Yıl 2019, Cilt 17 , Sayı 2, Sayfalar 394 - 417 2019-12-30

Developing the Scale of Ethical Use of Information Technologies in Education
Eğitimde Bilişim Teknolojilerinin Etik Kullanımı Ölçeğinin Geliştirilmesi Çalışması

Emre Baysan [1] , Şaban Çetin [2]


This study is a scale study developed for teachers to determine the ethical use of information technologies in education. After literature review and interviews with teachers in the field, a pool of items was prepared and then the items were re-arranged according to the experts’ opinions. The 56-item draft scale form was applied to 350 teachers working in public schools in the city center Afyon, Turkey. With the data obtained from this first application, exploratory factor analysis was performed and valid items, sub-dimensions and reliability values of the scale were determined. In the second application, the final scale was applied to 364 different teachers in the same region. Confirmatory factor analysis was performed with the obtained data. As a result of exploratory factor analysis, five sub-dimensions were determined with 54% of the total variance. Cronbach Alpha internal consistency coefficients of the sub-factors are 0.81, 0.79, 0.74, 0.65 and 0.58, respectively. The total reliability coefficient of the scale is .85. The 5 sub-factors consist of 8, 4, 3, 3 and 5 items, respectively, each of them with a load value above 0.45. According to the confirmatory factor analysis results, model fit indexes are good and acceptable. RMSEA = 0.060; χ2 / SD = 2.28; SRM = 0.058; NFI = 0.92; NNF U = 0.94; CFU = 0.95; GFI = 0.89; AGFI = 0.86; IF a = 0.95; RFI = 0.91. As a result, the scale of “Ethical use of information technologies in education” is a valid and reliable measurement tool.

Bu çalışmada, eğitimde bilişim teknolojilerinin etik kullanımını öğretmenler açısından belirlemek için istenilen psikometrik özelliklere sahip bir ölçme aracının geliştirilmesi amaçlanmıştır. Literatür taraması ve sahada görevli öğretmenlerle yapılan görüşmeler sonucunda madde havuzu hazırlanmış, ardından hazırlanan maddeler uzman görüşleri doğrultusunda tekrardan düzenlenmiştir. 56 maddelik taslak ölçek formu Afyon il merkezinde devlet okullarında görevli 350 öğretmene uygulanmıştır. Bu uygulamadan elde edilen verilerle açımlayıcı faktör analizi yapılmış, ölçeğin geçerli maddeleri, alt boyutları ve güvenirlik değerleri tespit edilmiştir. İkinci aşamada aynı merkezde yer alan farklı 364 öğretmene nihai ölçek uygulanmıştır. Elde edilen verilerle doğrulayıcı faktör analizi yapılmıştır. Açımlayıcı faktör analizi sonucunda Cronbach Alfa iç tutarlılık katsayıları sırayla 0.81, 0.79, 0.74, 0.65 ve 0.58 olan beş alt boyut tespit edilmiştir. Elde edilen alt boyutlar toplam varyansın %54’ünü açıklamaktadır. Ölçeğin tüm halinde Cronbach Alfa değeri 0,85’dir. Alt boyutlara her birinin yük değeri 0.45’in üzerinde olan sırasıyla 8, 4, 3, 3 ve 5’er madde düşmüş, ölçek toplamda 23 maddeden oluşmuştur. Yapılan doğrulayıcı faktör analizi sonuçlarına göre model uyum indeksleri iyi ve kabul edilebilir düzeydedir. RMSEA=0.060; χ2/sd=2,28; SRMR=0.058; NFI=0.92; NNFI=0.94; CFI=0.95; GFI=0.89; AGFI=0.86; IFI=0.95; RFI=0.91. Sonuç olarak, Eğitimde bilişim teknolojilerinin etik kullanımı ölçeği geçerliğe ve güvenirliğe sahip bir ölçme aracı olduğu söylenebilir.

