İlkokul Öğrencilerinde Öz Güveni Destekleme Çalışması: Bir Eylem Araştırması

Yıl 2025, Cilt: 7 Sayı: 28, 21 - 42, 10.09.2025

Musa Kazım Demir , Hatice Turan Bora , Hale Çırmık , Şükret Önkür , Gökhan Atan

https://doi.org/10.52105/temelegitim.1602947

https://izlik.org/JA44DR88JZ

Öz

Okul temelli çalışmalar okulun mevcut bir ya da daha fazla problemine odaklanırken, bir yandan da okulun sorun çözme kapasitesini geliştirmeyi hedefler. Bu araştırmada Ankara’da bir okulun yönetici ve öğretmenlerinin sorun olarak nitelendirdikleri bir olgu olarak öz güven konusu çalışılmıştır. Bu çalışmada ilkokul öğrencileri ile öz güveni destekleyen aktiviteler yapılarak, bu aktivitelerin öğrencilerde oluşturduğu değişimlerin değerlendirilmesi amaçlanmıştır. Araştırma nitel araştırma türünde desenlenen bir eylem araştırmasıdır. Araştırmada açık uçlu soru formu, yarı yapılandırılmış görüşme formu ile yapılandırılmış ve yapılandırılmamış gözlem formları ile veri toplanmıştır. Bu araştırmanın çalışma alanını, Milli Eğitim Bakanlığına bağlı bir ilkokulda öğrenim gören öğrenciler oluşturmaktadır. Çalışmaya 2022-2023 öğretim yılı birinci döneminde üçüncü sınfta öğrenim gören 173 öğrenci katılmıştır. Çalışmada örneklem alınmamış, okuldaki tüm üçüncü sınıflar çalışmaya dahil edilmiştir. Araştırma sonucunda bir eğitim öğretim döneminde yapılan ilave etkinlikler ile öğrencilerin ifade becerisi, iletişim, paylaşımcı olma, duygularını ifade etme gibi öz güvenin de göstergesi olan bazı davranışlarında olumlu yönde değişimler öğretmenleri tarafından gözlemlenmiştir. Elde edilen bulgular doğrultusunda gelecek araştırmalar için öneriler sunulmuştur.

Anahtar Kelimeler

Öz güven , benlik saygısı , öz yeterlilik , akademik başarı , ilkokul öğrencileri

Etik Beyan

Bu çalışma Başkent Üniversitesi Sosyal ve Beşeri Bilimler ve Sanat Araştırma Kurulu’nun 27 Ekim 2022 tarihli Sayı: 17162298.600-241 sayılı kararı ile alınan izinle yürütülmüştür.

Destekleyen Kurum

Yoktur

Proje Numarası

Bu çalışma Ankara İl Milli Eğitim Müdürlüğü Geliştir Uygula Paylaş projesi kapsamında yapılmıştır.

Supporting Self-Confidence in Primary School Students: An Action Research

https://izlik.org/JA44DR88JZ

Öz

The school-based studies focus on one or more existing problems of the school, while aiming to improve the problem-solving capacity of the school. In this study, self-confidence topic was studied as a phenomenon that administrators and teachers of a school in Ankara identified as a problem. In this study, it was aimed to carry out activities that support self-confidence with primary school students and to evaluate the changes created by these activities in students. The research is an action research designed in qualitative research type. Data were collected through an open-ended question form, a semi-structured interview form, and structured and unstructured observation forms. The study sample of this research consists of students at a Primary School affiliated to the Ministry of National Education. 173 students in the third grade in the first semester of the 2022-2023 school year participated in the study. No sample was taken in the study and all third graders in the school were included in the study. As a result of the research, it was observed by teachers that with the additional activities carried out in an education period, changes seen in some behaviours of students such as expression skills, communication, sharing, and expressing their feelings, which are also indicators of self-confidence. In line with the findings obtained, suggestions for future research are presented.

Anahtar Kelimeler

Self-confidence , self-esteem , self-efficacy , academic achievement , primary school students

Proje Numarası

Bu çalışma Ankara İl Milli Eğitim Müdürlüğü Geliştir Uygula Paylaş projesi kapsamında yapılmıştır.

