EN
TR
Uşak şehrinde çıkmaz sokakların morfolojik analizi
Öz
Çalışmanın kapsamını Anadolu şehri morfolojisindeki cadde-sokak dokusunun önemli bir kısmını oluşturan çıkmaz sokaklar oluşturmaktadır. Artan nüfus ve değişen toplumsal ihtiyaçlar ekseninde yeni planlama süreçleri, çıkmaz sokaklarının karakteristik özelliklerini etkilemiştir. Dolayısıyla bu değişimin hem morfolojik hem de toplumsal olarak nasıl ortaya çıktığı anlamak önemlidir. Araştırma, Uşak’taki çıkmaz sokakların mahalle düzeyinde dağılımını haritalamayı, morfolojik özelliklerini ve kullanım biçimlerini analiz etmeyi amaçlamaktadır. Araştırma sonucunda Uşak’ta 79 çıkmaz sokak olduğu tespit edilmiştir. Şehrin ilk kurulduğu ve şehri doğu-batı istikametinde ikiye bölen karayolunun kuzeyinde bulunan Aybey, Işık, Karaağaç ve Sarayaltı gibi mahallelerde çıkmaz sokakların sayısı daha fazladır. Kentsel sit alanın içinde bulunduğu mahallelerde bu tür sokaklar yoğun olarak görülmektedir. Morfolojik özellikleri bakımından çıkmaz sokaklar, saf ve sızdıran tip olarak ikiye ayrılmıştır. Osmanlı şehirlerine özgü ivicaçlı, dar ve organik bir doku sergileyen çıkmaz sokakların aksine, Uşak’taki çıkmaz sokaklar düzdür ve alan derinliğini en üst düzeye çıkarmayı amaçlayan geometrik bir planlama yaklaşımını yansıtır. Tarihî konutlarla çevrili geleneksel çıkmaz sokaklar çalışma alanında bulunmamaktadır. Bunun yerine, bu sokaklar tek katlı konutlar veya yer yer 3-4 katlı apartmanlarla çevrelenmiştir. Sonuç olarak araştırmada, Uşak’taki gelenekselden modern şehir planlamasına geçişi ve bunun şehrin sokak yapısı üzerindeki etkisi vurgulamaktadır.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- Abu-Lughod, J. L. (1987). The Islamic city – historic myth, Islamic essence, and contemporary relevance. International Journal of Middle East Studies, 19 (2). 155-176.
- Acun, F. (2002). A portrait of the Ottoman cities. The Muslim World, 92, 255-281.
- Adıgüzel, F., & Balta, M, Ö. (2021). COVID-19 sürecinde kentsel açık ve yeşil alan erişilebilirliği: Uşak kenti örneği. Türk Coğrafya Dergisi, (79), 17-24. https://doi.org/10.17211/tcd.993130
- Aktüre, S. (1975). 17. yüzyıl başından 19. yüzyıl ortasına kadarki dönemde Anadolu Osmanlı şehrinde şehirsel yapının değişme süreci. ODTÜ Mimarlık Fakültesi Dergisi, 1 (1), 101–128.
- Aliağaoğlu, A. (2003). Afyon’da şehir morfolojisinin iki unsuru: Cadde-sokak sistemi ve konutlar. Coğrafi Bilimler Dergisi, 1 (2). 63-83.
- Aliağaoğlu, A., & Uğur, A. (2016). Osmanlı Şehri. Süleyman Demirel Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Sosyal Bilimler Dergisi (38), 203-226.
- Al-Sayyad, N., & Türeli, I. (2009). Islamic Urbanism. İçinde R. Kitchin, & N. Thrift (Eds.), International Encyclopedia of Human Geography (pp. 598-606). Elsevier. 10.1016/B978-008044910-4.01058-0
- Al-Sayyad, N. (1987). Space in an Islamic city: Some urban design patterns. Journal of Architectural and Planning Research, 4 (2). 108-119.
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
Beşeri Coğrafyada Kent , Kültür Coğrafyası, Şehir ve Bölge Planlama Eğitimi
Bölüm
Araştırma Makalesi
Yayımlanma Tarihi
30 Aralık 2024
Gönderilme Tarihi
24 Mayıs 2024
Kabul Tarihi
29 Ağustos 2024
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2024 Sayı: 86
APA
Yasak, Ü., & Sıtmaç, C. (2024). Uşak şehrinde çıkmaz sokakların morfolojik analizi. Türk Coğrafya Dergisi, 86, 57-69. https://doi.org/10.17211/tcd.1489470
AMA
1.Yasak Ü, Sıtmaç C. Uşak şehrinde çıkmaz sokakların morfolojik analizi. Türk Coğ. Derg. 2024;(86):57-69. doi:10.17211/tcd.1489470
Chicago
Yasak, Üzeyir, ve Cahitcan Sıtmaç. 2024. “Uşak şehrinde çıkmaz sokakların morfolojik analizi”. Türk Coğrafya Dergisi, sy 86: 57-69. https://doi.org/10.17211/tcd.1489470.
EndNote
Yasak Ü, Sıtmaç C (01 Aralık 2024) Uşak şehrinde çıkmaz sokakların morfolojik analizi. Türk Coğrafya Dergisi 86 57–69.
IEEE
[1]Ü. Yasak ve C. Sıtmaç, “Uşak şehrinde çıkmaz sokakların morfolojik analizi”, Türk Coğ. Derg., sy 86, ss. 57–69, Ara. 2024, doi: 10.17211/tcd.1489470.
ISNAD
Yasak, Üzeyir - Sıtmaç, Cahitcan. “Uşak şehrinde çıkmaz sokakların morfolojik analizi”. Türk Coğrafya Dergisi. 86 (01 Aralık 2024): 57-69. https://doi.org/10.17211/tcd.1489470.
JAMA
1.Yasak Ü, Sıtmaç C. Uşak şehrinde çıkmaz sokakların morfolojik analizi. Türk Coğ. Derg. 2024;:57–69.
MLA
Yasak, Üzeyir, ve Cahitcan Sıtmaç. “Uşak şehrinde çıkmaz sokakların morfolojik analizi”. Türk Coğrafya Dergisi, sy 86, Aralık 2024, ss. 57-69, doi:10.17211/tcd.1489470.
Vancouver
1.Üzeyir Yasak, Cahitcan Sıtmaç. Uşak şehrinde çıkmaz sokakların morfolojik analizi. Türk Coğ. Derg. 01 Aralık 2024;(86):57-69. doi:10.17211/tcd.1489470