Orman yangınlarıyla mücadelede orman mühendisleri ve orman muhafaza memurlarının iş sağlığı ve güvenliği konusundaki bakış açılarının değerlendirilmesi

Öz

Çalışmada, Türkiye’de orman işletme müdürlüklerinde görev yapan orman mühendisleri ile orman muhafaza memurlarının orman yangınlarıyla mücadelede iş sağlığı ve güvenliği, kişisel koruyucu donanımların kalitesi ve ergonomik uyumu, iş kazası, tehlike ve risklere yönelik algılarının belirlenmesi amaçlanmıştır. Çalışmaya Türkiye’de 136 orman işletme müdürlüğünde görevli 636 orman mühendisi ile 1481 orman muhafaza memuru katılmıştır. Dokuz noktalı Likert tipi cevap ölçeği kullanılarak toplanan anket verileri, betimleyici istatistik, Kruskal Wallis H testi, Mann Whitney U testi ve Spearman sıra korelasyon analizi ile değerlendirilmiştir. İki grubun %6’sı orman yangınlarıyla mücadele konusunda kendini çok tecrübeli, %46’sı tecrübeli ve %48’i ise az tecrübeli veya tecrübesiz bulmaktadır. İki grubun çoğunluğu, iş sağlığı ve güvenliği, kişisel koruyucu donanım ve ekipman kullanımına yönelik bilgi düzeyini çok yeterli, ancak ilkyardım uygulamaları hakkındaki bilgi düzeyini ise orta yeterlikte görmektedir. Orman mühendislerinin %39’unun, orman muhafaza memurlarının ise %34’ünün orman yangınlarıyla mücadele esnasında iş kazası, tehlike ve riske maruz kaldığı belirlenmiştir. Yangın tecrübesi az veya genç orman mühendisleri, daha fazla iş kazası, tehlike ve riske maruz kalmaktadır.

Anahtar Kelimeler

• İlk yardım
• İş kazaları
• İş sağlığı ve güvenliği
• Kişisel koruyucu donanım
• Orman yangınlarıyla mücadele
• Vücut kütle indeksi

Assessment of forest engineers’ and forest protection officers’ perspectives on occupational health and safety in forest firefighting

Öz

This study aimed to determine the perceptions of forest engineers and forest protection officers working in forest management directorates in Türkiye regarding occupational health and safety, the quality and ergonomic fit of personal protective equipment, occupational accidents, hazards, and risks in forest firefighting. The study included 636 forestry engineers and 1481 forest protection officers from 136 forest enterprise directorates in Türkiye. The survey data, collected using a nine-point Likert response scale, were analyzed using descriptive statistics, the Kruskal-Wallis H test, the Mann-Whitney U test, and Spearman’s rank correlation analysis. Six percent of both groups considered themselves very experienced in forest firefighting, 46% considered themselves experienced, and 48% considered themselves less experienced or inexperienced. The majority of both groups perceived their knowledge of occupational health and safety and the use of personal protective equipment as very adequate, whereas their knowledge of first aid practices was perceived as moderately adequate. It was determined that 39% of forest engineers and 34% of forest protection officers were exposed to occupational accidents, hazards, and risks while fighting forest fires. Forest engineers who had less experience in forest firefighting or who were younger experienced higher levels of exposure to occupational accidents, hazards, and risks.

Anahtar Kelimeler

• First aid
• Occupational accidents
• Occupational health and safety
• Personal protective equipment
• Forest firefighting
• Body mass index

Kaynakça

1. Akay, A. E., & Yenilmez, N. (2007). Orman yangınları ile mücadelede çalışan işçilerin sağlık ve iş güvenliği sorunlarının incelenmesi: Alanya Orman İşletme Müdürlüğü örneği. In 13. Ulusal Ergonomi Kongresi (6-8 Aralık, Kayseri, s.8).
2. Akay, A. E., & Yenilmez, N. (2007). Orman yangınları ile mücadelede çalışan işçilerin sağlık ve iş güvenliği sorunlarının incelenmesi: Alanya Orman İşletme Müdürlüğü örneği. In 13. Ulusal Ergonomi Kongresi (6-8 Aralık, Kayseri, s.8).
