Yıl 2019, Cilt 17 , Sayı 2, Sayfalar 236 - 257 2019-12-30

Okul Psikolojik Danışmanlarının Okul Yöneticileri ve Öğretmenlerden Beklentileri

Derya KOÇAK BIÇAK [1] , Ayşe OTTEKİN DEMİRBOLAT [2]


Okullarda rehberlik hizmetlerinin etkin bir şekilde yürütülebilmesi için bu hizmetleri yürüten rehber öğretmenlerin beklentilerinin güncel ve kapsamlı bir şekilde belirlenmesine ihtiyaç duyulmaktadır. Bu araştırmanın amacı, Rehberlik ve Psikolojik Danışma hizmetlerinin yürütülmesi sürecinde rehber öğretmenlerin okul yöneticileri ve öğretmenlerden beklentilerini saptamaktır. Çalışmanın amacına ulaşmak için nitel araştırma yöntemi kullanılmıştır. Çalışma grubunu Çorum ilinde ilkokul, ortaokul ve liselerde görev yapan 48 rehber öğretmeni oluşturmaktadır. Katılımcıların belirlenmesinde amaçlı örnekleme yöntemlerinden ölçüt örnekleme kullanılmıştır. Araştırmanın verileri, araştırmacılar tarafından geliştirilen yarı yapılandırılmış görüşme formları ile toplanmıştır. Elde edilen veriler nitel analiz yöntemi olan betimsel analiz ile çözümlenmiştir. Rehber öğretmenler, rehberlik hizmetlerinin gerektirdiği fiziki şartların yöneticiler tarafından sağlandığını, yöneticilerin rehberlik hizmetleri dışında farklı iş taleplerinde bulunduklarını belirtmişlerdir. Rehber öğretmenler yöneticilerden genel olarak yapılan çalışmalara destek olmalarını, alan hakkında bilgi sahibi olmalarını ve meslekle ilgili yanlış algılarını değiştirmelerini beklemektedirler. Rehber öğretmenlerin diğer öğretmenlerden en önemli beklentileri ise öğretmenlerin rehberlik servisiyle iş birliği halinde olmaları ve alanla ilgili sahip oldukları yanlış algıyı değiştirmeleridir. Rehberlik Hizmetleri Yönetmeliği gözden geçirilerek rehber öğretmenlerin görevleri netleştirilmelidir. Yoruma açık ifadelerin kaldırılması noktasında çalışmalar yapılmalıdır. Bu araştırma Çorum ilinde belirlenen okullarda yapılmıştır. Araştırmacılar daha geniş örneklem ile farklı okul türlerinde, nitel ve nicel verilerin birlikte kullanıldığı çalışmalar yapabilirler.


