Öğretmen Adaylarının Akademik Erteleme Davranışlarının Farklı Kişisel Değişkenlere Göre İncelenmesi: Ahi Evran Üniversitesi İslami İlimler Fakültesi Örneği

Öz

Zaman yönetiminde başarılı olamayan insanların işlerini erteleme eğiliminde oldukları söylenebilir. Erteleme davranışı öğrenme ortamında öğrenci başarısını olumsuz etkileyen önemli faktörlerden birisidir. Genel olarak erteleme, görevleri gereksiz yere ve kişide rahatsızlık oluşturacak şekilde geciktirme eylemi olarak tanımlanmaktadır. Erteleme davranışı için farklı sınıflandırılmalar yapılmaktadır. Bu sınıflamalardan birisi de akademik ertelemedir. Akademik erteleme eğilimde olan yükseköğretim öğrencilerinin akademik başarıları düşmektedir. Bu araştırmanın temel amacı İslami İlimler Fakültesinde öğrenim gören öğretmen adaylarının akademik erteleme davranışlarının hangi düzeyde olduğunu tespit etmek ve bazı değişkenlere göre farklılaşma durumunu belirlemektir. Bu amacı gerçekleştirmek için tarama modeli tercih edilmiş ve nicel araştırma tekniğine uygun olarak veriler toplanmıştır. Veri toplamak ve katılımcıların akademik erteleme davranışını ölçmek üzere Ocak ve Bulut tarafından 2015 yılında geliştirilen Akademik Erteleme Davranışı Ölçeği (AEDÖ) kullanılmıştır. Ölçeğin uygulanması için ölçeği geliştiren araştırmacılardan ve ilgili üniversitenin etik kurulundan izin alınmıştır. Araştırma katılımcılarını 2022-2023 eğitim ve öğretim yılında Ahi Evran Üniversitesi İslami İlimler Fakültesinde öğrenim görmekte olan bütün sınıf düzeylerinden 231 öğretmen adayı oluşturmaktadır. Araştırma sonunda katılımcı öğretmen adaylarının akademik erteleme davranışlarının “düşük” düzeyde olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Akademik erteleme ölçeği alt boyutları ile verilerin analizinde “Öğretmenlere İlişkin olumsuz algı” alt boyutu ortalamalarının diğerleri arasında en yüksek puana sahip olduğu ortaya çıkmıştır. Öğretmen adayları ile ilgili kişisel değişkenler açısından verilerin değerlendirilmesinde cinsiyet, öğrenim görülen sınıf düzeyi ve mezun olunan ortaöğretim çeşidi yönünden anlamlı bir fark olmadığı sonucuna ulaşılmıştır. Ancak akademik başarı, fakülteden memnuniyet durumu ve okulu tercih nedeni bakımından bazı farklılıklar olduğu ortaya çıkmıştır. Buna göre akademik başarısı yüksek, fakülteden memnun olan ve fakülteyi kendi isteği ile tercih eden öğretmen adaylarının akademik erteleme düzeyi diğerlerinden daha düşük çıkmıştır. Bu bulgular ışığında öğretmen adaylarının akademik erteleme davranışlarının azaltılması ve etkili zaman yönetimi için fakülte genelinde rehberlik faaliyetleri düzenlenebilir. Öğretim ve değerlendirme süreçlerinde motivasyon artırıcı etkinliklere yer verilmesi de akademik erteleme davranışının azaltılmasında etkili olabilir.