3. Atmiş, E., Kavgacı, A., & Tutmaz, V. (2022). Orman yangınları. In E. Atmiş (Ed.), Türkiye ormancılığı 2022: Türkiye’de ormansızlaşma ve orman bozulması (pp.139-157). Ankara:Türkiye Ormancılar Derneği.
4. Atmiş, E., Kavgacı, A., & Tutmaz, V. (2022). Orman yangınları. In E. Atmiş (Ed.), Türkiye ormancılığı 2022: Türkiye’de ormansızlaşma ve orman bozulması (pp.139-157). Ankara:Türkiye Ormancılar Derneği.
5. Bacı, N., & Çalışkan, E. (2022). Orman yangınlarında çalışan işçilerin sağlık sorunları üzerine bir araştırma. Artvin Çoruh Üniversitesi Orman Fakültesi Dergisi, 23, 94–101.
6. Bogin, B., & Varela‑Silva, I. (2012). The body mass index: The good, the bad, and the horrid. Bulletin der Schweizerischen Gesellschaft für Anthropologie, 18(2), 5–11.
7. Coşgun, U. (2022). İş sağlığı ve güvenliği kapsamında orman yangınları. In A. Kavgacı (Ed.), Geleceğini koru: Yanan sadece ağaçlar değil paneli (p.74-91). Ankara:Türkiye Ormancılar Derneği.
8. Coşgun, U. (2022). İş sağlığı ve güvenliği kapsamında orman yangınları. In A. Kavgacı (Ed.), Geleceğini koru: Yanan sadece ağaçlar değil paneli (p.74-91). Ankara:Türkiye Ormancılar Derneği.

9. D'Evelyn, S. M., Jung, J., Alvarado, E., Baumgartner, J., Caligiuri, P., Hagmann, R. K., Henderson, S. B., Hessburg, P. F., Hopkins, S., Kasner, E. J., Krawchuk, M. A., Krenz, J. E., Lydersen, J. M., Marlier, M. E., Masuda, Y. J., Metlen, K., Mittelstaedt, G., Prichard, S. J., Schollaert, C. L., Smith, E. B., Stevens, J. T., Tessum, C. W., Reeb-Whitaker, C., Wilkins, J. L., Wolff, N. H., Wood, L. M., Haugo, R. D., & Spector, J. T. (2022). Wildfire, smoke exposure, human health, and environmental justice need to be integrated into forest restoration and management. Current Environmental Health Reports, 9, 366–385. https://doi.org/10.1007/s40572-022-00355-7
10. D'Evelyn, S. M., Jung, J., Alvarado, E., Baumgartner, J., Caligiuri, P., Hagmann, R. K., Henderson, S. B., Hessburg, P. F., Hopkins, S., Kasner, E. J., Krawchuk, M. A., Krenz, J. E., Lydersen, J. M., Marlier, M. E., Masuda, Y. J., Metlen, K., Mittelstaedt, G., Prichard, S. J., Schollaert, C. L., Smith, E. B., Stevens, J. T., Tessum, C. W., Reeb-Whitaker, C., Wilkins, J. L., Wolff, N. H., Wood, L. M., Haugo, R. D., & Spector, J. T. (2022). Wildfire, smoke exposure, human health, and environmental justice need to be integrated into forest restoration and management. Current Environmental Health Reports, 9, 366–385. https://doi.org/10.1007/s40572-022-00355-7
11. Daşdemir, İ. (2021). Bilimsel araştırma yöntemleri. Ankara:Nobel Akademik Yayıncılık ve Danışmanlık.
12. Daşdemir, İ. (2021). Bilimsel araştırma yöntemleri. Ankara:Nobel Akademik Yayıncılık ve Danışmanlık.
13. Dimitrakopoulos, A., Gogi, C., Stamatelos, G., & Mitsopoulos, J. (2011). Statistical analysis of the fire environment of large forest fires (>1000 ha) in Greece. Polish Journal of Environmental Studies, 20(2), 327–332.
