Galip, Tefsîrde Semantik Metot, Rağbet Yay., İstanbul, 2015
32. Güneş, Abdulbaki, Kur’ân’da Bütünlük Mucizesi, Etkileşim Yay., İstanbul, 2014
33. Gürbüz, Faruk, Tercüme Problemleri ve Meâller, İnsan Yay., İstanbul, 2004
34. Güven, Şahin, Kur’ân’ın Anlaşılması ve Yorumlanmasında Çokanlamlılık Sorunu, 1.Bsk., Denge Yay., İstanbul, 2005
35. Hârûn bin Mûsâ(ö. 170/786), el-Vücûh ve’n-Nezâir fi’l-Kur’âni’l-Kerîm, thk. Dr. Hâtem Sâlih el-Zâmin, Vezâratu’s-Sekâfetü ve’l-A’lâm, Bağdâd, 1988
36. Hocaoğlu, Mustafa, Meal Yanlışları-I, Recep Tayyip Erdoğan Üniv., İFD, 1(2012), Rize, 2012
37. Işıcık, Yusuf, Kur’ân Meâli, 4. Bsk., Daru’s-Seyyid , Riyad, 2014
38. İbnu’l-Cevzî, Ebû’l-Ferâc Cemalüddîn Abdurrahmân bin Alî bin Muhammed (ö. 597/ 1201), Zâdu’l-Mesîr fî İlmi’t-Tefsîr, 1. Bsk., Dâru İbn Hazm, Beyrut, 2015
39. İbn Kesîr, İmâduddîn Ebû’l-Fidâ İsmail bin Ömer el-Kureşî (ö. 774/1373), Tefsîru’l-Kur’âni’l-Azîm, I-IV, 1. Bsk., Mektebetü Daru’s-Selam, Riyad, 1994
40. İbn Kuteybe, Ebû Muhammed Abdullâh bin Müslim ed-Dineverî(ö. 276/889 ), Te’vilu Müşkili’l-Kur’’ân, thk. Sa’d bin Necdet ömer, 1. Bsk., Müesseseti’r-Risâle, Beyrut, 2015
41. _________ Tefsîru Ğarîbu’l-Kur’ân, thk. Seyyid Ahmed Sakr, el-Mektebetü’l-Alemiyye, Beyrut, 2007
42. İbn Manzûr, Ebu’l-Fazl Cemâlüddîn Muhammed bin Mukerrem el-Ifrikî el-Mısrî(ö. 711/1311), Lisânu’l-Arab, I-II, thk. Yusuf Bekai vd., 1. Bsk., Müesseseti’l-A’lem li’l-Matbuât, Beyrut, 2005
43. İslamoğlu, Mustafa, Hayat Kitabı Kur’ân, 2. Bsk., Düşün Yay., İstanbul, 2012
44. ________Kur’an’ı Anlama Yöntemi, Düşün Yay., 3. Bsk., İstanbul, 2017
45. İsmail Hakkı İzmirli, Kur’an-ı Kerim ve Türkçe Anlamı, Eren Yay., İst., trs.
46. Karaalp, Cahit, Türkçe Meallerde Kavram Çevirileri Sorunu Salat Kavramı Örneği, Necmettin Erbakan Üniversitesi, SBE, Basılmamış Doktora TeziKaragöz, Mustafa, Dilbilimsel Tefsîr ve Kur’ân’ı Anlamaya Katkısı, 1.Bsk., Ankara Okulu Yayınları, Ankara, 2010
47. Karaman, Hayrettin vd., Kur’ân Yolu Türkçe Meâl ve Tefsîr, I-IV, DİB Yay., 5. Bsk. Ankara, 2014
48. Karataş, Ali; Kur’an’ı Kur’an ile Anlama, Ondokuz Mayıs Üniversitesi İFD, 2011, S. 31
49. ________ Meallere Tarihi Verileri Yansıtmanın Gerekliliği Üzerine, EKEV Akademi Dergisi, Yıl: 16 Sayı: 51 (Bahar 2012)
50. Karslı, İbrahim H., Kur’ân’ı Anlamaya Giriş, 1. Bsk., DİB Yay., Ankara, 2012
51. Kırdar, Şehabeddin, Letaif Luğaviyye ve Lemasat Beyaniyye fi’l-Kur’an,Tekin Kitabevi, 1. Bsk., Konya, 2016
52. Koçyiğit, Talat; Kur’an’ı Kerim Meal ve Tefsiri, I-VII, TDV, 1.Bsk., Ankara, 2016