  • al-Nuaimi, M. N., Bouazza, A., Abu-Hilal, M. M., & Al-Aufi, A. (2017). The psychometric properties of an information-ethics questionnaire. Performance Measurement and Metrics, 18(3), 166-179.Banoglu, K. (2012). Eğitim yöneticilerinin teknoloji liderliği yeterlikleri ölçeğinin geliştirilmesi: geçerlik ve güvenirlik çalışması. İnönü Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 13(3), 43-65.Beougher, K. L. (2005). A handbook for school administrators to conduct a technology ethics audit: Research, development and validation. Doctoral dissertation, Kansas State University. Michigan: ProQuest Dissertations Publishing.Buckinghan, W. (2012). Felsefe kitabı. (E. Lakşe, Çev.). İstanbul: Alfa Kitap.Büyüköztürk, Ş. (2012). Sosyal bilimler için veri analizi el kitabı. Ankara: Pegem Akademi.Büyüköztürk, Ş., Kılıç Çakmak, E., Akgün, Ö. E., Karadeniz,Ş. & Demirel, F. (2012). Bilimsel araştırma yöntemleri. Ankara: Pegem Akademi.Can, A. (2016). SPSS ile nicel veri analizi. [Quantitative data analysis with spss]. Ankara: Pegem Akademi.Cattell, R. B. (1978). The scientific use of factor analysis in behavioral and life sciences. New York: Plenum.Cevizci, A. (2012). Etiğe giriş. İstanbul: Paradigma Yayınları.Comrey, A. L. & Lee, H. B. (1992). A First Course in Factor Analysis. Hillsdale, NJ: Erlbaum.Creswell, J. W. (2017). Research design qualitative, quantitative, and mixed methods approaches. Thousand Oaks: Sage Publication.Çiftçi, E. (2009). İşitme Engelli Öğrenciler İçin Hazırlanan Bilgisayar Destekli Yazılı Anlatım Becerisi Geliştirme Materyalinin Tasarımı, Uygulanması ve Değerlendirilmesi. Yüksek Lisans Tezi, Karadeniz Teknik Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü, Trabzon.Çokluk, Ö, Şekercioğlu, G., & Büyüköztürk, Ş. (2010). Sosyal bilimler için çok değişkenli istatistik: Spss ve lisrel uygulamaları. Ankara: PegemA AkademiÇörez, A. B. (2016). Öğretim teknolojileri ve etik. K. Çağıltay & Y. Göktaş. (Ed.), Öğretim teknolojilerinin temelleri teoriler, araştırmalar, eğilimler içinde (s. 437-453). Ankara: Pegem Akademi.DeVellis, R. F. (2003). Scale development theory and applications. Thousand Oaks: Sage Publications.Field, A. (2013). Discovering Statistics Using IBM SPSS Statistics (4. edition). London: Sage.Finn, J. D. (1960). Technology and the instructional process. Audiovisual Communication Review, 8(1), 9-10.Fraenkel, J., Wallen, N., & Hyun, H. (2012). How to design and evaluate research in education. Newyork: McGraw-Hill.Genç, Z., Kazez, H. & Fidan, A. (2013, Ocak). Çevrimiçi etik dışı davranışlarının belirlenmesi için bir ölçek uyarlama çalışması. Akademik Bilişim 2013 Konferansında sunulmuş bildiri, Akdeniz Üniversitesi, Antalya.Januszewski, A. & Molenda, M. (Eds.). (2007). Educational technology: A definition with Commentary. New York: Routledge.Johnson, D., & Simpson, C. (2005). Are you the copy cop? Learning and leading with technology, 32(7), 14-20.Karakoç, F. Y., & Dönmez, L. (2014). Ölçek geli̇şti̇rme çalışmalarında temel ilkeler. Tıp Eğitimi Dünyası, 13(40), 39-49.Kass, R. A., & Tinsley, H. E. A. (1979). Factoranalysis. Journal of LeisureResearch, 11(2), 120-138.Kline, P. (1994). An easy guide to factor analysis. Londra: Routledge.Koçyiğit, M. (2017). Öğretmenlik mesleğine ilişkin etik kodlar. Doktora Tezi, Osmangazi Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Eskişehir. Kozma, R.B. (2003). Technology and classroom practice. Journal of Research on Technology in Education. 