Araştırma Makalesi

Yangın sonrası Akdeniz kızılçam (Pinus brutia Ten.) ormanlarında toprak element konsantrasyonlarındaki değişimler

Sayı: 88 29 Aralık 2025
PDF İndir
TR EN

Yangın sonrası Akdeniz kızılçam (Pinus brutia Ten.) ormanlarında toprak element konsantrasyonlarındaki değişimler

Öz

Orman yangınları, Akdeniz ekosistemlerinde vejetasyon yapısını, besin döngülerini, erozyon süreçlerini, su kalitesini ve toprakların fiziksel ile kimyasal özelliklerini önemli ölçüde etkileyen doğal bozulma olaylarıdır. Bu çalışma, Antalya ili Serik ilçesi Gebiz yöresinde, yarı kurak Akdeniz iklim koşullarında yer alan kızılçam (Pinus brutia Ten.) ormanlarında, yangından bir yıl sonra üst toprakta (0–5 cm) meydana gelen kimyasal değişimleri incelemeyi amaçlamaktadır. Yangın geçirmiş ve kontrol alanlarından alınan toplam 12 toprak örneğinde toplam azot (TN), fosfor (P), kalsiyum (Ca), magnezyum (Mg), potasyum (K), sodyum (Na), demir (Fe), bakır (Cu), çinko (Zn), manganez (Mn), organik karbon (OC), pH, elektriksel iletkenlik (EC) ve kalsiyum karbonat (CaCO₃) analiz edilmiştir. Veriler, dağılım özelliklerine göre eşleştirilmiş örneklem t-testi veya Wilcoxon testiyle değerlendirilmiş; ayrıca yangın kaynaklı zenginleşme faktörü (EFWF) hesaplanmıştır. Bulgular, yangın sonrası Zn (3,45), K (2,83), Ca (2,22), Mn (1,52) ve P (1,17) elementlerinde belirgin artışlar olduğunu göstermiştir. Buna karşın Fe (1,00) ve Cu (1,01) değerleri benzer kalmış, Mg (0,64) ve Na (0,85) azalmıştır. Sonuç olarak, yangından bir yıl sonra dahi toprak kimyasında anlamlı değişimlerin sürdüğü ve bu etkinin yangın sonrası toprak yönetimi ile rehabilitasyon planlamasında dikkate alınması gerektiği belirlenmiştir.

Anahtar Kelimeler

Destekleyen Kurum

TÜBİTAK

Proje Numarası

1919B012425183

Etik Beyan

Bu çalışma için Etik Kurul Onay Belgesi gerekmemektedir.

Teşekkür

Bu çalışma, Türkiye Bilimsel ve Teknolojik Araştırma Kurumu (TÜBİTAK) tarafından yürütülen 2209-A Üniversite Öğrencileri Araştırma Projeleri Destekleme Programı kapsamında desteklenmiştir (Proje Kodu: 1919B012425183). Laboratuvar analizleri konusunda yardımcı olan Batı Akdeniz Ormancılık Araştırma Enstitüsü Müdürlüğü ve ilgili laboratuvar çalışanlarına teşekkür ederiz

Kaynakça

  1. Abatzoglou, J. T., & Kolden, C. A. (2013). Relationships between climate and macroscale area burned in the western United States. International Journal of Wildland Fire, 22(7), 1003-1020. http://dx.doi.org/10.1071/WF13019
  2. Alcañiz, M., Outeiro, L., Francos, M., Farguell, J., & Úbeda, X. (2016). Long-term dynamics of soil chemical properties after a prescribed fire in a Mediterranean forest (Montgrí Massif, Catalonia, Spain). Science of The Total Environment, 572, 1329-1335. http://dx.doi.org/10.1016/j.scitotenv.2016.01.115
  3. Atalay, İ. (2006). Toprak oluşumu, sınıflandırılması ve coğrafyası. Çevre ve Orman Bakanlığı, Ağaçlandırma ve Erozyon Kontrolü Genel Müdürlüğü (AGM).
  4. Atalay, İ. (2014). Türkiye’nin ekolojik bölgeleri. Meta Basım ve Matbaacılık Hizmetleri.
  5. Avcı, M., & Korkmaz, M. (2021). Türkiye’de orman yangını sorunu: Güncel bazı konular üzerine değerlendirmeler. Turkish Journal of Forestry, 22(3), 229-240. https://doi.org/10.18182/tjf.942706
  6. Badía, D., Sánchez, C., Aznar, J. M., & Martí, C. (2015). Post-fire hillslope log debris dams for runoff and erosion mitigation in the semiarid Ebro Basin. Geoderma, 237, 298-307. http://dx.doi.org/10.1016/j.geoderma.2014.09.004
  7. Barbieri, M. (2016). The importance of enrichment factor (EF) and geoaccumulation index (Igeo) to evaluate the soil contamination. Journal of Geology & Geophysics, 5(1), 1-4. http://dx.doi.org/10.4172/2381-8719.1000237
  8. Bento-Gonçalves, A., Vieira, A., Úbeda, X., & Martin, D. (2012). Fire and soils: Key concepts and recent advances. Geoderma, 191, 3-13. http://dx.doi.org/10.1016/j.geoderma.2012.01.004

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Doğal Afetler , Toprak Coğrafyası , Fiziki Coğrafya

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

29 Aralık 2025

Gönderilme Tarihi

4 Kasım 2025

Kabul Tarihi

25 Kasım 2025

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2025 Sayı: 88

Kaynak Göster

APA
Çakmak, S., Çeber, H., Yılmaz, H., & Demir, T. (2025). Yangın sonrası Akdeniz kızılçam (Pinus brutia Ten.) ormanlarında toprak element konsantrasyonlarındaki değişimler. Türk Coğrafya Dergisi, 88, 157-170. https://doi.org/10.17211/tcd.1817476

Yayıncı: Türk Coğrafya Kurumu