Üreticilerin tıbbi ve aromatik bitki üretim alanlarını arttırma kararını etkileyen faktörler: Denizli ili örneği

Öz

Amaç: Bu çalışma tıbbi ve aromatik bitkilerin sürdürülebilirliği açısından üretim kararlarını etkileyen faktörlerin belirlenmesini amaçlamaktadır.

Tasarım/Metodoloji/Yaklaşım: Bu kapsamda tıbbi ve aromatik bitkiler üreticileri ve işletmelerinin genel özellikleri belirlenerek tıbbi ve aromatik bitkileri üretiminin sürdürülebilirliğini etkileyen faktörleri ortaya konulmaya çalışılmıştır. İşletmelere ilişkin genel veriler tablolar ve indeksler yoluyla özetlenmiştir. Üreticilerin tıbbi ve aromatik bitkiler üretim alanlarını arttırma kararlarını etkileyen faktörlerin belirlenmesinde lojistik regresyon analizinden yararlanılmıştır.

Bulgular: Üreticilerin yaşı ve tarım dışı gelir varlığı değişkenlerinin girdi maliyetlerinde olabilecek herhangi bir düşüş durumunda, üreticilerin tıbbi ve aromatik bitkiler üretim alanlarını arttırma tercihlerini etkileme konusunda istatistiksel olarak anlamlı olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Girdi maliyetlerinde herhangi bir düşüşün olması 70 yaş ve üzeri üreticilerin, 20-40 yaş aralığındaki üreticilere göre; tarım dışı gelir varlığı olan üreticilerin ise olmayanlara göre üretim alanlarını arttırma olasılıkları düşüktür. Tıbbi ve aromatik bitkiler satış fiyatlarının yükselişi 70 yaş ve üzeri üreticilerin, 20-40 yaş aralığındaki üreticilere göre; tarım dışı gelir varlığı olan üreticilerin ise olmayanlara göre üretim alanlarını arttırma olasılıkları düşüktür. Tıbbi ve aromatik bitkilerin üretim faaliyetine devlet desteği verilmesi durumunda üreticilerin üretim alanlarını artırma olasılığı değerlendirildiğinde yaş ve tarım dışı gelir varlığının bu olasılığa negatif yönlü etki ettiği gözlenmektedir.

Özgünlük/Değer: Sonuçlar göstermektedir ki, tıbbi ve aromatik bitkiler alanında faaliyet gösteren paydaşlar arasındaki işbirliğinin artırılması, bilgi paylaşımının teşvik edilmesi ve ortak projelerin desteklenmesi bu alt sektörün gelişimine katkı sağlayacaktır. Üreticilere teknik bilgi ve eğitim imkânlarının sağlanması, yenilikçi tarım uygulamalarının paylaşılması ve sektördeki en iyi uygulamaların yaygınlaştırılması için eğitim programları ve bilgi paylaşımlarının yapılmasına yönelik çalışmalar yapılmalıdır.

Anahtar Kelimeler

• Denizli ili
• lojistik regresyon
• tıbbi ve aromatik bitkiler
• üretim kararları

Etik Beyan

30.05.2022 tarihli ve 1501 numaralı Ege Üniversitesi Doğal Uygulamalı Bilimler Etik Komitesi toplantısında etik olarak uygun bulundu.

Factors influencing producers' decisions to increase medicinal and aromatic plant production areas: The case of Denizli province

Öz

Purpose: This study aims to determine the factors affecting production decisions that are important for the sustainability of medical and aromatic plants.

Design/Methodology/Approach: In this context, it was tried to reveal the factors affecting the sustainability of medical and aromatic plants production by determining the general characteristics of medical and aromatic plants producers and enterprises. General data on enterprises were summarized through tables and indices. Logistic regression was used to determine the factors affecting producers' decisions to increase their medical and aromatic plants production areas.

Findings: It was concluded that the variables of age and non-agricultural income of the producers were statistically significant in affecting the producers' preferences to increase their medical and aromatic plants production areas in case of any decrease in input costs. In case of any decrease in input costs, producers aged 70 years and over are less likely to increase their production areas than producers aged 20-40 years, and producers with non-agricultural income are less likely to increase their production areas than those without. Increase in medical and aromatic plants sales prices Producers aged 70 and over are less likely to increase their production areas than producers aged 20-40, and producers with non-agricultural income are less likely to increase their production areas than those without. When the probability of producers to increase their production areas in case of state support for medical and aromatic plants production activity is evaluated, it is observed that age and non-agricultural income have a negative effect on this probability.

Originality/Value: The results show that increasing cooperation among stakeholders operating in the field of medicinal and aromatic plants, encouraging information sharing, and supporting joint projects will contribute to the development of this sub-sector. Efforts should be made to provide producers with technical information and training opportunities, share innovative agricultural practices, and implement training programs and information sharing initiatives to disseminate best practices in the sector.

Anahtar Kelimeler

• Denizli province
• logistic regression
• medicinal and aromatic plants
• production decisions

Etik Beyan

It was found ethically appropriate at the meeting of Ege University Natural Applied Sciences Ethics Committee dated 30.05.2022 and numbered 1501.

