Investigation of Variables Affecting Epistemological Views of Primary School Students

Öz

It is essential to examine what influences children's epistemological views and how they are formed and shaped. Therefore, this study aims to investigate the variables that influence elementary school students' epistemological views. Within this scope, the study seeks to examine the relationship between students' epistemological views and their demographic characteristics (gender, parents' education level), interest in science, frequency of watching documentaries, desire to become a scientist when they grow up, and metacognitive awareness. The study used a quantitative research survey design. The study sample consisted of 514 3rd and 4th grade students in the province of Bingöl. The data were analyzed statistically. According to the results, no significant relationships were found between students' epistemological views and gender, parents' educational level, positive interest in science, or documentary viewing status. However, a significant relationship was found among primary school students' epistemological views, their desire to become scientists, and their metacognitive awareness. In future research, qualitative studies that examine in depth how primary school students make sense of scientific concepts could strengthen the contextual foundations of these relationships. In line with the results, it is recommended that other variables that may influence children's epistemological views be examined.

Anahtar Kelimeler

• Epistemological views
• Metacognition
• Primary school

İlkokul Öğrencilerinin Epistemolojik Görüşlerini Etkileyen Değişkenlerin İncelenmesi

Öz

Çocukların epistemolojik görüşlerinin nelerden etkilendiği, nasıl oluşup şekillendiği konusunun oldukça önemli olduğu düşünülmektedir. Bu nedenle bu araştırma ile ilkokul öğrencilerinin epistemolojik görüşlerini etkileyen değişkenlerin incelenmesi amaçlanmıştır. Bu kapsamda öğrencilerin epistemolojik görüşleri ile demografik özellikleri (cinsiyet, ebeveynlerin öğrenim düzeyi), bilime duydukları ilgi, belgesel izleme sıklıkları, büyüdüklerinde bilim insanı olma istekleri ve üstbilişsel farkındalıkları arasındaki ilişkinin incelenmesi hedeflenmiştir. Çalışmada nicel araştırma yöntemlerinden tarama deseni kullanılmıştır. Araştırmanın örneklemini Bingöl ilinde 3. ve 4. sınıflarda öğrenim gören 514 öğrenci oluşturmuştur. Veriler istatistiksel analizlerle incelenmiştir. Bulgulara göre öğrencilerin epistemolojik görüşleri ile cinsiyet, ebeveynlerin öğrenim düzeyi, bilime duyulan pozitif ilgi ve belgesel izleme durumları arasında anlamlı bir ilişki tespit edilememiştir. Ancak ilkokul öğrencilerinin epistemolojik görüşleri ile bilim insanı olma istekleri ve üstbilişsel farkındalıkları arasında anlamlı bir ilişki olduğu tespit edilmiştir. Gelecek araştırmalarda, ilkokul öğrencilerinin bilimsel kavramları nasıl anlamlandırdığını derinlemesine inceleyen nitel çalışmalarla bu ilişkilerin bağlamsal temelleri güçlendirilebilir. Ulaşılan bulgular doğrultusunda çocukların epistemolojik görüşleri üzerinde etkili olabilecek diğer değişkenlerin incelenmesi önerilmiştir.

Anahtar Kelimeler

• Epistemolojik görüşler
• İlkokul
• Üstbiliş

Kaynakça

1. Alabay, E. (2020). 36-72 aylık çocukların merak ettikleri bilim sorularının çeşitli değişkenler açısından incelenmesi. Iğdır Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, (23), 669-692.
2. Alkış-Küçükaydın, M., Akkanat-Avşar, Ç., Ayaz, E., & Sayıcı, E. (2024). Predictors of science identity in primary school: Epistemological beliefs, competency beliefs, and science learning experiences. International Journal of Science Education, 47(9), 1169-1191.
3. Alpaslan, M. M. & Ulubey, O. (2016). Öz-yeterlik ile epistemolojik inançlar ilişkisinin cinsiyet açısından incelenmesi. Ö. Demirel, M. Demirel, E. Yağcı, & N.Yazçayır (Ed.), 4. Uluslararası Eğitim Programları ve Öğretim Kongresi Tam Metin Kitabı içinde (s. 11-18). Pegem Akademi.
4. Ayvacı, H. Ş., Atik, A., & Ürey, M. (2016). Okul öncesi çocuklarının bilim insanı kavramına yönelik algıları. Bartın University Journal of Faculty of Education, 5(3), 669-689.
5. Bahçivan, E. (2017). Eğitim bilimlerinde epistemoloji araştırmaları: düne, bugüne ve gelecek perspektiflere eleştirel bakış. Mersin Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 13(2), 760–772.
6. Bahşi, A. & Fırat, E. A. (2020). STEM etkinliklerinin 8. sınıf öğrencilerinin bilimsel süreç becerilerine, bilimsel epistemolojik inançlarına ve fen başarılarına etkisinin incelenmesi. Ondokuz Mayis University Journal of Education Faculty, 39(1), 1-22.
7. Barzilai, S. & Zohar, A. (2014). Reconsidering personal epistemology as metacognition: A multifaceted approach to the analysis of epistemic thinking. Educational Psychologist, 49(1), 13–35.
8. Bendixen, L. D. & Rule, D. C. (2004). An integrative approach to personal epistemology: A guiding model. Educational Psychologist, 39(1), 69–80.