Psikolojik danışma ve rehberlik, rehber öğretmen, beklenti
  • Akın, B. (2007). Rehber öğretmenlerin görevlerine ilişkin öğretmenlerin beklentileri ve algıları. Yüksek Lisans Tezi, Yeditepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, İstanbul.
  • Akkoyun, F. (1995). PDR'de unvan ve program sorunu: Bir inceleme ve öneriler. Türk Psikolojik Danışma ve Rehberlik Dergisi, 2(6), 1-21.
  • Aktepe, İ. (2008). Rehber öğretmenlerin yönetici ve öğretmenlerden mesleki beklentileri.Yüksek Lisans Tezi, Yeditepe Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, İstanbul.
  • Armstrong, S. A., MacDonald, J. H., & Stillo, S. (2010). School counselors and principals: Different perceptions of relationship, leadership, andtraining. Journal of School Counseling, 8(15).
  • Avcı, M. (2010). Rehber öğretmenlerin eş zamanlı görevlendirme uygulamasına ilişkin görüşleri. Yüksek Lisans Tezi, Yeditepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, İstanbul.
  • Aydın, İ., Arastaman, G., & Akar, F. (2011). Türkiye’de ilköğretim okulu yöneticileri ile rehber öğretmenler arasındaki çatışma kaynakları. Eğitim ve Bilim, 36(160), 200-212.
  • Bakırcıoğlu, R. (2000). İlköğretim ortaöğretim ve yükseköğretimde rehberlik ve psikolojik danışma. Ankara: Anı.
  • Bakioğlu, A., & Gayık Aksalı, S. (2005). Rehber öğretmenlerin bulundukları kariyer evrelerine göre okul yönetimini algılayışlarının niteliksel olarak incelenmesi. Marmara Üniversitesi Atatürk Eğitim Fakültesi Eğitim Bilimleri Dergisi, (21), 89-110.
  • Bardhoshi, G., & Duncan, K. (2009). Rural school principals’ perception of the school counselor's role. The Rural Educator, 30(3), 16-24.Beesley, D., & Frey, L. L. (2006). Principals' Perceptions of School Counselor Roles and Satisfaction with School Counseling Services. Journal of School Counseling, 4(14).
  • Borders, L. D. (2002). School counseling in the 21st century: Personal and Professional reflections. Professional School Counseling, 5, 180-185.
  • Breen, D. T., & Quaglia, R. (1991). Raising student aspirations: The need to share a vision. The School Counselor, 38(3), 221-228.
  • Burnham, J. J., & Jackson, C. M. (2000). School counselor roles: Discrepancies between actual practice and existing models. Professional school counseling, 4(1), 41.
  • Büyüköztürk, Ş., Çakmak, E. K., Akgün, Ö. E., Karadeniz, Ş., ve Demirel, F. (2014). Bilimsel araştırma yöntemleri. Ankara: Pegem.
  • Can, E. (2010). İlköğretim okullarında görevli rehber öğretmenlerin karşılaştıkları sorunların incelenmesi. 9. Ulusal Sınıf Öğretmenliği Eğitimi Sempozyumu, 911-917.
  • Cisler, A., & Bruce, M. A. (2013). Principals: What Are Their Roles and Responsibilities?. Journal of School Counseling, 11(10), n10.
  • Clark, M. A., & Amatea, E. (2004). Teacher perceptions and expectations of school counselor contributions: Implicationsfor program planning and training. Professional School Counseling, 132-140.
  • Clemens, E., Milsom, A., & Cashwell, C. (2009). Using leader-member Exchange theory to examine principal-school counselor relationships, school counselors' roles, job satisfaction, and turnover intentions. Professional School Counseling, 13(2), 75-85.
  • Fitch, T., Newby, E., Ballestero, V., & Marshall, J. L. (2001). Future school administrators' perceptions of the school counselor's role. Counselor Education and Supervision, 41(2), 89-99.
  • Güvendi, M. (1980). Rehberlik saatlerinde öğrenci yaşantıları ve beklentilerinin karşılaştırılması. Yüksek Lisans Tezi, Ankara Üniversitesi Eğitim Fakültesi, Ankara.
  • Gysbers, N. C., & Henderson, P. (1988). Developing and managing your schoo lguidance program. American Association for Counseling and Development.
  • Hamamcı, Z., Murat, M., & Çoban, A. (2004). Gaziantep’teki okullarda çalışan psikolojik danışmanların mesleki sorunlarının incelenmesi. XIII. Ulusal Eğitim Bilimleri Kurultayı, 6-9 Temmuz 2004 İnönü Üniversitesi, Eğitim Fakültesi, Malatya.