Kaynakça

1. Acıbuca, V. & Bostan Budak, D., (2018), Dünya’da ve Türkiye’de Tıbbi ve Aromatik Bitkilerin Yeri ve Önemi. Çukurova Tarım ve Gıda Bilimleri Dergisi, 33(1), 37-44.
2. Adanacioglu H. (2017), Factors affecting farmers’ decisions to participate in direct marketing: A case study of cherry growers in the Kemalpasa District of Izmir, Turkey. Renewable Agriculture and Food Systems. 2017;32(4):291-305.
3. Agresti, A., (1990), Categorical Data Analysis, John Wiley&Sons, USA.
4. Alipour, M., Jafari, H. & Alizadeh, K., (2021), The effect of cultivation of medicinal plants on the economic development of rural settlements Case study: Villages of Kalat city. Propósitos y Representaciones, 9 (SPE2), e957. Doi: http://dx.doi.org/ 10.20511/pyr2021.v9nSPE2.957
5. Arı, A & Önder, H., (2013),Farklı Veri Yapılarında Kullanılabilecek Regresyon Yöntemleri, Anadolu Tarım Bilim. Derg.,28(3):168-174
6. Artukoğlu, M. M., Uzmay, A. & Olgun, A., (2002), An evaluation of medicinal and aromatic plant trade in the world, in the EU and in Turkey, Agro Food Industry Hi-Tech,13(6):19-22.
7. Atasoy, D., (2001), Lojistik regresyon analizinin incelenmesi ve bir uygulaması, Yüksek Lisans Tezi, Cumhuriyet Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, (Unpubliced).
8. Çelik, A.D. & Gül, A., (2020), Medicinal and Aromatic Plants Market in Hatay Province and Development Opportunities, Turkish Journal of Agriculture - Food Science and Technology.

9. Dogan, N. & Adanacioglu,H., (2024), Factors affecting decisions of farmers to produce geographical indication dry beans: a case from Turkey. Front. Sustain. Food Syst. 8:1348090.
10. Engindeniz, S., Öztürk, G., Aydın Can, B., Ünal, M., & Yücel Engindeniz, D., (2017), Comparative Economic Analysis of Crops in Rotation in Irrigable Lands in Izmir, Proceeding of V. Soil and Water Resources Congress with International Participation, September, 12-15, (2017), Kirklareli-Türkiye, pp.782-793.
11. Faydaoğlu, E. & Sürücüoğlu, M.S., (2011), Geçmişten Günümüze Tıbbi ve Aromatik Bitkilerin Kullanılması ve Ekonomik Önemi. Kastamonu Üniversitesi Orman Fakültesi Dergisi 11(1):52–62.
12. Gül, M., Aslan, O. & Sırıkçı, B. S., (2014), Determining the Costs, Production Inputs and Profit of Thyme Production Enterprises in Denizli province of Turkey. Journal of Essential Oil Bearing Plants, 17 (4): 562 – 569.
13. Hosmer, D. W. & Lemeshow, S., (1980), Goodness of Fit Tests for the Multiple Logistic Re- gression Model, Communications in Statistics, Seri A 9, 1043-1069p.
14. Kandemir, O., (2021), Dünya Ülkelerinde Sosyal Eşitsizliklerin Mutluluk Düzeyine Etkisi: Lojistik Regresyon Analizi, International Journal of Eurasia Social Sciences (IJOESS), 12(45), 612-625.
15. Kınıklı, M, F, & Yercan, M, (2025), How Does Cooperative Membership Affect Farm Efficiency? A Case Study of Dairy Farms in Izmir, Türkiye. Journal of Agricultural Sciences (Tarim Bilimleri Dergisi), 31(2):577-589.
16. Macaluso, D., Licciardo, F. & Carbone, K., (2024), Farming of Medicinal and Aromatic Plants in Italy: Structural Features and Economic Results, Agriculture 2024, 14, 151. https:// doi.org/10.3390/agriculture14010151
17. Newbold, P., (1995), Statistics for Business and Economics, Prentice-Hall International, New Jersey.
18. Onurlubaş, E., & Taşdan, K., (2017), Geleneksel Ürün Tüketimini Etkileyen Faktörler Üzerine Bir Araştırma. Bolu Abant İzzet Baysal Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 17(1), 115-132.
19. Parvin, S., Reza, A., Das, S., Main, M., Miah, U. & Karim, S., (2023), Potential Role and International Trade of Medicinal and AromaticPlants in the World, Eur. J. Agric. Food Sci. 2023,5, 89–99.
20. Riaz, U., Iqbal, S., Sohail, M. I., Samreen, T., Ashraf, M., Akmal, F. & Akhter, R. M., (2021), A comprehensive review on emerging importance and economical potential of medicinal and aromatic plants (MAPs) in current scenario, Pakistan Journal of Agricultural Research, 34(2): 381-392.
21. Şenel, S. & Alatlı, B., (2014), Lojistik regresyon analizinin kullanıldığı makaleler üzerine bir inceleme, Eğitimde ve Psikolojide Ölçme ve Değerlendirme Dergisi, 5(1), 35-52s.
22. T.C. Tarım ve Orman Bakanlığı (Türkiye Ministry of Agriculture and Forestry), (2020), Denizli Tarım ve Orman İl Müdürlüğü, Tarımsal Kayıtlar.
23. Terzi, O. & Artukoğlu, M., (2021), A study on farmers' approaches on input supply and marketing of agricultural products, Tarım Ekonomisi Dergisi, 27(1), 15-23pp.
24. TÜİK,(Turkish Statistical Institut). (2023), “Türkiye İstatistik Kurumu İstatistikleri”, https://data.tuik.gov.tr/ (Erişim tarihi: 8 Aralık 2023)
25. Yücel Engindeniz, D. & Yercan, M., (2025), A research on factors affecting fresh fruit and vegetable producers' tendency to participate in cooperatives, Ege Üniversitesi Ziraat Fakültesi Dergisi, 62 (1): 35-47.