9. Büyüköztürk, Ş. (2020). Sosyal bilimler için veri analizi el kitabı istatistik, araştırma deseni SPSS uygulamaları ve yorum. Pegem Akademi.
10. Çeliker, H. D. & Avcı, D. E. (2015). İlkokul öğrencilerinin bilim insanı algıları: öğrencilerin bilimsel faaliyetlere katılması bilim insanı algılarını nasıl etkiler? Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 1(36), 90-104.
11. Creswell, J. (2017). Araştırma deseni. Eğiten.
12. Demir, B. & Bal, A. P. (2014). Fen ve teknoloji ile sınıf öğretmenliği öğrencilerinin epistemolojik inanç ve öğrenme stillerinin incelenmesi. Elektronik Eğitim Bilimleri Dergisi, 3(5), 12-30.
13. Demircioğlu, H. (2008). Matematik öğretmen adaylarının üstbilişsel davranışlarının gelişimine yönelik tasarlanan eğitim durumlarının etkililiği. (Doktora Tezi). https://tez.yok.gov.tr/ sayfasından erişilmiştir.
14. Deryakulu, D. (2006). Epistemolojik inançlar. Y. Kuzgun & D. Deryakulu (Ed.), Eğitimde bireysel farklılıklar içinde (s. 253-280). Nobel.
15. Deryakulu, D. & Bıkmaz, H. F. (2003). Bilimsel epistemolojik inançlar ölçeğinin geçerlik ve güvenirlik çalışması. Eğitim Bilimleri ve Uygulama, 2(4), 243–257.
16. Dikmen, M. (2020). Öğrenme stillerine göre yapılandırılmış öğretim ilke ve yöntemleri dersinin öğretmen adaylarının epistemolojik inançlarına üstbiliş düşünme becerilerine akademik özyeterliliklerine ve akademik başarılarına etkisi. (Doktora Tezi). https://tez.yok.gov.tr/ sayfasından erişilmiştir.
17. Doğan, A. (2013). Üstbiliş ve üstbilişe dayalı öğretim. Middle Eastern & African Journal of Educational Research, 3, 6-15.
18. Elmalı, Ş. & Yıldız, E. (2017). Fen bilgisi öğretmen adaylarının sorgulama becerileri, epistemolojik inançları ve öğrenme stilleri. Adnan Menderes Üniversitesi Eğitim Fakültesi Eğitim Bilimleri Dergisi, 8(2), 92-108.
19. Erdamar, G. & Alpan, G. (2011). Öğretmen adaylarının epistemolojik inançları. Journal of New World Sciences Academy-Education Sciences (NWSA), 6(4), 2689-2698.
20. Erdoğan, K. & Ekici, M. (2017). Sosyal bilgiler öğretmenlerinin epistemolojik inançları ve öğretim stillerinin çeşitli değişkenler açısından incelenmesi. İlköğretim Online, 16(2), 782-813.
21. Eroğlu, S. E. & Güven, K. (2006). Üniversite öğrencilerinin epistemolojik inançlarının bazı değişkenler açısından incelenmesi. Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 16, 295-312.
22. Everson, H. T. & Tobias, S. (2001). The ability to estimate knowledge and performance in college: A metacognitive analysis. Instructional Science, 26, 65–79.
23. Field, A. (2005). Discovering statistics using SPSS. Sage.
24. Gençer, A. A. & Akman, B. (2015). Çocukların bilim insanları ve icatlarına yönelik fikirlerinin oluşumunda drama yönteminin etkisini incelemek. İlköğretim Online, 15(1), 161-171.
25. Güler, T. & Akman, B. (2006). 6 yaş çocuklarının bilim ve bilim insanı hakkındaki görüşleri. Hacettepe Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 31, 55-66.
26. Güneş, G. (2014). Çocukların epistemolojik görüşlerinin ve öğrenme stillerinin öklidyen geometrisinde modellenmesi. (Doktora Tezi). https://tez.yok.gov.tr/ sayfasından erişilmiştir.
27. Heidbrink, A. (2021). Metacognition in undergraduate chemistry education: Instructor perspectives and students’ use. (Yüksek Lisans Tezi). https://digscholarship.unco.edu/dissertations/759?utm_ source=digscholarship.unco.edu%2Fdissertations%2F759&utm_medium=PDF&utm_campaign=PDFCoverPages sayfasından erişilmiştir.