14. Domitrovich, J. W., Broyles, G. A., Ottmar, R. D., Reinhardt, T. E., Naeher, L. P., Kleinman, M. T., Navarro, K. M., Mackay, C. E., & Adetona, O. (2017). Wildland fire smoke health effects on wildland firefighters and the public (Technical Report). USA:Pacific Northwest Research Station. https://research.fs.usda.gov/sites/default/files/2023-03/pnw-13-1-02-14_final_report.pdf
15. Domitrovich, J. W., Broyles, G. A., Ottmar, R. D., Reinhardt, T. E., Naeher, L. P., Kleinman, M. T., Navarro, K. M., Mackay, C. E., & Adetona, O. (2017). Wildland fire smoke health effects on wildland firefighters and the public (Technical Report). USA:Pacific Northwest Research Station. https://research.fs.usda.gov/sites/default/files/2023-03/pnw-13-1-02-14_final_report.pdf
16. Eker, Ö., & Abdurrahmanoğlu, D. M. (2022). Kahramanmaraş Orman Bölge Müdürlüğü’nde orman yangın söndürme ekiplerinin iş tatmini üzerine bir araştırma. Turkish Journal of Forest Science, 6, 339–359.
17. Engür, O. (2001). Orman işlerinde kişisel koruyucu ekipmanlar. İstanbul Üniversitesi Orman Fakültesi Dergisi, 51(1), 89–101.
18. Erdönmez, C., Atmiş, E., Yurdakul Erol, S., Tutmaz, V., & Kurdoğlu, O. (2023). Orman yangınları ile ilgili yasal ve yönetsel düzenlemelerin değerlendirilmesi. In A. Kavgacı & M. Başaran (Eds.), Orman Yangınları.(p.74-100). Ankara:Türkiye Ormancılar Derneği.
19. Erdönmez, C., Atmiş, E., Yurdakul Erol, S., Tutmaz, V., & Kurdoğlu, O. (2023). Orman yangınları ile ilgili yasal ve yönetsel düzenlemelerin değerlendirilmesi. In A. Kavgacı & M. Başaran (Eds.), Orman Yangınları.(p.74-100). Ankara:Türkiye Ormancılar Derneği.
20. Esteves, F., Madureira, J., Teixeira, J. P., & Costa, S. (2024). Wildland firefighters: A crucial weapon for forest fire management. Which health risks do they face? In J. Rodrigo‑Comino & L. Salvati (Eds.), Fire hazards: Socio‑economic and regional issues. pp:107–121. Switzerland:Springer. https://doi.org/10.1007/978-3-031-50446-4_9
21. Esteves, F., Madureira, J., Teixeira, J. P., & Costa, S. (2024). Wildland firefighters: A crucial weapon for forest fire management. Which health risks do they face? In J. Rodrigo‑Comino & L. Salvati (Eds.), Fire hazards: Socio‑economic and regional issues. pp:107–121. Switzerland:Springer. https://doi.org/10.1007/978-3-031-50446-4_9
22. Forestry Safety Association of Newfoundland and Labrador (2020). Forestry safety guide: Safety guidelines for working in the forestry sector of Newfoundland and Labrador. Canada:Forestry Safety Association of Newfoundland and Labrador (FSANL). https://nlforestsafety.ca/wp-content/uploads/2020/06/FSANL-OHS-Forestry-Guide-2020.pdf
23. Forestry Safety Association of Newfoundland and Labrador (2020). Forestry safety guide: Safety guidelines for working in the forestry sector of Newfoundland and Labrador. Canada:Forestry Safety Association of Newfoundland and Labrador (FSANL). https://nlforestsafety.ca/wp-content/uploads/2020/06/FSANL-OHS-Forestry-Guide-2020.pdf
24. Geray, A. U. (1994). Orman yangınları ve beşinci üretim faktörü. Orman Mühendisliği Dergisi, 3–6, Ankara.
25. Geray, A. U. (1994). Orman yangınları ve beşinci üretim faktörü. Orman Mühendisliği Dergisi, 3–6, Ankara.
26. Geray, U., Şafak, İ., Yılmaz, E., Kiracıoğlu, Ö., & Başar, H. (2007). İzmir ilinde orman kaynaklarına ilişkin işlev önceliklerinin belirlenmesi. Ege Ormancılık Araştırma Müdürlüğü, Teknik Bülten, No: 35, İzmir.
