An Examination of Teachers’ Opinions on Educational and Instructional Practices in Special Education Kindergartens

Öz

This study examined teachers' views on the education and training activities in a special education kindergarten. The participant group in the study, which was designed with a phenomenological design, one of the qualitative research designs, was seven special education and seven preschool teachers who voluntarily agreed to participate in the study from a special education kindergarten affiliated with the Ministry of National Education, determined by the appropriate case sampling method. A semi-structured interview form was used to collect data. The data were analyzed using an inductive content analysis technique. The findings emphasized that special education preschools supported learning and development. The teachers stated that group training contributed positively to developing social skills. However, there were difficulties in organizing them due to skill deficiencies and problem behaviors in children. Teachers talked about the development-supporting activities they organized with children. It was stated that there might be problems in the process due to the lack of knowledge of preschool teachers. Special education and pre-school teachers expressed their roles in the special education kindergarten. It emphasized that positive developments observed in children's individual development and positive feedback from parents contributed to teacher work motivation. Teachers stated that their undergraduate education did not provide theoretical and practical knowledge. Based on the research results, suggestions for practice and further research were included.

Anahtar Kelimeler

• Early childhood special education
• Special education kindergarten
• Education and training
• Special education teacher
• Preschool teacher

Özel Eğitim Anaokulunda Sürdürülen Eğitim Öğretime Yönelik Öğretmen Görüşlerinin İncelenmesi

Öz

Bu araştırmada özel eğitim anaokulunda sürdürülen eğitim öğretim faaliyetlerine yönelik öğretmenlerin görüşlerini incelemek amaçlanmıştır. Nitel araştırma desenlerinden fenomenolojik desen ile desenlenerek yürütülen çalışmada katılımcı grubu uygun durum örnekleme yöntemi ile belirlenen, Millî Eğitim Bakanlığına bağlı bir özel eğitim anaokulundan çalışmaya gönüllü katılmayı kabul eden yedi özel eğitim ve yedi okul öncesi öğretmenidir. Veri toplamak amacıyla yarı yapılandırılmış görüşme formu kullanılmıştır. Veriler tümevarımsal bir yaklaşımla içerik analizi tekniği ile analiz edilmiştir. Bulgularda, özel eğitim anaokullarının öğrenme ve gelişimi desteklemede önemli bir yerde olduğu vurgulanmıştır. Öğretmenler tarafından grup eğitimlerinin sosyal becerileri geliştirmede olumlu katkılar sağladığı ancak çocuklardaki beceri yetersizlikleri ve problem davranışlar nedeniyle düzenlenmesinde güçlükler yaşandığı belirtilmiştir. Öğretmenler çocuklarla düzenledikleri gelişimi destekleyici çalışma/etkinliklerin neler olduğundan söz etmişlerdir. Okul öncesi öğretmenlerinin bilgi yetersizliği yaşadıklarından ötürü süreçte sorunlar yaşanabildiği belirtilmiştir. Özel eğitim ile okul öncesi öğretmenleri kendilerinin özel eğitim anaokulunda üstlendikleri rollerin neler olduğunu ifade etmişlerdir. Çocukların bireysel gelişimlerinde gözlemlenen olumlu gelişmelerin ve ebeveyn olumlu geri bildirimlerinin öğretmen çalışma motivasyonuna katkı sağladığı vurgulanmıştır. Öğretmenler lisans eğitimlerinin teorik ve uygulamalı bilgi kazandırma açısından yetersiz olduğunu belirtmişlerdir. Sonuçlara dayalı olarak uygulama süreçleri ile ileri araştırmalara yönelik önerilerde bulunulmuştur.

Anahtar Kelimeler

• Erken çocuklukta özel eğitim
• Özel eğitim anaokulu
• Eğitim öğretim
• Özel eğitim öğretmeni
• Okul öncesi öğretmeni

