Derleme

İran’da iklim değişikliğinin, klimatolojik, meteorolojik ve hidrolojik afetlere etkisi

Sayı: 80 30 Haziran 2022
PDF İndir
TR EN

İran’da iklim değişikliğinin, klimatolojik, meteorolojik ve hidrolojik afetlere etkisi

Öz

İklim değişikliği, çevreyi ve insan yaşamını pek çok bakımdan olumsuz etkilemektedir. Yerkürede
iklim değişikliğinin kanıtları yeterince kuvvetli ve ikna edicidir. Deniz seviyelerinin yükselmesi,
buzulların erimesi ve buzul alanlarının gerilemesi, yıllık yağış düzenlerinde ciddi değişimlerin
görülmesi ve küresel ısınmadaki artışlar belli başlı belirtilerdir. Araştırma bulguları ve tespitler
20. yüzyılın ortalarından bu yana değişimlerin temel nedeninin insan etkileri olduğunu ortaya
koymaktadır. Fosil yakıtların orantısız kullanımı atmosferdeki sera gazlarının hızlı artışına neden
olmuştur. Sera gazı seviyelerinde düşüş olmaz ise 2100 yılına kadar Dünya’nın ortalama sıcaklık
artışının 6.4 °C’ye ulaşabileceği ve ilişkili afet tehlikelerinin giderek artacağı yönünde sonuçlar
belirtilmektedir. İran, iklim değişikliğinin çevre ve toplum üzerindeki etkilerini ciddi artışlarla yaşayan
ülkeler arasındadır. 1900-1980 yılları arasında yılda gerçekleşen afet sayısı 100’ün altında
rapor edilmişken, 2000-2019 yılları arasında afet olayı sayısı yılda 400’e ulaşmıştır. Araştırmalar,
İran’da meydana gelen sel, fırtına, kuraklık, yer çökmesi ve orman yangınları gibi afet olaylarının
temel nedeninin iklim değişikliği olduğunu göstermektedir. İran, yaklaşık 687 milyon ton CO2
üretimi ile Orta Doğu’da iklim değişikliğinden sorumlu birinci, Dünya’da ise altıncı ülke sıralamasında
yer almaktadır. Gereken önlemlerin alınmaması durumunda önümüzdeki on yıl içerisinde
iklim ile ilişkili afetlerdeki artışın çok daha yüksek olacağına dikkat çekilmektedir.

Anahtar Kelimeler

Teşekkür

Yazarlar, titiz ve düzenli editörlüğü için dergi editörü Doç. Dr. Cihan BAYRAKDAR ile makaleye yapıcı önerileri ve değerli katkıları nedeniyle isimlerini belirtmeyen tüm hakemlere teşekkürü borç bilirler.

Kaynakça

  1. Abatzoglou, J. T., Williams, A. P., & Barbero, R. (2019). Global emergence of anthropogenic climate change in fire weather indices. Geophysical Research Letters, 46(1), 326-336. https://doi.org/ 10.1029/2018GL080959
  2. Adedeji, O., Okocha, R., & Olatoye, O. (2014). Global climate change. Journal of Geoscience and Environment Protection, 2, 114-122. https://www.scirp.org/pdf/GEP_2014042109284451.pdf
  3. Albergel, C., Calvet, J. C., Gibelin, A. L., Lafont, S., Roujean, J. L., & Berne, C. (2010). Observed and modelled ecosystem respiration and gross primary production of a grassland in southwestern France. Biogeosciences, 7(5), 1657-1668. https://doi. org/10.5194/bg-7-1657-2010
  4. Alizadeh-Choobari, O., Ghafarian, P., & Owlad, E. (2016). Temporal variations in the frequency and concentration of 47 dust events over Iran based on surface observations. International Journal of Climatology, 36(4), 2050-2062. https://doi.10.1002/joc.4479
  5. Alvankar, S. R., Nazari, F., & Fattahi, E. (2015). The intensity and return period of drought under future climate change scenarios in Iran. Journals of Spatial Analysis Environmental Hazards, 3(2), 99. https://www.magiran.com/paper/1622841?lang=en
  6. Amlishi, A. (2007). A study of the type and causes of fire in the forests of Gilan province. [Conference presentation]. The Second National Conference on Plant Protection of Forests and Rangelands of the Country, In the Field of Forests and Forestry, 129-128.
  7. Babaee, O., & Alijani, B. (2013). Spatial analysis of long duration droughts in Iran. Physical Geography Research Quartery, 45(3), 1-12. https://doi.10.22059/JPHGR.2013.35831
  8. Babaeian, E. (2019, November 18-19). Climate change in Iran: from effects and threats to opportunities. [Conference presentation]. Sixth Regional Conference of Climate Change, Tehran. https:// civilica.com/doc/1002757

