Araştırma Makalesi

XVI. YÜZYIL OSMANLI KAYNAKLARINA GÖRE ŞAH İSMAİL SAFEVÎ

Sayı: 116 18 Aralık 2025
PDF İndir
TR EN

XVI. YÜZYIL OSMANLI KAYNAKLARINA GÖRE ŞAH İSMAİL SAFEVÎ

Öz

Tasavvufî anlayışa, bir tarikat ve tekke geleneğine sahip olan Safevî ailesinin zamanla şeyhlikten şahlığa dönüşmesi, tekkeden büyük bir devlete sıçraması komşuları olan Osmanlıları da yakından ilgilendirmiştir. Osmanlıların ilk başlarda Erdebil tekkesi ve Safevî şeyhlerine bakışı dini ve manevi zaviyeden değerlendirilmek suretiyle diğer sûfî çevrelerden farklı olmamıştır. Ancak bilhassa Şeyh-Şah İsmail’in XVI. yüzyıl başlarında Safevî Devleti’ni kurmasıyla bu yaklaşım değişmeye başlamış siyasi, askeri, içtimai, dini ve mezhebi sorunların tesiriyle çok yönlü girift bir mahiyete bürünmüştür. Osmanlı yönetimi ve müelliflerinin Şah İsmail’e ve onun şahsında Safevîlere bakışlarının değişmesinde bu dini ve tasavvufi hareketin zamanla Şiîliği de merkeze alarak siyasi bir teşekküle dönüşmesi; bunu yaparken Osmanlı tebaası Türkmen aşiretlerine yönelik propaganda faaliyetlerinde bulunarak destek alması; Osmanlı coğrafyası da dâhil etrafına doğru yayılma politikası izlemesi gibi hususlar etkili olmuştur. Bu çalışma, Osmanlı-Safevî ilişkilerinin hem arttığı hem de giderek problemli bir hal aldığı söz konusu tarihi süreçte, dönemin Osmanlı kaynakları ve müelliflerinin ki, onların sosyal statüleri, inanç ve zihin dünyalarını da göz önünde bulundurarak Şah İsmail’e yaklaşımlarını çok yönlü olarak ortaya koymak amacıyla hazırlanmıştır.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. Ada’i-yi Şirazi. Ada’i-yi Şirazi ve Selim-Namesi. Haz. Abdüsselam Bilgen. Ankara: Türk Tarih Kurumu, 2007.
  2. Âşık Paşazade. Âşık Paşazade Tarihi. Haz. Necdet Öztürk. İstanbul: Ötüken Yayınları, 2013.
  3. Aytekin, Arif. “İbn. Tûmert”. DİA. 20, 425-427, 1999.
  4. Azamat, Nihat. “Erdebîlî, Alâeddin”. DİA. 11, 279, 1995.
  5. BOA. A.DVNSMHM.d. 33 – 258.
  6. BOA. A.DVNSMHM.d. 7-2131.
  7. BOA. A.DVNSMHM.d. 42-420.
  8. Celâl-zâde Mustafa. Selim-nâme. Haz. Ahmet Uğur ve Mustafa Çuhadar. Ankara: Milli Eğitim Basımevi, 1997.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Yeniçağ Osmanlı Tarihi

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

18 Aralık 2025

Gönderilme Tarihi

14 Ocak 2025

Kabul Tarihi

30 Ağustos 2025

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2025 Sayı: 116

Kaynak Göster

APA
Işık, Z. (2025). XVI. YÜZYIL OSMANLI KAYNAKLARINA GÖRE ŞAH İSMAİL SAFEVÎ. Türk Kültürü ve Hacı Bektaş Veli Araştırma Dergisi, 116, 245-266. https://doi.org/10.60163/tkhcbva.1619856
AMA
1.Işık Z. XVI. YÜZYIL OSMANLI KAYNAKLARINA GÖRE ŞAH İSMAİL SAFEVÎ. TKHBVD. 2025;(116):245-266. doi:10.60163/tkhcbva.1619856
Chicago
Işık, Zekeriya. 2025. “XVI. YÜZYIL OSMANLI KAYNAKLARINA GÖRE ŞAH İSMAİL SAFEVΔ. Türk Kültürü ve Hacı Bektaş Veli Araştırma Dergisi, sy 116: 245-66. https://doi.org/10.60163/tkhcbva.1619856.
EndNote
Işık Z (01 Aralık 2025) XVI. YÜZYIL OSMANLI KAYNAKLARINA GÖRE ŞAH İSMAİL SAFEVÎ. Türk Kültürü ve Hacı Bektaş Veli Araştırma Dergisi 116 245–266.
IEEE
[1]Z. Işık, “XVI. YÜZYIL OSMANLI KAYNAKLARINA GÖRE ŞAH İSMAİL SAFEVΔ, TKHBVD, sy 116, ss. 245–266, Ara. 2025, doi: 10.60163/tkhcbva.1619856.
ISNAD
Işık, Zekeriya. “XVI. YÜZYIL OSMANLI KAYNAKLARINA GÖRE ŞAH İSMAİL SAFEVΔ. Türk Kültürü ve Hacı Bektaş Veli Araştırma Dergisi. 116 (01 Aralık 2025): 245-266. https://doi.org/10.60163/tkhcbva.1619856.
JAMA
1.Işık Z. XVI. YÜZYIL OSMANLI KAYNAKLARINA GÖRE ŞAH İSMAİL SAFEVÎ. TKHBVD. 2025;:245–266.
MLA
Işık, Zekeriya. “XVI. YÜZYIL OSMANLI KAYNAKLARINA GÖRE ŞAH İSMAİL SAFEVΔ. Türk Kültürü ve Hacı Bektaş Veli Araştırma Dergisi, sy 116, Aralık 2025, ss. 245-66, doi:10.60163/tkhcbva.1619856.
Vancouver
1.Zekeriya Işık. XVI. YÜZYIL OSMANLI KAYNAKLARINA GÖRE ŞAH İSMAİL SAFEVÎ. TKHBVD. 01 Aralık 2025;(116):245-66. doi:10.60163/tkhcbva.1619856

Türk Kültürü ve Hacı Bektaş Velî Araştırma Dergisi'nde yayımlanan makaleler Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International 33890 lisansı ile lisanslanmıştır.