36(1), 1-14.Marcoulides, G. A., & Schumacker, R. E. (2001) New developments and techniques in structural equation modeling. London: Lawrence Erlbaum Associates.Mason, R. O. (1986). Four ethical issues of information age. MIS Quarterly, 10(1), 5-11.Meeder, R. (2005). Access denied: Internet filtering software in K-12 classrooms. TechTrends, 49(6), 56-58.Muir, S. T. & Reeder, W. G. (1929). Code of ethics of the national education association of the united states. Phi Delta Kappa International. 12(3), 69-71.Namlu, A. G., & Odabasi, F. H. (2007). Unethical computer using behavior scale: A study of reliability and validity on Turkish university students. Computers & Education, 48(2), 205–215.Özer, N., Uğurlu, C. T., & Beycioglu, K. (2011). Computer teachers’ attitudes toward ethical use of computers in elementary schools. International Journal of Cyber Ethics in Education. 1(2), 15-24.Schermelleh‐Engel, K., Moosbrugger, H., & Müller, H. (2003). Evaluating the fit of structural equation models: Tests of significance and descriptive goodness‐of‐fit measures. Methods of Psychological Research‐Online, 8(2), 23‐74.Seçer. İ. (2015). Psikolojik test geliştirme ve uyarlama süreci spss ve lisrel uygulamaları. Ankara: Anı.Sevim, O. (2014). Akademik etik değerler ölçeğinin geliştirilmesi: güvenirlik ve geçerlilik çalışması. Turkish Studies. 9(6). 943-957.Simon, Y. R. (1983). Pursuit of Happiness and Lust for Powerin Technological Society. (Ed. Mitcham & R. Mackey). Philosophy and Technology. New York: Free Press.Şişman-Eren, E. (2010). İlköğretim okul müdürlerinin eğitim teknolojilerini sağlama ve kullanmada gösterdikleri liderlik davranışları. Doktora Tezi, Anadolu Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Eskişehir.Tabachnick, B. G., & Fidell, L. S. (2014). Using multivariate statistics. USA: Pearson. Taslak, S., & Çiftçi, B. (2016). Postmodern örgütlerde güncel davranışsal konular. İstanbul: Beta Basım Yayım.Tekinarslan, E. (2008). Eğitimciler için temel teknoloji yeterlikleri ölçeğinin geçerlik ve güvenirlik çalışması. Elektronik Sosyal Bilimler Dergisi. 7(26), 186-205.Tepe, H. (1992). Etik ve Metaetik. Ankara: Türkiye Felsefe Kurumu.Tezbaşaran, A. (2008). Likert tipi ölçek geliştirme kılavuzu. https://www.academia.edu/1288035/Likert_Tipi_Ölçek_Hazırlama_Kılavuzu?auto=download sayfasından erişilmiştir.Torun, E. D. (2014) Bilgi ve iletişim teknolojileri kullanımında etik olmayan davranışların modellenmesi, Erciyes İletişim Dergisi, 3(3), 56-70.Yamano, P. H. (2004). Cyberethics in the elementary classroom: Teaching the responsible use of technology. Doctoral dissertation, Pepperdine University. Michigan: ProQuest Information and Learning.
Birincil Dil tr
Bölüm Makaleler
Yazarlar

