Derleme

Yapay zekâ çağında coğrafya: Mekânsal veri, analiz ve disipliner dönüşüm

Sayı: 89 30 Haziran 2026
PDF İndir
TR EN

Yapay zekâ çağında coğrafya: Mekânsal veri, analiz ve disipliner dönüşüm

Öz

Bu çalışma, yapay zekâ (YZ) ile coğrafya arasındaki çok boyutlu ilişkiyi disiplinin tarihsel gelişimi, güncel uygulama alanları, epistemolojik dönüşümleri ve etik sonuçları çerçevesinde bütüncül bir perspektifle incelemektedir. Son yıllarda makine öğrenmesi, derin öğrenme ve büyük veri analitiği gibi teknolojik gelişmeler, coğrafi bilgi üretimi ve mekânsal analiz süreçlerini köklü biçimde dönüştürmüştür. Bu dönüşüm coğrafya ve alt araştırma alanlarında yeni araştırma olanaklarını ortaya çıkarmıştır. Bununla birlikte YZ’nin coğrafyaya entegrasyonu yalnızca metodolojik bir yenilik değil, daha ziyade coğrafi bilginin üretim biçimlerini, bilgi üretimindeki aktörleri ve disiplinin ontolojik temellerini yeniden düşünmeyi gerektiren bir dönüşümü ifade etmektedir. Bu araştırma, GeoAI kavramını disiplinlerarası bir çerçevede ele alarak YZ’nin coğrafyada ortaya çıkardığı epistemolojik ve ontolojik değişimleri posthümanist coğrafya tartışmaları bağlamında değerlendirmektedir. Ayrıca algoritmik önyargı, veri gizliliği, dijital bölünme ve derin sahte coğrafya gibi etik sorunları analiz ederek YZ temelli mekânsal bilgi üretiminin sonuçlarını tartışmaktadır. Çalışma, YZ çağında coğrafyanın rolünün yalnızca veri işleyen bir disiplin olmaktan çıkarak mekânsal bilginin bağlamsal yorumunu sağlayan ve politika üretim süreçlerine katkı sunan kritik bir alan olarak yeniden konumlandığını ileri sürmektedir.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. An, C., Wang, J., & Zhou, C. (2026). The evolution and current landscape of AI in geographical research: A large-scale systematic review. Geography and Sustainability, 7(1). https://doi.org/10.1016/j.geosus.2025.100392
  2. Ar, M. (2021). Mekân, yer ve yersizlik kavramları üzerine bir inceleme. Şehir ve Medeniyet Dergisi, 7(14), 8-25.
  3. Ar, M. (2025). Coğrafyadan ekrana: Dijitalleşme çağında mekânsal dönüşüm. İçinde Y. Söğüt (Ed.), DijiZAlim dijitalleşen dünyanın yol ayrımları (ss. 163-192). Literatürk.
  4. Ash, J., Kitchin, R., & Leszczynski, A. (2018). Digital turn, digital geographies? Progress in Human Geography, 42(1), 25– 43. https://doi.org/10.1177/0309132516664800
  5. Battle, R., & Kolas, D. (2012). Enabling the geospatial semantic web with Parliament and GeoSPARQL. Semantic Web, 3(4), 355–370. https://doi.org/10.3233/SW-2012-0065
  6. Batty, M. (2018). Artificial intelligence and smart cities. Environment and Planning B: Urban Analytics and City Science, 45(1), 3–6. https://doi.org/10.1177/2399808317751169
  7. Baydemir, R. (2025a). How Can We Utilise Artificial Intelligence (AI) in the Fight Against Climate Change? Opportunities and Challenges. 6th International Conference on Frontiers in Academic Research. Konya.
  8. Baydemir, R. (2025b). Artificial Intelligence (AI) in academic research?. 6th International Conference on Frontiers in Academic Research. Konya.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Beşeri Coğrafya (Diğer)

Bölüm

Derleme

Yayımlanma Tarihi

30 Haziran 2026

Gönderilme Tarihi

18 Mart 2026

Kabul Tarihi

1 Haziran 2026

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2026 Sayı: 89

Kaynak Göster

APA
Ar, M. (2026). Yapay zekâ çağında coğrafya: Mekânsal veri, analiz ve disipliner dönüşüm. Türk Coğrafya Dergisi, 89, 219-232. https://doi.org/10.17211/tcd.1912647
AMA
1.Ar M. Yapay zekâ çağında coğrafya: Mekânsal veri, analiz ve disipliner dönüşüm. Türk Coğ. Derg. 2026;(89):219-232. doi:10.17211/tcd.1912647
Chicago
Ar, Mazlum. 2026. “Yapay zekâ çağında coğrafya: Mekânsal veri, analiz ve disipliner dönüşüm”. Türk Coğrafya Dergisi, sy 89: 219-32. https://doi.org/10.17211/tcd.1912647.
EndNote
Ar M (01 Haziran 2026) Yapay zekâ çağında coğrafya: Mekânsal veri, analiz ve disipliner dönüşüm. Türk Coğrafya Dergisi 89 219–232.
IEEE
[1]M. Ar, “Yapay zekâ çağında coğrafya: Mekânsal veri, analiz ve disipliner dönüşüm”, Türk Coğ. Derg., sy 89, ss. 219–232, Haz. 2026, doi: 10.17211/tcd.1912647.
ISNAD
Ar, Mazlum. “Yapay zekâ çağında coğrafya: Mekânsal veri, analiz ve disipliner dönüşüm”. Türk Coğrafya Dergisi. 89 (01 Haziran 2026): 219-232. https://doi.org/10.17211/tcd.1912647.
JAMA
1.Ar M. Yapay zekâ çağında coğrafya: Mekânsal veri, analiz ve disipliner dönüşüm. Türk Coğ. Derg. 2026;:219–232.
MLA
Ar, Mazlum. “Yapay zekâ çağında coğrafya: Mekânsal veri, analiz ve disipliner dönüşüm”. Türk Coğrafya Dergisi, sy 89, Haziran 2026, ss. 219-32, doi:10.17211/tcd.1912647.
Vancouver
1.Mazlum Ar. Yapay zekâ çağında coğrafya: Mekânsal veri, analiz ve disipliner dönüşüm. Türk Coğ. Derg. 01 Haziran 2026;(89):219-32. doi:10.17211/tcd.1912647

Yayıncı: Türk Coğrafya Kurumu