Anahtar Kelimeler

• Din Eğitimi
• Akademik Erteleme
• Zaman Yönetimi
• Öğretmen Adayları
• İslami İlimler Fakültesi Öğrencileri

Investigation of the Academic Procrastination Behaviors of Teacher Candidates According to Different Personal Variables: The Case of Ahi Evran University Faculty of Islamic Sciences

Öz

It can be said that people who are not successful in time management tend to procrastinate their tasks. Procrastination is one of the significant factors that negatively affect student success in the learning environment. Generally, procrastination is defined as the act of unnecessarily delaying tasks, causing discomfort to the individual. Procrastination behavior is classified in various ways, one of which is academic procrastination. Higher education students with a tendency for academic procrastination experience a decline in their academic achievements. The main purpose of this research is to determine the level of academic procrastination behavior among teacher candidates studying at the Faculty of Islamic Sciences and to identify differentiation according to certain variables. To achieve this goal, a survey model was preferred, and data were collected in accordance with quantitative research techniques. To measure academic procrastination behavior and collect data, the Academic Procrastination Behavior Scale (APBS), developed by Ocak and Bulut in 2015, was used. Permission for the scale's application was obtained from the researchers who developed it and the ethical committee of the relevant university. The research participants consisted of 231 teacher candidates from all class levels studying at Ahi Evran University Faculty of Islamic Sciences during the 2022-2023 academic year. As a result of the research, it was found that the academic procrastination behavior of the participant teacher candidates was at a "low" level. In the analysis of the data with the sub-dimensions of the academic procrastination scale, it was revealed that the "Negative Perception of Teachers" sub-dimension had the highest average score among the others. In terms of personal variables related to teacher candidates, it was concluded that there was no significant difference in terms of gender, class level of education, and type of secondary education graduated from. However, there were some differences regarding academic achievement, satisfaction with the faculty, and the reason for choosing the school. Accordingly, teacher candidates with higher academic achievement, those satisfied with the faculty, and those who chose the faculty of their own will had lower levels of academic procrastination compared to others. In light of these findings, guidance activities can be organized throughout the faculty to reduce the academic procrastination behavior of teacher candidates and promote effective time management. Including motivation-enhancing activities in the teaching and evaluation processes can also be effective in reducing academic procrastination behavior.

Anahtar Kelimeler

• The Education of Religion
• Academic Procrastination
• Time Management
• Teacher Candidates
• Students of the Faculty of Islamic Sciences

Kaynakça

1. Akdamar, E., & Kızılkaya, Y. M. (2022). Üniversite Öğrencilerinin Akademik Erteleme Eğilimleri ile Umutsuzluk Seviyeleri ve Akademik Başarıları Arasındaki İlişkinin İncelenmesi. Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi. https://doi.org/10.33437/ksusbd.844605
2. Aktaş, H. (2021). İlahiyat Fakültesi Öğrencilerinin Gelecek Zaman Algısı ile Akademik Erteleme Davranışı Arasındaki İlişki: Gümüşhane Üniversitesi Örneği. Gümüşhane Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, 10(20), 271-299.
3. Akyüz, M., Taşkın Yılmaz, F., & Aldemir, K. (2020). Zaman Yönetim Becerilerinin Akademik Başarı ile İlişki. Elektronik Sosyal Bilimler Dergisi, 19(73), Article 73. https://doi.org/10.17755/esosder.579867
4. Ay, M. F. (2021). İlahiyat Fakültelerinde Okul Terki: İlahiyat Fakültesinden Kayıt Sildirenler Üzerine Fenomenolojik Bir Araştırma. Eskiyeni, 43, Article 43. https://doi.org/10.37697/eskiyeni.846289
5. Balkıs, M. (2006). Öğretmen Adaylarının Davranışlarındaki Erteleme Eğiliminin, Düşünme ve Karar Verme Tarzları ile İlişkisi [Doktora Tezi]. Dokuz Eylül Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü.
6. Balkıs, M., & Duru, E. (2009). Prevalence of Academic Procrastination Behavior Among Pre-Service Teachers, and Its Relationship with Demographics and Individual Preferences. Eğitimde Kuram ve Uygulama, 5(1), Article 1.
7. Balkıs, M., Duru, E., Buluş, M., & Duru, S. (2006). Üniversite Öğrencilerinde Akademik Erteleme Eğiliminin Çeşitli Değişkenler Açısından İncelenmesi. Ege Eğitim Dergisi, 7(2), 57-73.
8. Baltacı, A. (2019). Yüksek Din Öğretiminde Okul Terki. Marife Dini Araştırmalar Dergisi, 19(2), Article 2. https://doi.org/10.33420/marife.625466