Orcid: 0000-0002-3629-2880
Yazar: Emre Baysan (Sorumlu Yazar)
Kurum: AFYON KOCATEPE ÜNİVERSİTESİ, EĞİTİM FAKÜLTESİ
Ülke: Turkey


Orcid: 0000-0002-4319-5667
Yazar: Şaban Çetin
Kurum: GAZİ ÜNİVERSİTESİ, GAZİ EĞİTİM FAKÜLTESİ
Ülke: Turkey


Tarihler

Başvuru Tarihi : 12 Kasım 2019
Kabul Tarihi : 29 Kasım 2019
Yayımlanma Tarihi : 30 Aralık 2019

Bibtex @araştırma makalesi { tebd645776, journal = {Türk Eğitim Bilimleri Dergisi}, issn = {}, eissn = {2459-1912}, address = {Gazi Üniversitesi Eğitim Fakültesi Bosna Binası 1.Kat 102 Nolu Oda Yenimahalle/Ankara}, publisher = {Gazi Üniversitesi}, year = {2019}, volume = {17}, pages = {394 - 417}, doi = {}, title = {Eğitimde Bilişim Teknolojilerinin Etik Kullanımı Ölçeğinin Geliştirilmesi Çalışması}, key = {cite}, author = {Baysan, Emre and Çetin, Şaban} }
APA Baysan, E , Çetin, Ş . (2019). Eğitimde Bilişim Teknolojilerinin Etik Kullanımı Ölçeğinin Geliştirilmesi Çalışması. Türk Eğitim Bilimleri Dergisi , 17 (2) , 394-417 . Retrieved from https://dergipark.org.tr/tr/pub/tebd/issue/50950/645776
MLA Baysan, E , Çetin, Ş . "Eğitimde Bilişim Teknolojilerinin Etik Kullanımı Ölçeğinin Geliştirilmesi Çalışması". Türk Eğitim Bilimleri Dergisi 17 (2019 ): 394-417 <https://dergipark.org.tr/tr/pub/tebd/issue/50950/645776>
Chicago Baysan, E , Çetin, Ş . "Eğitimde Bilişim Teknolojilerinin Etik Kullanımı Ölçeğinin Geliştirilmesi Çalışması". Türk Eğitim Bilimleri Dergisi 17 (2019 ): 394-417
RIS TY - JOUR T1 - Eğitimde Bilişim Teknolojilerinin Etik Kullanımı Ölçeğinin Geliştirilmesi Çalışması AU - Emre Baysan , Şaban Çetin Y1 - 2019 PY - 2019 N1 - DO - T2 - Türk Eğitim Bilimleri Dergisi JF - Journal JO - JOR SP - 394 EP - 417 VL - 17 IS - 2 SN - -2459-1912 M3 - UR - Y2 - 2019 ER -
EndNote %0 Türk Eğitim Bilimleri Dergisi Eğitimde Bilişim Teknolojilerinin Etik Kullanımı Ölçeğinin Geliştirilmesi Çalışması %A Emre Baysan , Şaban Çetin %T Eğitimde Bilişim Teknolojilerinin Etik Kullanımı Ölçeğinin Geliştirilmesi Çalışması %D 2019 %J Türk Eğitim Bilimleri Dergisi %P -2459-1912 %V 17 %N 2 %R %U
ISNAD Baysan, Emre , Çetin, Şaban . "Eğitimde Bilişim Teknolojilerinin Etik Kullanımı Ölçeğinin Geliştirilmesi Çalışması". Türk Eğitim Bilimleri Dergisi 17 / 2 (Aralık 2020): 394-417 .
AMA Baysan E , Çetin Ş . Eğitimde Bilişim Teknolojilerinin Etik Kullanımı Ölçeğinin Geliştirilmesi Çalışması. TEBD. 2019; 17(2): 394-417.
Vancouver Baysan E , Çetin Ş . Eğitimde Bilişim Teknolojilerinin Etik Kullanımı Ölçeğinin Geliştirilmesi Çalışması. Türk Eğitim Bilimleri Dergisi. 2019; 17(2): 417-394.