27. Geray, U., Şafak, İ., Yılmaz, E., Kiracıoğlu, Ö., & Başar, H. (2007). İzmir ilinde orman kaynaklarına ilişkin işlev önceliklerinin belirlenmesi. Ege Ormancılık Araştırma Müdürlüğü, Teknik Bülten, No: 35, İzmir.
28. Gordon, H., & Larivière, M. (2014). Physical and psychological determinants of injury in Ontario forest firefighters. Occupational Medicine, 64, 583–588. https://doi.org/10.1093/occmed/kqu133
29. Groot, E., Caturay, A., Khan, Y., & Copes, R. (2019). A systematic review of the health impacts of occupational exposure to wildland fires. International Journal of Occupational Medicine and Environmental Health, 32(2), 121–140. https://doi.org/10.13075/ijomeh.1896.01326
30. Groot, E., Caturay, A., Khan, Y., & Copes, R. (2019). A systematic review of the health impacts of occupational exposure to wildland fires. International Journal of Occupational Medicine and Environmental Health, 32(2), 121–140. https://doi.org/10.13075/ijomeh.1896.01326
31. Guitart, L., Rosell, M., Fernández, M., Pagès, J., Pascual, D., & Pla, E. (2022). Guide to action: Reducing the risk of forest fires. Compilation of prevention and management practices in mountainous areas in Southern Europe. Interreg Sudoe Montclima Project. https://www.montclima.eu/sites/default/files/info_material/docs/guias_incendios_forestales_en_0.pdf
32. Guitart, L., Rosell, M., Fernández, M., Pagès, J., Pascual, D., & Pla, E. (2022). Guide to action: Reducing the risk of forest fires. Compilation of prevention and management practices in mountainous areas in Southern Europe. Interreg Sudoe Montclima Project. https://www.montclima.eu/sites/default/files/info_material/docs/guias_incendios_forestales_en_0.pdf
33. Gümüş, S., & Türk, Y. (2011). Orman yangın işçilerinde işçi sağlığı ve güvenlik verilerinin tespitine yönelik araştırma. Düzce Üniversitesi Orman Fakültesi Ormancılık Dergisi, 7, 1–9.
34. Hauke, A., Georgiadou, P., Kallio, H., Lusa, P., Malmelin, J., Punakallio, A., Pääkkönen, R., de Meyer, S., Nicolescu, G. I. (2011). Emergency services: A literature review on occupational safety and health risks. In (M..Milczarek (Ed.). European Agency for Safety and Health at Work (pp.77). Luxembourg: Publications Office of the European Union. https://data.europa.eu/doi/10.2802/54768
35. Hauke, A., Georgiadou, P., Kallio, H., Lusa, P., Malmelin, J., Punakallio, A., Pääkkönen, R., de Meyer, S., Nicolescu, G. I. (2011). Emergency services: A literature review on occupational safety and health risks. In (M..Milczarek (Ed.). European Agency for Safety and Health at Work (pp.77). Luxembourg: Publications Office of the European Union. https://data.europa.eu/doi/10.2802/54768
36. Iliadis, L. S., Papastavrou, A. K., & Lefakis, D. P. (2002). A computer system that classifies the prefectures of Greece in forest fire risk zones using fuzzy sets. Forest Policy and Economics, 4, 43–54.
37. ILO (1988). Safety and health in forestry work. Genova :International Labour Organization.
38. ILO (1988). Safety and health in forestry work. Genova :International Labour Organization.
39. Kalaycı, Ş. (2016). SPSS uygulamalı çok değişkenli istatistik teknikleri. Ankara:Asil Yayın Dağıtım.
40. Kalaycı, Ş. (2016). SPSS uygulamalı çok değişkenli istatistik teknikleri. Ankara:Asil Yayın Dağıtım.
41. Kılıç, H. (2012). Orman yangınları ve insan ilişkisi: Antalya Orman Bölge Müdürlüğü örneği (Yüksek Lisans Tezi). Çankırı Karatekin Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Çankırı.
42. Kılıç, H. (2012). Orman yangınları ve insan ilişkisi: Antalya Orman Bölge Müdürlüğü örneği (Yüksek Lisans Tezi). Çankırı Karatekin Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Çankırı.