Kaynakça

1. Arı, A. & Kat, B. (2024). Özel eğitim öğretmenlerinin özel eğitim öğretmenliği programına ilişkin görüşlerinin incelenmesi. Trakya Eğitim Dergisi, 14(3), 1790-1812.
2. Birkan, B. (2002). Erken özel eğitim hizmetleri. Ankara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Fakültesi Özel Eğitim Dergisi, 3(2), 99-109. https://doi.org/10.1501/Ozlegt_0000000062
3. Creswell, J. W. (2023). Nitel araştırma yöntemleri beş yaklaşıma göre nitel araştırma ve araştırma deseni (M. Bütün & S. B. Demir, Çev. Ed.). Siyasal.
4. Demiröz, K. & Kayhan, N. (2025). Erken çocukluk özel eğitiminde aile ve personel iş birliği. Ankara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Fakültesi Özel Eğitim Dergisi, 26(2), 201-214. https://doi.org/10.21565/ozelegitimdergisi.1414743
5. Dunst, C., Bruder, M. B., Maude, S., Schnurr, M., Van Polen, A., Frolek Clark, G., …, & Gethmann, D. (2019). Professional development practices and practitioner use of recommended early childhood ıntervention practices. Journal of Teacher Education and Educators, 8(3), 229-246.
6. Ekiz, D. (2017). Bilimsel araştırma yöntemleri. Anı.
7. Ergül, C. (2009). Öğretimsel düzenlemeler modelinin erken çocukluk özel eğitiminde kullanılması. Ankara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Fakültesi Özel Eğitim Dergisi, 10(01), 43-55. https://doi.org/10.1501/Ozlegt_0000000132
8. Göktaş, A. (2023). MEB erken çocukluk özel eğitim öğretim programının CIPP modeline (bağlam-girdi-süreç-ürün) göre değerlendirmesi. Sosyal Sağlık Dergisi, 3(1), 1-23.