  • Hatunoğlu, A., & Hatunoğlu, Y. (2006). Okullarda verilen rehberlik hizmetlerinin problem alanları. Kastamonu Eğitim Dergisi, 14(1), 333-338.
  • House, R. M., & Hayes, R. L. (2002). School counselors: Becoming key players in school reform. Professional School Counseling, 5, 249-256.
  • Kaplan, L. S. (1995). Principals versus counselors: Resolving tensions from different practice models. The School Counselor, 42(4), 261-267.
  • Karataş, Z. (2015). Sosyal Bilimlerde Nitel Araştırma Yöntemleri. Manevi Temelli Sosyal Hizmet Araştırmaları Dergisi, 1(1), 62-80.
  • McMahon, H., Mason, E., & Paisley, P. (2009). School counselor educators as educational leaders promoting systemic change. Professional School Counseling, 13(2), 116-124.
  • O'dell, F. L., Rak, C. F., Chermonte, J. P., Hamlin, A., & Waina, N. (1996). Guidance for the 1990s: Revitalizing the counselor's role. The clearing house, 69(5), 303-307.
  • Özabacı, N., Sakarya, N., & Doğan, M. (2008). Okul yöneticilerinin okuldaki psikolojik danışma ve rehberlik hizmetlerine ilişkin görüşlerinin değerlendirilmesi. Balıkesir Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 11(19), 8-22.
  • Özgüven, E. (1990). Ülkemizde psikolojik danışma ve rehberlik faaliyetlerinin dünü ve bugünü. Türk Psikolojik Danışma ve Rehberlik Dergisi, 1(1), 4-15.
  • Özyürek, R.,Owen, F. K., & Owen, D. W. (2007). Gelişen psikolojik danışma ve rehberlik: Meslekleşme sürecindeki ilerlemeler. Ankara: Nobel.
  • Peker, A. (2008). Farklı liselerdeki öğrenci, öğretmen ve yöneticilerin rehberlik beklentilerinin bazı değişkenler açısından incelenmesi. Yüksek Lisans Tezi, Atatürk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Erzurum.
  • Poyraz, C. (2006). Türkiye'deki rehberlik hizmetlerinin tarihsel gelişimi. Hasan Âli Yücel Eğitim Fakültesi Dergisi, 3(2).
  • Shoffner, M. F., & Williamson, R. D. (2000). Engaging preservice school counselors and principals in dialogue and collaboration. CounselorEducation and Supervision, 40(2), 128-140.
  • Stickel, S. A. (1990). A study of role congruence between school counselors and school principals. https://eric.ed.gov/?id=ED321944 sayfasından erişilmiştir.
  • Stockton, R., & Güneri, O. Y. (2011). Counseling in Turkey: An evolvingfield. Journal of Counseling & Development, 89(1), 98-104.
  • Sürücü, A., & Yavuz, M. (2013). Rehberlik hizmetlerinin yürütülmesinde okul müdürü-rehber öğretmen etkileşiminin değerlendirilmesi. International Journal of Social Science, 6(4), 1029-1047.
  • Tan, H. (1990). Okullarımızda psikolojik hizmetlerin neresindeyiz? Türk Psikolojik Danışma ve Rehberlik Dergisi, 1(1), 27-31.
  • Tan, H. (2012). Ülkemizde rehberlik ve psikolojik danışma çalışmalarında gelişmeler ve sorunları. Psikoloji Çalışmaları Dergisi, 11(0), 33-48.
  • Tatlılıoğlu, K. (1999). Rehberlik ve psikolojik danışmanlık servisinden beklentiler üzerine bir araştırma. Yüksek Lisans Tezi, Selçuk Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Konya.
  • Tuzgöl Dost, M., & Keklik, İ. (2012). Alanda çalışanların gözünden psikolojik danışma ve rehberlik alanının sorunları. Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 1(23), 389-407.
  • Williams, R. L., & Wehrman, J. D. (2010). Collaboration and confidentiality: Not a paradox but an understanding between principals and school counselors. NASSP Bulletin, 94(2), 107-119.
  • Yeşilyaprak, B. (2008). Türkiye’de psikolojik danışma ve rehberlik alanının geleceği: Yeni açılımlar ve öngörüler. binnuryesilyaprak.com/2016/07/01/turkiyede-psikolojik-danisma-ve-rehberlik-alaninin-gelecegiyeni-acilimlar-ve-ongoruler-2008/ adresinden erişilmiştir.
  • Yıldırım, A., ve Şimşek, H. (2016). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri. Ankara: Seçkin.
  • Yüksel-Şahin, F. (2008). Ortaöğretimdeki öğrenci görüşlerine göre psikolojik danışma ve rehberlik (PDR) hizmetlerinin değerlendirilmesi. Uluslararası İnsan Bilimleri Dergisi, 5(2), 1-26.
Birincil Dil tr
Konular Eğitim, Bilimsel Disiplinler
Bölüm Makaleler
Yazarlar