53. Kurtubî, Ebû Abdullah Muhammed bin Ahmed el-Ensârî (ö. 671/1273), el-Câmi’ lî Ahkâmi’l-Kur’ân, I-XII, thk. Muhammed İbrahim el-Hafnevî-Mahmûd Hâmîd Osmân, Dâru’l-Hadîs, Kahire, 2002
54. Kuşeyrî, Ebû Kâsım Abdulkerîm bin Hevâzin bin Abdulmelik (ö. 465/1072), Letâifu’l-İşârât/Tefsîru’l-Kuşeyrî, I-III, thk. Abdullatîf Hasen Abdurrahmân 2. Bsk., Dâru’l-Kütübi’l-İlmiyye, Beyrut, 2007
55. Maşalı, Mehmet Emin, Tarihi ve Temel Meseleleriyle Kıraat İlmi, Otto Yay., 1. Bsk., Ankara, 2016
56. Mâturîdî, Ebû Mansûr Muhammed bin Muhammed bin Mahmûd (ö. 333/944), Tevilâtü Ehli’s-Sünne/Te’vilâtu’l-Kur’ân, I-X, thk. Dr. Mecdi Basillum, 1. Bsk., Dâru’l-Kütübi’l-İlmiyye, Beyrut, 2005
57. Muhammed Esed(ö. 1412/1992), Kur’ân Mesajı Meâl-Tefsîr, çev. Cahit Koytak-Ahmet Ertürk, 5. Bsk., İşaret Yay., İstanbul, 2002
58. Mukâtil bin Süleymân bin Beşîr (ö. 150/767), Tefsîru Mukâtil Bin Süleymân, I-III, 1. Bsk., thk. Ahmed Ferid, Dâru’l-Kütübi’l-İlmiyye, Beyrut, 2003
59. _______ el-Eşbâh ve’n-Nezâir fi’l-Kur’âni’l-Kerîm, thk. Abdullâh Şehhâte, Dâru Ğarîb, Kâhire, 2001
60. Müslim bin Haccâc, Ebû Huseyn el-Kuşeyrî(ö. 261/875) Sahîhu Müslim, thk. Ahmed Zehve- Ahmed İnaye, 1. Bsk., Dâru’l-Kitâbi’l-Arabî, Beyrut, 2004
61. Nehhâs, Ebû Ca’fer Ahmed bin Muhammed bin İsmail (ö. 338/950), Meâni’l-Kur’ân, I-II, thk. Yahya Murad, Dâru’l-Hâdis, Kahire, 2004
62. Nesefî, Abdullâh bin Ahmed bin Mahmûd (ö. 710/1310), Medâriku’t-Tenzîl ve Hakâİku’t-Te’vîl/Tefsîru’n-Nesefî, 1. Bsk., Dâru’l-Ma’rife, Beyrut, 2000
63. Okuyan, Mehmet, Kur’ân’ı Kerîm’de Çokanlamlılık, 1. Bsk., Düşün Yay., İstanbul, 2013
64. Özdeş, Talip; Kavramdan Teoriye Nesh Problemi, (Günümüz Tefsir Problemleri kitabının içinde), Edit. Ali Karataş, Yunun Emre Gördük, 1. Bsk., Bilay Yay., Ankara, 2018
65. Özsoy, Ömer, Kur’an ve Tarihsellik Yazıları, Kitabiyat Yay., Ankara, 2004
66. Öztürk Mustafa, Cumhuriyet Türkiyesinde Meal ve Tefsir Serencamı, 3. Bsk., Ankara Okulu Yay., 2015
67. _________ Kur’ân-ı Kerîm Meâli Anlam ve Yorum Merkezli Çeviri, 1. Bsk., Ankara Okulu Yay., Ankara, 2014
68. _________ İlahi Hitabın Tefsiri, 1.Bsk., Ankara Okulu Yay., Ankara, 2018
69. Öztürk, Yaşar Nuri, Kur’ân’ı Kerîm Meâli(Türkçe Çeviri), 144. Bsk., Yeni Boyut Yay., İstanbul, 2016
70. Paçacı, Mehmet, Tefsir’de Semantik ve Hermenötik, İslami İlimlerde Metodoloji/Usûl Mes’elesi I, 1. Bsk., Ensar Yay., İstanbul, 2005
71. Polat, Fethi Ahmet, Tefsîr Araştırmalarında Yöntem Sorunları I-II; 2. Bsk., Aybil Yay., Konya, 2014