43. Koşdemir Ay, Z., Ay, N., & Güler, K. H. (2014). Antalya Orman Bölge Müdürlüğünde orman yangınlarında çalışan işçilerin çalışma koşulları ve iş doyumu düzeylerinin belirlenmesi (Proje Sonuç Raporu, Proje No:19.5308/2011-2013). Batı Akdeniz Ormancılık Araştırma Enstitüsü Müdürlüğü, Antalya.
44. Koşdemir Ay, Z., Ay, N., & Güler, K. H. (2014). Antalya Orman Bölge Müdürlüğünde orman yangınlarında çalışan işçilerin çalışma koşulları ve iş doyumu düzeylerinin belirlenmesi (Proje Sonuç Raporu, Proje No:19.5308/2011-2013). Batı Akdeniz Ormancılık Araştırma Enstitüsü Müdürlüğü, Antalya.
45. Marcos, E., Fernández‑Guisuraga, J. M., Fernández‑García, V., Fernández‑Manso, A., et al. (2024). Fire severity as a determinant of the socioeconomic impact of wildfires. In J. Rodrigo‑Comino & L. Salvati (Eds.), Fire hazards: Socio‑economic and regional issues (p.153-166). Switzerland:Springer. https://doi.org/10.1007/978-3-031-50446-4
46. Marcos, E., Fernández‑Guisuraga, J. M., Fernández‑García, V., Fernández‑Manso, A., et al. (2024). Fire severity as a determinant of the socioeconomic impact of wildfires. In J. Rodrigo‑Comino & L. Salvati (Eds.), Fire hazards: Socio‑economic and regional issues (p.153-166). Switzerland:Springer. https://doi.org/10.1007/978-3-031-50446-4
47. Nuttall, F. Q. (2015). Body mass index: Obesity, BMI, and health: A critical review. Nutrition Research, 50(3), 117–128.
48. OGM. (1995). Orman yangınlarının önlenmesi ve söndürülmesinde uygulama esasları (Tebliğ No. 285).Ankara, Türkiye: Orman Genel Müdürlüğü.
49. OGM. (1995). Orman yangınlarının önlenmesi ve söndürülmesinde uygulama esasları (Tebliğ No. 285).Ankara, Türkiye: Orman Genel Müdürlüğü.
50. OGM. (2021). İklim değişikliği sürecinde orman yangınları çalıştay raporu. Ankara, Türkiye: Orman Genel Müdürlüğü.
51. OGM. (2021). İklim değişikliği sürecinde orman yangınları çalıştay raporu. Ankara, Türkiye: Orman Genel Müdürlüğü.
52. OGM. (2024). Orman yangınlarıyla mücadele faaliyetleri 2024 yılı değerlendirme raporu. Ankara, Türkiye: Orman Genel Müdürlüğü, Orman Yangınlarıyla Mücadele Dairesi Başkanlığı.
53. OGM. (2024). Orman yangınlarıyla mücadele faaliyetleri 2024 yılı değerlendirme raporu. Ankara, Türkiye: Orman Genel Müdürlüğü, Orman Yangınlarıyla Mücadele Dairesi Başkanlığı.
54. OGM. (2025). Orman yangınlarıyla mücadele faaliyetleri 2025 yılı değerlendirme raporu. Ankara, Türkiye: Orman Genel Müdürlüğü, Orman Yangınlarıyla Mücadele Dairesi Başkanlığı.
55. OGM. (2025). Orman yangınlarıyla mücadele faaliyetleri 2025 yılı değerlendirme raporu. Ankara, Türkiye: Orman Genel Müdürlüğü, Orman Yangınlarıyla Mücadele Dairesi Başkanlığı.