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Yer Bilimleri ve Jeoloji Mühendisliği (Diğer)

Bölüm

Derleme

Yayımlanma Tarihi

30 Haziran 2022

Gönderilme Tarihi

10 Mart 2022

Kabul Tarihi

28 Nisan 2022

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2022 Sayı: 80

Kaynak Göster

APA
Tourani, M., Çağlayan, A., Işık, V., & Saber, R. (2022). İran’da iklim değişikliğinin, klimatolojik, meteorolojik ve hidrolojik afetlere etkisi. Türk Coğrafya Dergisi, 80, 97-114. https://doi.org/10.17211/tcd.1085714
AMA
1.Tourani M, Çağlayan A, Işık V, Saber R. İran’da iklim değişikliğinin, klimatolojik, meteorolojik ve hidrolojik afetlere etkisi. Türk Coğ. Derg. 2022;(80):97-114. doi:10.17211/tcd.1085714
Chicago
Tourani, Marjan, Ayşe Çağlayan, Veysel Işık, ve Reza Saber. 2022. “İran’da iklim değişikliğinin, klimatolojik, meteorolojik ve hidrolojik afetlere etkisi”. Türk Coğrafya Dergisi, sy 80: 97-114. https://doi.org/10.17211/tcd.1085714.
EndNote
Tourani M, Çağlayan A, Işık V, Saber R (01 Haziran 2022) İran’da iklim değişikliğinin, klimatolojik, meteorolojik ve hidrolojik afetlere etkisi. Türk Coğrafya Dergisi 80 97–114.
IEEE
[1]M. Tourani, A. Çağlayan, V. Işık, ve R. Saber, “İran’da iklim değişikliğinin, klimatolojik, meteorolojik ve hidrolojik afetlere etkisi”, Türk Coğ. Derg., sy 80, ss. 97–114, Haz. 2022, doi: 10.17211/tcd.1085714.
ISNAD
Tourani, Marjan - Çağlayan, Ayşe - Işık, Veysel - Saber, Reza. “İran’da iklim değişikliğinin, klimatolojik, meteorolojik ve hidrolojik afetlere etkisi”. Türk Coğrafya Dergisi. 80 (01 Haziran 2022): 97-114. https://doi.org/10.17211/tcd.1085714.
JAMA
1.Tourani M, Çağlayan A, Işık V, Saber R. İran’da iklim değişikliğinin, klimatolojik, meteorolojik ve hidrolojik afetlere etkisi. Türk Coğ. Derg. 2022;:97–114.
MLA
Tourani, Marjan, vd. “İran’da iklim değişikliğinin, klimatolojik, meteorolojik ve hidrolojik afetlere etkisi”. Türk Coğrafya Dergisi, sy 80, Haziran 2022, ss. 97-114, doi:10.17211/tcd.1085714.
Vancouver
1.Marjan Tourani, Ayşe Çağlayan, Veysel Işık, Reza Saber. İran’da iklim değişikliğinin, klimatolojik, meteorolojik ve hidrolojik afetlere etkisi. Türk Coğ. Derg. 01 Haziran 2022;(80):97-114. doi:10.17211/tcd.1085714

Cited By

Yayıncı: Türk Coğrafya Kurumu