9. Gönen, A., Kılıç, K., & Koçak, F. (2024). Özel eğitim anaokullarında çalışmakta olan öğretmenlerin yaşadıkları güçlüklerin belirlenmesi. İnönü Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 25(2), 969-990. https://doi.org/10.17679/inuefd.1457361
10. Gül, S. O. & Diken, İ. H. (2009). Erken çocuklukta özel eğitime ilişkin Türkiye’de gerçekleştirilmiş lisansüstü tez çalışmalarının gözden geçirilmesi. International Journal of Early Childhood Special Education, 1(1), 46-78.
11. Ho, H. K. (2010). Early ıntervention for young children with special needs in Taiwan. International Journal of Early Childhood Special Education, 2(1), 1-11. https://doi.org/10.20489/intjecse.107954
12. Ingersoll, B. & Dvortcsak, A. (2006). Including parent training in the early childhood special education curriculum for children with autism spectrum disorders. Topics in Early Childhood Special Education, 26(3), 179–187. https://doi.org/10.1177/02711214060260030501
13. Kim, J. & Kim, K-H. (2023). Special education teacher training programs in South Korea: Current status and issues. Intervention in School and Clinic, 59(4), 287–291. https://doi.org/10.1177/10534512231179093
14. Köse, İ. E. & Aslan-Bağcı, Ö. (2025). Özel eğitim öğretmenlerinin perspektiflerinden özel eğitim ve rehabilitasyon merkezlerindeki destek eğitim süreçleri. Uşak Üniversitesi Eğitim Araştırmaları Dergisi, 11(1), 1-18. https://doi.org/10.29065/usakead.1574352
15. Lincoln, Y. S. & Guba, E. G. (1985). Naturalistic inquiry. Sage.
16. Macy, M., Squires, J., & Barton, E. E. (2009). Providing optimal opportunities: Structuring practicum experiences in early intervention and early childhood special education. Topics in Early Childhood Special Education, 28(4), 209–218. https://doi.org/10.1177/0271121408328220
17. Mahurin-Smith, J. & Lorio, C. (2023). Transition class: A bridge from early intervention to early childhood special education. Education 3-13, 1-8. https://doi.org/10.1080/03004279.2023.2233983
18. McConnell, S. R. (2000). Assessment in early ıntervention and early childhood special education: Building on the past to project ınto our future. Topics in Early Childhood Special Education, 20(1), 43–52.
19. MEB. (2018). Millî eğitim bakanlığı özel eğitim hizmetleri yönetmeliği (ÖEHY). MEB. https://mevzuat.meb.gov.tr/dosyalar/1963.pdf sayfasından erişilmiştir.
20. Moran, K. K. & Sheppard, M. E. (2023). Finding the on ramp: Accessing early ıntervention and early childhood special education in an urban setting. Journal of Early Intervention, 45(4), 391-407. https://doi.org/10.1177/10538151221137801
21. Obeng, C. S. (2012). Children with disabilities in early care in Ghana. International Journal of Early Childhood Special Education, 4(2), 50-63. https://doi.org/10.20489/intjecse.107939
22. ÖERHGM. (2025). Erken çocukluk özel eğitim programı (0-36 ay) ve okul öncesi özel eğitim programı (37-78 ay) taslak öğretim programlarımız askıya çıktı. https://orgm.meb.gov.tr/www/erken-cocukluk-ozel-egitim-programi-0-36-ay-ve-okul-oncesi-ozel-egitim-programi-37-78-ay-taslak-ogretim-programlarimiz-askiya-cikti/icerik/3370 sayfasından erişilmiştir.
23. Raver, S. A. (2004). Monitoring child progress in early childhood special education settings. Teaching Exceptional Children, 36(6), 52-57. https://doi.org/10.1177/004005990403600606
24. Recchia, S. L. & Puig, V. I. (2011). Challenges and inspirations: Student teachers’ experiences in early childhood special education classrooms. Teacher Education and Special Education, 34(2), 133–151. https://doi.org/10.1177/0888406410387444
25. Sabuncuoğlu, M. E. & Diken, İ. H. (2010). Early childhood intervention in Turkey: Current situation, challenges and suggestions. International Journal of Early Childhood Special Education, 2(2), 149–160.
26. Sazak-Pınar, E. (2006). Dünyada ve Türkiye’de erken çocukluk özel eğitiminin gelişimi ve erken çocukluk özel eğitim uygulamaları. Ankara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Fakültesi Özel Eğitim Dergisi, 7(2), 71-83. https://doi.org/10.1501/Ozlegt_0000000098
27. Stayton, V. D., Kilgo, J., Horn, E., Kemp, P., & Bruder, M. B. (2024). Standards for early ıntervention/early childhood special education: The development, uses, and vision for the future. Topics in Early Childhood Special Education, 44(3), 195-205. https://doi.org/10.1177/02711214231165192
28. Syrjämäki, M., Sajaniemi, N., Suhonen, E., Alijoki, A., & Nislin, M. (2017). Enhancing peer interaction: An aspect of a high-quality learning environment in Finnish early childhood special education. European Journal of Special Needs Education, 32(3), 377-390. https://doi.org/10.1080/08856257.2016.1240342
29. Szocik, K., O’Brien, K. M., Nagro, S. A., & Gerry, M. A. (2024). Early childhood special education teacher candidates’ field experiences: A systematic review. Topics in Early Childhood Special Education, 44(2), 152–166. https://doi.org/10.1177/02711214231225898
30. Tomris, G. & Çelik, S. (2022). Erken çocukluk özel eğitimi: Kuramsal ve yasal temeller, Dünya’daki ve Türkiye’deki son eğilimler. Ankara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Fakültesi Özel Eğitim Dergisi, 23(1), 243-269. https://doi.org/10.21565/ozelegitimdergisi.748893
31. Tunçeli, H. İ. & Zembat, R. (2017). Erken çocukluk döneminde gelişimin değerlendirilmesi ve önemi. Eğitim Kuram ve Uygulama Araştırmaları Dergisi, 3(3), 1-12.
32. Türkkent, E. & Özer, M. (2023). Özel eğitime ihtiyacı olan bireyler için (0-36 ay) erken çocukluk özel eğitim öğretim programı: Ebeveynlerin program ve sürece yönelik deneyimlerinin incelenmesi. Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 20(1), 304-331. https://doi.org/10.33711/yyuefd.1184757
33. Wei, X., Wagner, M., Christiano, E. R. A., Shattuck, P., & Yu, J. W. (2013). Special education services received by students with autism spectrum disorders from preschool through high school. The Journal of Special Education, 48(3), 167–179. https://doi.org/10.1177/0022466913483576
34. Yazçayır, G., Önal, Y., Akkaya, G., & Semiz, Y. E. (2022). Erken çocukluk özel eğitim programlarına ilişkin eğitmenlerin deneyimlerinin incelenmesi. Uludağ Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 35(3), 699-721. https://doi.org/10.19171/uefad.1165334
35. Yıldırım, A. & Şimşek, H. (2021). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri (12. b.). Seçkin.