Kaynakça

• Akagündüz, N. (2006). İnsan yaşamında öz güven kavramı (Sayı 1).Ümraniye Rehberlik ve Araştırma Merkezi Müdürlüğü Yayınları.
• Al-Hebaish, S. M. (2012). The correlation between general self-confidence and academic achievement in the oral presentation course. Theory and Practice in Language Studies, 2(1), 60-65. http://dx.doi.org/10.4304/tpls.2.1.60-65
• Anggeraini D. & Farozin, M. (2019), Interpersonal communication skills and self confidence of secondary school students: findings and ınterventions in International Conference on Meaningful Education, KnE Social Sciences, pages 140–145. http://dx.doi.org/10.18502/kss.v3i17.4633
• Azmandian, A. (2010). Think your self successful: Rewire your mind, become confident and achieve your goals. McGraw-Hill Companies, Inc.
• Bandura, A. (1977). Self-efficacy: Toward a unifying theory of behavioral change. Psychological Review, 84(2), 191–215. http://dx.doi.org/10.1037/0033-295X.84.2.191
• Bandura, A. (1997). Self-efficacy: The exercise of control. New York, NY: Freeman & Company
• Benabou, R., & Tirole, J. (2002). Self-confidence and personal motivation. The Quarterly Journal of Economics, 117(3), 871-915. http://dx.doi.org/10.1162/003355302760193913
• Bilgin, O. (2017). Ergenlerin Öz güven düzeyi ile yaşam amacı ve diğerleriyle olumlu ilişkiler arasındaki ilişki. Yaşadıkça Eğitim, 31(2), 55-66. https://openaccess.iku.edu.tr/server/api/core/bitstreams/ b0b1e8d6-ccfe -43c9-b6a6-51c869308315/content adresinden 16 Şubat 2023 tarihinde alınmıştır.
• Carter, J. J., & Vartanian, L. R. (2022). Self-concept clarity and appearance-based social comparison to idealized bodies. Body Image, 40, 124–130. http://dx.doi.org/10.1016/j.bodyim.2021.12.001
• Colbeck, C. L., Cabrera, A. F., & Terenzini, P. T. (2001). Learning professional confidence: Linking teaching practices, students’ self-perceptions, and gender. The Review of Higher Education, 24(2), 173-191. http://dx.doi.org/10.1353/rhe.2000.0028
• Cornell, D. G., & Grossberg, I. W. (1987). Family environment and personality adjustment in gifted program children. Gifted Child Quarterly, 31(2), 59–64. http://dx.doi.org/10.1177/001698628703100203
• Creswell, J. W. (2007). Qualitative inquiry and research method: Choosing among five approaches. Sage Publications.
• Derince, Z. M., & Özgen, B. (2015). Eylem araştırması. F. N. Seggie, Y. Bayyurt (Ed.), Nitel araştırma yöntem, teknik, analiz ve yaklaşımları, içinde (s. 146-161). Anı Yayıncılık
• Çelik, İ. (2014). Ortaokul öğrencilerinin öz güven düzeyinin bazı değişkenler açısından değerlendirilmesi: Afyonkarahisar örneği [Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi]. Türk Hava Kurumu Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü.
• Çevikbaş, M. (2013). Matematik öğretmenlerinin yanlışa verdikleri dönütlerin öğrenci öz güvenleri üzerindeki etkilerinin incelenmesi [Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi]. Gazi Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü.
• Çoknaz, H., Yıldız, M., Erbil, E. & Altıntaş, H. (2018). Lise öğrencilerinin öz güven düzeylerinin karşılaştırılması. İÜ Spor Bilimleri Dergisi, 8(1), 37-48. https://dergipark.org.tr/en/pub/iuspor/issue/ 36948/417176 adresinden 10 Şubat 2023 tarihinde alınmıştır.
• Demo, D. H., Small, S. A., & Savin-Williams, R. C. (1987). Family relations and the self-esteem of adolescents and their parents. Journal of Marriage and the Family, 49, 705–715. http://dx.doi.org/10.2307/351965
• Eldeleklioğlu, J. (2004). Çocuklarda öz güven gelişimi, Gazi Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 24 (2), s.111–121. Fatma, F. (2015). A study of self-confidence of adolescents in relation to their gender, locality and academic achievement. IJAR, 1(12), 541-544.
• Gencer, N. (2019). İmam hatip lisesi öğrencilerinin öz güven düzeyleri hakkında nicel bir analiz. Bilimname, (40), 407-440. https://doi.org/10.28949/bilimname.593973