56. Pak, M., Hasırcı, O., & Okumuş, A. (2022). Ormancılık faaliyetlerinde karşılaşılan teknik sorunlar ve çözüm önerileri: Kahramanmaraş Orman Bölge Müdürlüğü örneği. Ormancılık Araştırma Dergisi, 9(2), 158–168. Poduška, Z., & Stajić, S. (2024). The cost of forest fires: A socioeconomic analysis. In J. Rodrigo‑Comino & L. Salvati (Eds.), Fire hazards: Socio‑economic and regional issues (p.123-135). Switzerland:Springer. https://doi.org/10.1007/978-3-031-50446-4_10
57. Pak, M., Hasırcı, O., & Okumuş, A. (2022). Ormancılık faaliyetlerinde karşılaşılan teknik sorunlar ve çözüm önerileri: Kahramanmaraş Orman Bölge Müdürlüğü örneği. Ormancılık Araştırma Dergisi, 9(2), 158–168. Poduška, Z., & Stajić, S. (2024). The cost of forest fires: A socioeconomic analysis. In J. Rodrigo‑Comino & L. Salvati (Eds.), Fire hazards: Socio‑economic and regional issues (p.123-135). Switzerland:Springer. https://doi.org/10.1007/978-3-031-50446-4_10
58. Resmi Gazete. (1976). Orman yangınlarının önlenmesi ve söndürülmesinde görevlilerin görecekleri işler hakkında yönetmelik. Resmî Gazete, Tarih: 09 Ekim 1976, Sayı:15729, 3418.
59. Resmi Gazete. (1976). Orman yangınlarının önlenmesi ve söndürülmesinde görevlilerin görecekleri işler hakkında yönetmelik. Resmî Gazete, Tarih: 09 Ekim 1976, Sayı:15729, 3418.
60. Resmi Gazete. (2012a). 6331 Sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu. Resmî Gazete, Tarih: 30.06.2012, Sayı: 28339.
61. Resmi Gazete. (2012a). 6331 Sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu. Resmî Gazete, Tarih: 30.06.2012, Sayı: 28339.
62. Resmi Gazete, (2012b). İş sağlığı ve güvenliğine ilişkin işyeri tehlike sınıfları tebliği. Resmî Gazete, Tarih: 26.12.2012, Sayı:28509.
63. Resmi Gazete, (2012b). İş sağlığı ve güvenliğine ilişkin işyeri tehlike sınıfları tebliği. Resmî Gazete, Tarih: 26.12.2012, Sayı:28509.
64. Resmi Gazete. (2018). Bakanlıklara Bağlı, İlgili, İlişkili Kurum ve Kuruluşlar ile Diğer Kurum ve Kuruluşların Teşkilatı Hakkında 4 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi. Resmî Gazete, Tarih: 15.07.2018, Sayı:30479.
65. Resmi Gazete. (2018). Bakanlıklara Bağlı, İlgili, İlişkili Kurum ve Kuruluşlar ile Diğer Kurum ve Kuruluşların Teşkilatı Hakkında 4 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi. Resmî Gazete, Tarih: 15.07.2018, Sayı:30479.
66. Resmi Gazete. (2019). Orman yangınlarıyla mücadele hizmetlerinde görevli işçi personelin çalışma esasları ile ilgili yönetmelik. Resmî Gazete, Tarih: 12.10.2019, Sayı:30916.
67. Resmi Gazete. (2019). Orman yangınlarıyla mücadele hizmetlerinde görevli işçi personelin çalışma esasları ile ilgili yönetmelik. Resmî Gazete, Tarih: 12.10.2019, Sayı:30916.
68. SAVER, (2014). Wildland firefighter personal protective equipment (PPE) selection guide. The System Assessment and Validation for Emergency Responders (SAVER) Program, U.S. Army Natick Soldier Research, Development, and Engineering Center. MIPR N6523613MP00227.
69. SAVER, (2014). Wildland firefighter personal protective equipment (PPE) selection guide. The System Assessment and Validation for Emergency Responders (SAVER) Program, U.S. Army Natick Soldier Research, Development, and Engineering Center. MIPR N6523613MP00227.
70. Sayın, S., Güney, C. O., & Sarı, A. (2014). Orman yangınlarında iş sağlığı ve güvenliği. SDÜ Orman Fakültesi Dergisi, 15, 168–175.