9. Bayrak, F. (2018). Üniversite Öğrencilerinin Karma Öğrenme Ortamındaki Akademik Erteleme Davranışları. Ege Eğitim Dergisi, 19(2), 470-487. https://doi.org/10.12984/egeefd.370025
10. Bayram, N. (2009). Sosyal Bilimlerde SPSS ile Veri Analizi (2. bs). Ezgi Basımevi.
11. Berber Çelik, Ç., & Odacı, H. (2015). Akademik Erteleme Davranışının Bazı Kişisel ve Psikolojik Değişkenlere Göre Açıklanması. Hacettepe Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 30(3), 31-47.
12. Bulut, R., & Ocak, G. (2017). Öğretmen Adaylarının Akademik Erteleme Davranışlarını Etkileyen Etmenler. E-Uluslararası Eğitim Araştırmaları Dergisi, 8(2), 75-90.
13. Büyüköztürk, Ş., Kılıç Çakmak, E., Akgün, Ö. E., Karadeniz, Ş., & Demirel, F. (2020). Bilimsel Araştırma Yöntemleri (29. bs). Pegem Akademi.
14. Can, A. (2019). SPSS ile Bilimsel Araştırma Sürecinde Nicel Veri Analizi (7. bs). Pegem Akademi Yayıncılık.
15. Chun Chu, A. H., & Choi, J. N. (2005). Rethinking Procrastination: Positive Effects of “Active” Procrastination Behavior on Attitudes and Performance. The Journal of Social Psychology, 145(3), 245-264. https://doi.org/10.3200/SOCP.145.3.245-264
16. Demi̇r, Ö. (2017). Erteleme Eğilimi ve Baş Etme Yolları Araştırmaları Bulgularının Dini Erteleme Açısından Yorumlanması. Bayburt Eğitim Fakültesi Dergisi, 12(24), Article 24.
17. Diler, R. (2022). Prof. Dr. Muhammet Şevki Aydın’ın Din Eğitimi Öğretmeni Anlayışına Katkıları. İçinde Prof. Dr. Muhammet Şevki Aydın ve Din Eğitimi Bilimine Katkıları. Ed. Süleyman Akyürek (1. bs, ss. 460-492). Kimlik Yayınları.
18. Güngör, A. (2021). Uzaktan Eğitimde Öğretmen Adaylarının Siber Aylaklık Davranışları ve Sebepleri Üzerine Bir İnceleme: Kilis 7 Aralık Üniversitesi İslami İlimler Fakültesi Örneği. Kilis 7 Aralık Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, 8(2), Article 2. https://doi.org/10.46353/k7auifd.995427
19. Kandemi̇r, M., Palancı, M., İlhan, T., & Avcı, M. (2017). Sınıf Tekrarı Yapan Öğrencilerin Akademik Erteleme Nedenleri. Erzincan Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 19(2), 285-302. https://doi.org/10.17556/erziefd.334989
20. Karadağ, E., & Yücel, C. (2023). Türkiye Üniversite Memnuniyet Araştırması. Üniar Yayınları.
21. Karasar, N. (1994). Bilimsel Araştırma Yöntemi (6. Baskı). Tekışık Matbası.
22. Kocabıyık Çeri, B., Çavuşoğlu, C., & Gürol, M. (2015). Üniversite Öğrencilerinin Akademik Erteleme Düzeylerinin İncelenmesi. The Journal of Academic Social Science Studies, 4(34), 385-394. https://doi.org/10.9761/JASSS2721
23. Korkmaz, M. (2010). İlahiyat Fakültesi Öğrencilerinin Fakülteyi Tercih Nedenleri: Erciyes Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Örneği. Bilimname, XVIII(1), 167-204.
24. Kutlu, N., & Gökdere, M. (2015). Öğretmen Adaylarının Akademik Erteleme Davranışı ile Öğretmenlik Mesleğine İlişkin Tutumlarının Karşılaştırmalı İncelemesi. Kastamonu Eğitim Dergisi, 23(3), 1311-1330.