• Humphreys, T. (1999). Çocuk eğitiminin anahtarı: Öz güven. (Çev: T. Anapa). Epsilon Yayıncılık.
• Jankowski, T., Bąk, W., & Miciuk, Ł. (2022). Adaptive self-concept as a predictor of dispositional mindfulness. Personality and Individual Differences, 190, 111519. https://doi.org/10.1016/j.paid.2022.111519
• Johnson, A.P. (2014). Eylem araştırması el kitabı (Y.Uzuner ve M.Özten Anay, Çev.), Anı Yayıncılık
• Kaharja, K., & Latipah, E. (2016). Pengaruh konseling Islami solution focused brief therapy terhadap self-esteem, Jurnal Pendidikan Agama Islam, 13(1), 99–116. https://doi.org/10.14421/jpai.2016.131-07
• Kanza, D. (2016). The importance of self-confidence in enhancing student’s speaking skill-case study: Requirements for the Master Degree in Science of Languages. Biskra, Algeria
• Karamoy, K. Y., Wibowo, E. M., & Jafar, M. (2018). The implementation of self-instruction and reframing group counselling techniques to improve students' self-confidence. Jurnal Bimbingan Konseling, 7 (1), 1–6. https://journal.unnes.ac.id/sju/jubk/article/view/21124/10391 adresinden 12 Şubat 2023 tarihinde alınmıştır.
• Karimi, A., & Saadatmand, Z. (2014). The relationship between self-confidence with achievement based on academic motivation. Kuwait Chapter of Arabian Journal of Business and Management Review, 33(2579), 210-215. https://citeseerx.ist.psu.edu/document?repid=rep1&type=pdf&doi=0d0c85f6 28b7cffee329e2891242aace6d610c26 adresinden 12 Şubat 2023 tarihinde alınmıştır.
• Koç, S. & Gün, N. (2006). Özsaygı: öncelikler listende kaçıncı sıradasın? (3. Baskı). İstanbul: Kuraldışı. Kulaksızoğlu, A. (2006). Ergenlik psikolojisi (8. Basım). Remzi Kitabevi.
• Lane, J., Lane, A. M., & Kyprianou, A. (2004). Self-efficacy, self-esteem and their impact on academic performance. Social Behavior and Personality: An International Journal, 32(3), 247–256. http://dx.doi.org/10.2224/sbp.2004.32.3.247
• Lindenfield, G. (2004). Kendine güvenen çocuk yetiştirme. HYB Liu, W., & Gumah, B. (2020). Leadership style and self-efficacy: The influences of feedback. Journal of Psychology in Africa, 30(4), 289–294. https://doi.org/10.1080/14330237.2020.1777033
• Mağden, D. & Aksoy, A. (1993). Anne ve babaların çocuklarına karşı tutumlarını etkileyen etmenler. Eğitim ve Bilim.
• Merriam, S. B. (2013). Nitel araştırma desen ve uygulama için bir rehber (S. Turan, Çev.). Nobel Yayınevi
• Midgley, C., Feldlaufer, H., & Eccles, J. S. (1989). Change in teacher efficacy and student self- and task-related beliefs in mathematics during the transition to junior high school. Journal of Educational Psychology, 81(2), 247–258. https://doi.org/10.1037/0022-0663.81.2.247
• Nelson, G. (1984). The relationship between dimensions of classroom and family environments and the self-concept, satisfaction, and achievement of grade 7 and 8 students. Journal of Community Psychology, 12(3), 276–287. http://dx.doi.org/10.1002/1520-6629(198407)12:33.0.CO;2-6
• Novitasari, E., & Hamid, A. Y. S. (2021). The relationships between body image, self-efficacy, and coping strategy among Indonesian adolescents who experienced body shaming. Enfermería Clínica, 31, S185–S189. https://doi.org/10.1016/j.enfcli.2020.12.019
• Olsson, D., Gericke, N., & Pauw, J. B. (2022). Students’ action competence for sustainability and the effectiveness of sustainability education. Environmental Sciences Proceedings, 14(1), 11. https://doi.org/10.3390/environsciproc2022014011
• Palavan, Ö. (2017). Impact of drama education on the self-confidence and problem-solving skills of students of primary school education. Kastamonu Education Journal, 25(1). 187-202, https://doi.org/10.24106/kefdergi.308327
• Patton, Q. M. (2014). Nitel araştırma ve değerlendirme yöntemleri (M. Bütün, S. B. Demir, Çev.). Pegem Akademi Yayıncılık