28. Hofer, B. K. (2001). Personal epistemology research: Implications for learning and teaching. Educational Psychology Review, 13(4), 353–383.
29. Hofer, B. K. & Sinatra, G. (2010). Epistemology, metacognition, and self-regulation: Musings on an emerging field. Metacognition and Learning, 5, 113–120.
30. Izgar, H. & Dilmaç, B. (2008). Yönetici adayı öğretmenlerin özyeterlik algıları ve epistemolojik inançlarının incelenmesi. Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 2, 437-446.
31. Kaçar, S. (2019). Fen bilimleri öğretiminde argümantasyona dayalı sorgulama yöntemi kullanmanın öğrencilerin epistemolojik inançlarına, üstbiliş becerilerine ve kavramsal anlama düzeylerine etkilerinin araştırılması. (Doktora Tezi). https://tez.yok.gov.tr/ sayfasından erişilmiştir.
32. Kahraman, Ö. G. & Ceylan, Ş. (2015). Bilimi yaratan duygu: Çocukların fen ve doğaya ilişkin konulardaki bilgi ve merakları. Türkiye Sosyal Araştırmalar Dergisi, 19(1), 207-230.
33. Kandemir, S. (2019). Ortaokul öğrencilerinin epistemolojik inançlarının eleştirel düşünme eğilimleri ile akademik özyeterlilikleri üzerindeki etkisi. Avrasya Uluslararası Araştırmalar Dergisi, 8(24), 178-208.
34. Kandemir, S. N. & Eğmir, E. (2021). Epistemolojik inancın eleştirel düşünme eğilimi ve akademik öz-yeterlik ile ilişkisinin incelenmesi. Adıyaman Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 14(39), 1–20.
35. Kanadlı, S. & Akay, C. (2019). Schommer’in epistemolojik inançlar modelinin cinsiyet ve akademik başarı açısından incelenmesi: Bir meta-analiz çalışması. Eğitim ve Bilim, 44(198), 389–411.
36. Karakelle, S. & Saraç, S. (2007). Çocuklar için üstbilişsel farkındalık ölçeği (ÜBFÖ-Ç) A ve B formları: Geçerlilik ve güvenirlik çalışması. Türk Psikoloji Yayınları, 10(20), 87–103.
37. Karasar, N. (2015). Bilimsel araştırma yöntemleri. Nobel Akademi.
38. Kaymak, E. (2010). Öğrencilerin epistemolojik inanış düzeyleri ile fiziğe ait kavramsal değişimleri arasındaki ilişkinin incelenmesi. (Yüksek Lisans Tezi). https://tez.yok.gov.tr/ sayfasından erişilmiştir.
39. Kesebir, G. (2019). Öğrenci matematik günlüklerinin başarı, üstbilişsel farkındalık ve motivasyon düzeylerine etkisi: Karma yöntem deseni. (Yüksek Lisans Tezi). https://tez.yok.gov.tr/ sayfasından erişilmiştir.
40. Kıralp, Y. A., Şahin, S. F., & Dinçyürek, S. (2008). Denetim odağı farklı psikolojik danışmanlık ve rehberlik (PDR) öğrencilerinin epistemolojik inançları. Dokuz Eylül Üniversitesi Buca Eğitim Fakültesi Dergisi, 23, 98-106.
41. Kızıklı, G. (2016). Bilimsel epistemolojik inançlar, TEOG sınavına ilişkin tutumlar ve TEOG başarısı arasındaki ilişkilerin incelenmesi. (Yüksek Lisans Tezi). https://tez.yok.gov.tr/ sayfasından erişilmiştir.
42. Koç-Erdamar, G. & Bangir-Alpan, G. (2011). Öğretmen adaylarının epistemolojik inançları. Journal of New World Sciences Academy Education Sciences, 6(4), 2569–2578.
43. Kutluca, A. Y., Soysal, Y., & Radmard, S. (2018). Öğrenmeye yönelik epistemolojik inançlar ölçeğinin uyarlama ve güvenirlik çalışması. Eğitimde Kuram ve Uygulama, 14(2), 129-152.
44. Küçükakça, H. (2021). Matematik dersinde üstbilişsel stratejiler kullanımının öğrencilerin üstbilişsel farkındalık ve matematiğe yönelik tutumlarına etkisi. (Yüksek Lisans Tezi). https://tez.yok.gov.tr/ sayfasından erişilmiştir.
45. MEB. (1973). 1739 Sayılı Millî Eğitim Temel Kanunu. https://oygm.meb.gov.tr/meb_iys_dosyalar/2017_11/08144011_KANUN.pdf sayfasından erişilmiştir.