25. Mişe, H., & Hançer, A. H. (2019). Öğretmen Adaylarının Akademik Erteleme Davranışlarının İncelenmesi. Uluslararası Kıbrıs Universitesi Fen-Edebiyat Fakultesi, 25(97-1), 726-738. https://doi.org/10.22559/folklor.975
26. Ocak, G., & Bulut, R. (2015). Akademik Erteleme Davranışı Ölçeği: Geçerlilik ve Güvenirlilik Çalışması. International Journal of Social Sciences and Education Research, 1(2), Article 2. https://doi.org/10.24289/ijsser.106455
27. Özer, A., & Altun, E. (2011). Üniversite Öğrencilerinin Akademik Erteleme Nedenleri. Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 11(21), 45-72.
28. Öztaş, S., Ünal, A., Yılmaz, İ. A., Büdün, E., Akın Gürdal, S., & Özkan, S. (2020). Üniversite Öğrencilerinin Memnuniyet Boyutlarının Belirlenmesine Yönelik Bir Araştırma: Pınarhisar Meslek Yüksekokulu Örneği. Ejovoc (Electronic Journal of Vocational Colleges), 10, 16-27.
29. Sarıkaya Aydın, K., & Koçak, S. (2016). Üniversite Öğrencilerinin Zaman Yönetimi Becerileri ile Akademik Erteleme Düzeylerinin İncelenmesi. Uşak Üniversitesi Eğitim Araştırmaları Dergisi, 2(3), 17-38. https://doi.org/10.29065/usakead.256378
30. Solomon, L. J., & Rothblum, E. D. (1984). Academic Procrastination: Frequency And Cognitive-Behavioral Correlates. Journal of Counseling Psychology, 31, 503-509.
31. Steel, P. (2007). The Nature of Procrastination: A Meta-Analytic and Theoretical Review of Quintessential Selfregulatory Failure. Psychological Bulletin, 133(1), 65-94.
32. Şengül, M., & Seyfi̇, R. Ö. (2020). Türkçe Öğretmeni Adaylarının Akademik Erteleme Davranışları ile Akademik Öz Yeterlikleri Arasındaki İlişkinin İncelenmesi. Cumhuriyet Uluslararası Eğitim Dergisi, 9(3), 755-773. https://doi.org/10.30703/cije.643239
33. Şimşek, H., İsli̇m, Ö. F., & Öztürk, N. (2019). Yükseköğretimde Kalite Arayışında Bir Gösterge Olarak Öğrenci Memnuniyeti: Bir Ölçek Geliştirme Çalışması. Trakya Eğitim Dergisi, 9(3), Article 3.
34. Şimşek, H., & Yıldırım, A. (2013). Sosyal Bilimlerde Nitel Araştırma Yöntemleri (9. bs). Seçkin Yayıncılık.
35. Uzun, B., & Demir, A. (2015). Erteleme: Türleri, Bileşenleri, Demografik Etkenler ve Kültürel Farklılıklar. Ege Eğitim Dergisi, 16(1), 106-121.
36. Ünal Süngü, A. (2022). Öğrencilerin İlahiyat Fakültesini Tercih Nedenleri (Burdur Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Örneği). Makü İlahiyat Fakültesi Dergisi, 3(1), 37-55.
37. Yıldız, S. (2017). Sosyal Bilimlerde Örnekleme Sorunu: Nicel ve Nitel Paradigmalardan Örnekleme Kuramına Bütüncül Bir Bakış. Kesit Akademi Dergisi, 3(11), 421-442.
38. Zorluoğlu, E., & Ertuğrul Yaşar, Z. (2021). Üniversite Öğrencilerinin Toplumsal Cinsiyet Rollerinin ve Toplumsal Cinsiyet Rollerine İlişkin Tutumlarının İncelenmesi. Erzurum Teknik Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 12, 1-17. https://doi.org/10.29157/etusbe.2020.59