• Perkins, K. E. (2018). The integrated model of self-confidence: defining and operationalizing self-confidence in organizational settings (Doctoral dissertation). College of Psychology and Liberal Arts: Florida Institute of Technology, Melbourne.
• Pişkin, M. (2000). Özsaygı geliştirme eğitimi, Kuzgun, Y (Edt.), İlköğretimde rehberlik, Nobel Yayınları, ss. 95–123.
• Postigo, Á., Fernández-Alonso, R., Fonseca-Pedrero, E., González-Nuevo, C., & Muñiz, J. (2022). Academic self-concept dramatically declines in secondary school: personal and contextual determinants. International Journal of Environmental Research and Public Health, 19(5), 3010. https://doi.org/10.3390/ijerph19053010
• Pulford, B. D., & Sohal, H. (2006). The influence of personality on HE students’ confidence in their academic abilities. Personality and Individual Differences, 41(8), 1409-1419. https://doi.org/10.1016/j.paid.2006.05.010
• Reinodt, S., Haglund, E., Bremander, A., Jarbin, H., & Larsson, I. (2022). Adolescents’ long-term experiences of manageability, comprehensibility, and meaningfulness of a group-based exercise ıntervention for depression. International Journal of Environmental Research and Public Health, 19(5), 2894. https://doi.org/10.3390/ijerph19052894
• Rubio, R. A. (2007). Self-esteem and foreign language learning. Cambridge Scholars Publishing.
• Soner, O. (2000). Aile uyumu, öğrenci öz güveni ve akademik başarı arasındaki ilişkiler. Marmara Üniversitesi Atatürk Eğitim Fakültesi Eğitim Bilimleri Dergisi, 12, 249–260. https://dergipark.org.tr/tr/pub/maruaebd/issue/381/2393 adresinden 30 Ocak 2023 tarihinde alınmıştır.
• Steinberg, L., & others. (1990), Authoritative parenting and adolescent adjusment across varied ecological niches. National Center On Effective Secondary Schools, Madison WI.
• Sümer, N., & Anafarta-Şendağ, M. (2009). Orta çocukluk döneminde ebeveynlere bağlanma, benlik algısı ve kaygı. Türk Psikoloji Dergisi, 24(63), 86–101. http://www.nebisumer.com/wp-content/uploads/2016/01/Orta_Çocukluk_Ebvyn_Baglanma.pdf adresinden 30 Ocak 2023 tarihinde alınmıştır.
• Şahin, Z. (2016). İlkokul öğrencilerinde dil ve konuşma bozukluğunun öğrencilerin öz güvenleri üzerine etkisi: 50. Yıl Ortaokulu ve dilkonmer örneği [Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi]. Nişantaşı Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, İstanbul
• Şar, A. H., Avcu, R., & Işıklar, A. (2010). Analyzing undergraduate students’ self-confidence levels in terms of some variables. Procedia-Social and Behavioral Sciences, 5, 1205-1209. https://doi.org/10.1016/j.sbspro.2010.07.262
• Tao-Tao, L. L. M. (2022). Mediating effect of spiritual attitude and ınvolvement on the relationship between self-esteem and psychological well-being among let examinees. Nazhruna: Jurnal Pendidikan Islam, 5(1), 1–10. https://doi.org/10.31538/nzh.v5i1.1801
• Temel, F.ve Aksoy, A. (2001). Ergen ve gelişimi: Yetişkinliğe ilk adım (2. Baskı).Nobel Yayın Dağıtım.
• Turan-Başoğlu, S. (2007). Sınav kaygısı ile öz güven arasındaki ilişkinin erinlik döneminde incelenmesi [Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi]. Maltepe Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, İstanbul.
• Uzun, M. (2003), 9-14 Yaş grubu çocukların benlik kavramı ve saldırganlığı pekiştirici faktörlerin belirlenmesi [Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi]. Marmara Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü.
• Verma, R. K., & Kumari, S., (2016). Effect of self-confidence on academic achievement of children at elementary stage. Indian Journal of Reseach, 5(1) 81-83.
• Yavuzer, H. (2002). Çocuk psikolojisi (25. Baskı). Remzi Kitabevi.
• Yörükoğlu, A.(1990). Gençlik çağı. Ruh sağlığı ve ruhsal sorunlar (7. Basım).Özgür Yayınları
• Zainuddin, M., Syam, Y., & Yusuf, S. (2020). Translation of self-efficacy scale (SCSES) stoma care instruments Indonesia version: Test validity and reliability. Enfermería Clínica, 30, 439–443. https://doi.org/10.1016/j.enfcli.2019.07.133