Orcid: 0000-0002-7914-5717
Yazar: Derya KOÇAK BIÇAK (Sorumlu Yazar)
Kurum: MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞI
Ülke: Turkey


Orcid: 0000-0002-5984-6508
Yazar: Ayşe OTTEKİN DEMİRBOLAT
Kurum: GAZİ ÜNİVERSİTESİ, GAZİ EĞİTİM FAKÜLTESİ
Ülke: Turkey


Tarihler

Başvuru Tarihi : 11 Aralık 2018
Kabul Tarihi : 28 Mart 2019
Yayımlanma Tarihi : 30 Aralık 2019

Bibtex @araştırma makalesi { tebd494879, journal = {Türk Eğitim Bilimleri Dergisi}, issn = {}, eissn = {2459-1912}, address = {Gazi Üniversitesi Eğitim Fakültesi Bosna Binası 1.Kat 102 Nolu Oda Yenimahalle/Ankara}, publisher = {Gazi Üniversitesi}, year = {2019}, volume = {17}, pages = {236 - 257}, doi = {}, title = {Okul Psikolojik Danışmanlarının Okul Yöneticileri ve Öğretmenlerden Beklentileri}, key = {cite}, author = {Koçak Bıçak, Derya and Otteki̇n Demi̇rbolat, Ayşe} }
APA Koçak Bıçak, D , Otteki̇n Demi̇rbolat, A . (2019). Okul Psikolojik Danışmanlarının Okul Yöneticileri ve Öğretmenlerden Beklentileri . Türk Eğitim Bilimleri Dergisi , 17 (2) , 236-257 . Retrieved from https://dergipark.org.tr/tr/pub/tebd/issue/50950/494879
MLA Koçak Bıçak, D , Otteki̇n Demi̇rbolat, A . "Okul Psikolojik Danışmanlarının Okul Yöneticileri ve Öğretmenlerden Beklentileri" . Türk Eğitim Bilimleri Dergisi 17 (2019 ): 236-257 <https://dergipark.org.tr/tr/pub/tebd/issue/50950/494879>
Chicago Koçak Bıçak, D , Otteki̇n Demi̇rbolat, A . "Okul Psikolojik Danışmanlarının Okul Yöneticileri ve Öğretmenlerden Beklentileri". Türk Eğitim Bilimleri Dergisi 17 (2019 ): 236-257
RIS TY - JOUR T1 - Okul Psikolojik Danışmanlarının Okul Yöneticileri ve Öğretmenlerden Beklentileri AU - Derya Koçak Bıçak , Ayşe Otteki̇n Demi̇rbolat Y1 - 2019 PY - 2019 N1 - DO - T2 - Türk Eğitim Bilimleri Dergisi JF - Journal JO - JOR SP - 236 EP - 257 VL - 17 IS - 2 SN - -2459-1912 M3 - UR - Y2 - 2019 ER -
EndNote %0 Türk Eğitim Bilimleri Dergisi Okul Psikolojik Danışmanlarının Okul Yöneticileri ve Öğretmenlerden Beklentileri %A Derya Koçak Bıçak , Ayşe Otteki̇n Demi̇rbolat %T Okul Psikolojik Danışmanlarının Okul Yöneticileri ve Öğretmenlerden Beklentileri %D 2019 %J Türk Eğitim Bilimleri Dergisi %P -2459-1912 %V 17 %N 2 %R %U
ISNAD Koçak Bıçak, Derya , Otteki̇n Demi̇rbolat, Ayşe . "Okul Psikolojik Danışmanlarının Okul Yöneticileri ve Öğretmenlerden Beklentileri". Türk Eğitim Bilimleri Dergisi 17 / 2 (Aralık 2020): 236-257 .
AMA Koçak Bıçak D , Otteki̇n Demi̇rbolat A . Okul Psikolojik Danışmanlarının Okul Yöneticileri ve Öğretmenlerden Beklentileri. TEBD. 2019; 17(2): 236-257.
Vancouver Koçak Bıçak D , Otteki̇n Demi̇rbolat A . Okul Psikolojik Danışmanlarının Okul Yöneticileri ve Öğretmenlerden Beklentileri. Türk Eğitim Bilimleri Dergisi. 2019; 17(2): 236-257.