46. Nuhoğlu, H. & Afacan, Ö. (2011). İlköğretim öğrencilerinin bilim insanına yönelik düşüncelerinin değerlendirilmesi. Ahi Evran Üniversitesi Kırşehir Eğitim Fakültesi Dergisi, 12(3), 279-298.
47. Önen, E. (2007). Gruplar arası karşılaştırmalarda ölçme değişmezliğinin incelenmesi: epistemolojik inançlar envanteri üzerine bir çalışma. Ege Eğitim Dergisi, 8(2), 87-109.
48. Özcan, B. (2024). Okul öncesi dönem çocuklarının epistemik merak düzeyleri ile mizaç özellikleri ve öğrenme davranışları arasındaki ilişkinin incelenmesi. (Yüksek Lisans Tezi). https://tez.yok.gov.tr/ sayfasından erişilmiştir.
49. Özdemir, İ. (2019). İlkokul öğretmenlerinin epistemolojik inançları ile öğretim stilleri arasındaki ilişkinini incelenmesi. (Yüksek Lisans Tezi). https://tez.yok.gov.tr/ sayfasından erişilmiştir.
50. Özdeş, S. & Aslan, O. (2019). Kız öğrencilerin bilim insanı cinsiyetine yönelik algılarını ve bilim insanı olma isteklerini etkileyen faktörler. Ondokuz Mayıs Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 38(1), 190-214.
51. Özsoy, S. & Ahı, B. (2014). Images of scientists through the eyes of the children. Necatibey Eğitim Fakültesi Fen ve Matematik Eğitimi Dergisi, 8(1), 204-230.
52. Öztürk, B. & Kurtuluş, A. (2017). Ortaokul öğrencilerinin üstbilişsel farkındalık düzeyi ile matematik öz yeterlik algısının matematik başarısına etkisi. Dicle Üniversitesi Ziya Gökalp Eğitim Fakültesi Dergisi, 31, 762-778.
53. Piaget, J. (1964). Cognitive development in children: Piaget. Journal of Research in Science Teaching, 2, 176–186.
54. Pintrich, P. R. (2002). The role of metacognitive knowledge in learning, teaching, and assessing (c. 41). Autumn.
55. Poyraz-Rüstemoğlu, H. (2019). Okul öncesi dönem çocuklarının bilim insanı imajlarının incelenmesi. (Yüksek Lisans Tezi). https://tez.yok.gov.tr/ sayfasından erişilmiştir.
56. Satmaz, A. (2019). 8. sınıf öğrencilerinin fen bilimlerindeki başarılarının bilimsel epistemolojik inançlarına ve cinsiyetine göre incelenmesi. (Yüksek Lisans Tezi). https://tez.yok.gov.tr/ sayfasından erişilmiştir.
57. Saygan, B. B. & Uludağlı, N. P. (2021). Yaşam boyu toplumsal cinsiyet rollerinin gelişimi. Psikiyatride Güncel Yaklaşımlar, 13(2), 354-382.
58. Schommer-Aikins, M. (2004). Explaining the epistemological belief system: Introducing the embedded systemic model and coordinated research approach. Educational Psychologist, 39(1), 19-29.
59. Schommer, M. (1990). Effects of beliefs about the nature of knowledge on comprehension. Journal of Educational Psychology, 82(3), 498-504.
60. Sezgin, M., Ayğar, B., & Gündoğdu, M. (2019). Üniversite öğrencilerinde üstbilişsel farkındalık ve epistemolojik inancın incelenmesi. Mersin Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 15(1), 276–289.
61. Şenel, T. & Aslan, O. (2014). Okul öncesi öğretmen adaylarının bilim ve bilim insanı kavramlarına ilişkin metaforik algıları. Mersin Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 10(2), 10-24.
62. Toprak, E. N. (2024). Bilimsel yaratıcılık açısından öğrencilerin epistemolojik inançları: Farklı eğitim kademelerinde karşılaştırmalı bir çalışma. (Yüksek Lisans Tezi). https://tez.yok.gov.tr/ sayfasından erişilmiştir.
63. Usta, İ. (2019). Sınıf öğretmenlerinin epistemolojik inançları ve öğretmen öğrenme anlayışlarının incelenmesi. (Yüksek Lisans Tezi). https://tez.yok.gov.tr/ sayfasından erişilmiştir.
64. Yeşilyurt, E. (2013). İlköğretim okulu öğrencilerinin bilimsel epistemolojik inançları. The Journal of Academic Social Science Studies, 6(1), 1587-1609.