72. Rağıb el-İsfehânî Ebu’l-Kâsım Huseyn bin Muhammed (ö. 502/1108), el-Müfredât fî Ğarîbi’l-Kur’ân, thk. Muhammed Halil Ayteni, 3. Bsk., Dâru’l-Ma’rife, Beyrut, 2001
73. Serinsu, Ahmet Nedim, Kur’an ve Bağlam, Şule Yay., 2. Bsk., İstanbul, 2012
74. Sicistânî, Ebû Bekr Muhammed bin Azîz(ö. 330/942), Tefsîru Ğarîbu’l-Kur’ân/Nuzhetu’l-Kulûb, Mektebetü Dâru’t-Turâs, Kahire, 2008
75. Suyûtî, Celâlüddîn Abdurrahmân bin Ebû Bekr bin Muhammed (ö. 911/1505), el-İtkân fî Ulûmi’l-Kur’ân, I-II, thk. Mustafâ Deyb el-Bûğâ, 5. Bsk., Dâru İbn Kesîr, Beyrut, 2002
76. Sülün, Murat, Kur’ân-ı Kerîm ve Türkçe Anlamı, 1. Bsk., Çağrı Yay., İstanbul, 2012
77. Şimşek, M. Sait, Günümüz Tefsir Problemleri, 13. Bsk., Kitap Dünyası, İst., 2016
78. ________ Kur’an’ın Anlaşılmasında İki Mesele, Ekin Yay., 4. Bsk., İst., 2004
79. Taberî, Ebû Ca’fer Muhammed bin Cerîr (ö. 310/923), Câmiu’l-Beyân an Te’vîli Âyi’l-Kur’ân, I-XV, Dâru İbn Hazm, Beyrut, 2013
80. Tâhir bin Âşûr, Muhammed (ö. 1393/1973), Tefsîru’t-Tahrîr ve’t-Tenvîr, I-XII, Dâru Suhnûn li’n-Neşr ve’t-Tevzi’, Tûnus, trs.
81. Tirmîzî, Ebû İsâ Muhammed bin İsâ bin Sevre(ö. 297/909), Sünenü’t-Tirmîzî, 1. Bsk., Dâru’l-Ma’rife, Beyrut, 2002
82. Uzun, Nihat, Bağlam ve Kur’ân’ın Anlaşılması Üzerine, 1. Bsk., Ankara Okulu Yay., Ankara, 2016
83. Vâhidî, Ebû’l- Hasen Alî bin Ahmed bin Muhammed (ö. 468/1075), Esbâbu Nüzûli’l-Kur’ân, thk. Kemâl Besyûnî Zeğlûl, 1. Bsk., Dâru’l-Kütübi’l-İlmiyye, Beyrut, 1991
84. Yezîdî, Ebû Abdurrahmân Abdullâh bin Yahyâ Bin el-Mubârek(ö.237/ 851), Ğarîbu’l-Kur’ân ve Tefsîrihi, thk. Muhammed Selîm el-Hâc, 1. Bsk., Alemu’l-Kütüb, Beyrut, 1985
85. Yüksel, Edip, Mesaj Kur’ân Çevirisi, 15. Bsk., Ozan Yay., İstanbul, 2016
86. Zeccâc, Ebû İshâk İbrâhîm bin es-Serî (ö. 311/923), Meâni’l-Kur’ân ve İ’râbuh, I-V, thk. Dr. Abdulcelil Abduh Şelbî, 1.Bsk., Âlemu’l-Kütüb, Beyrut-1988
87. Zehebî, Muhammed Huseyn(ö. 1397/1977), et-Tefsîr ve’l-Müfessirûn, I-III, Dâru’l-Erkâm, Beyrut, trs.
88. ________Tefsir ve Hadiste İsrâîliyât, çev: Enbiya-Asiye Yıldırım, Rağbet Yayınları, İstanbul-2003
89. Zemahşerî, Ebû’l-Kâsım Cârullah Mahmûd bin Ömer bin Muhammed (ö. 538/1144), el-Keşşâf an Hakâiki Ğavâmizi’t-Tenzîl ve Uyûnu’l-Ekâvîl fî Vucûhu’t-Te’vîl, I-IV, thk. Muhammed Abdusselâm Şâhîn, 1. Bsk., Dâru’l-Kütübi’l-İlmiyye, Beyrut, 1995
90. Zürkâni, Muhammed Abdulazim (ö. 1367/1948), Kur’ân İlimleri Menahilu’l-İrfan Tercümesi, I-II, çev. Yrd. Doç. Dr. Ramazan Şahan-Doç. Dr. Halil Aldemir, Beka Yay., İstanbul, 2015