71. Şafak, İ., Okan, T., Güney, Ç. O., Gül, A. U., & Durdağı, E. (2026). Orman Mühendisleri ile Orman Muhafaza Memurlarının orman yangınlarıyla mücadele organizasyonuna bakışı. Ormancılık Araştırma Dergisi, 13(1),16. https://doi.org/10.17568/ogmoad.1900980
72. Şafak, İ., Okan, T., Güney, Ç. O., Gül, A. U., & Durdağı, E. (2026). Orman Mühendisleri ile Orman Muhafaza Memurlarının orman yangınlarıyla mücadele organizasyonuna bakışı. Ormancılık Araştırma Dergisi, 13(1),16. https://doi.org/10.17568/ogmoad.1900980
73. Şafak, İ. (2025). Gönüllülük sisteminin orman yangınlarıyla mücadele kapsamında değerlendirilmesi. Ormancılık Araştırma Dergisi, 12(2), 170–187. https://doi.org/10.17568/ogmoad.1726999
74. Şafak, İ. (2024). Development of a scale for recruitment of forest fire workers using confirmatory factor analysis. International Journal of Wildland Fire, 33, WF24094. https://doi.org/10.1071/WF24094
75. Şafak, İ., Eker, M., Başar, H., & Okumuş, S. (2022). Ormancılıkta iş tanımının önemi (Hizmet Vasıtası Şoförü Örneği). Ormancılık Araştırma Dergisi, 9 (Özel Sayı), 55–66. https://doi.org/10.17568/ogmoad.1088806 Şafak, İ., Okan, T., & Karademir, D. (2023). Perceptions of Turkish forest firefighters on in‑service trainings. Fire, 6(2), 38. https://doi.org/10.3390/fire6020038
76. Şafak, İ., Eker, M., Başar, H., & Okumuş, S. (2022). Ormancılıkta iş tanımının önemi (Hizmet Vasıtası Şoförü Örneği). Ormancılık Araştırma Dergisi, 9 (Özel Sayı), 55–66. https://doi.org/10.17568/ogmoad.1088806 Şafak, İ., Okan, T., & Karademir, D. (2023). Perceptions of Turkish forest firefighters on in‑service trainings. Fire, 6(2), 38. https://doi.org/10.3390/fire6020038
77. Şafak, İ., Karademir, D., & Okan, T. (2024). An assessment of Turkish forest fire workers’ thoughts on occupational health and safety. Croatian Journal of Forest Engineering, 45(2), 403–419. https://doi.org/10.5552/crojfe.2024.2274
78. Şentürk, S., Şafak, İ., Göksu, E., Topal, İ., & Taban, Y. (2017). Orman yangınlarıyla mücadelede çalışan personelin karşılaştığı tehlike ve riskler (Proje Sonuç Raporu, Proje No. 15.5602). Orman Genel Müdürlüğü, Ankara.
79. Şentürk, S., Şafak, İ., Göksu, E., Topal, İ., & Taban, Y. (2017). Orman yangınlarıyla mücadelede çalışan personelin karşılaştığı tehlike ve riskler (Proje Sonuç Raporu, Proje No. 15.5602). Orman Genel Müdürlüğü, Ankara.
80. TOD (2022). Türkiye ormancılığı 2022: Türkiye’de ormansızlaşma ve orman bozulması (E. Atmiş, Ed.). Ankara:Türkiye Ormancılar Derneği.
81. TOD (2022). Türkiye ormancılığı 2022: Türkiye’de ormansızlaşma ve orman bozulması (E. Atmiş, Ed.). Ankara:Türkiye Ormancılar Derneği.
82. Tutmaz, V., Günşen, H. B., & Başlı, A. O. (2023). Orman yangınlarına uyumlu katılımcı bir toplum oluşturmada bölgesel etkinliklerin planlanması. In A. Kavgacı & M. Başaran (Eds.), Orman Yangınları (p.172-182). Ankara:Türkiye Ormancılar Derneği.
83. Tutmaz, V., Günşen, H. B., & Başlı, A. O. (2023). Orman yangınlarına uyumlu katılımcı bir toplum oluşturmada bölgesel etkinliklerin planlanması. In A. Kavgacı & M. Başaran (Eds.), Orman Yangınları (p.172-182). Ankara:Türkiye Ormancılar Derneği.
84. Ünver, S. O., & Acar, H. H. (2017). Orman yangın işçilerinin iş kıyafetlerinden memnuniyet düzeylerinin değerlendirilmesi. Journal of the Faculty of Forestry Istanbul University, 67(1), 93–102.
85. Ünver, S. O., & Acar, H. H. (2017). Orman yangın işçilerinin iş kıyafetlerinden memnuniyet düzeylerinin değerlendirilmesi. Journal of the Faculty of Forestry Istanbul University, 67(1), 93–102.