Araştırma Makalesi

POST-HÜMANİST KUTADGU BİLİG: YÖNETİM ERKİNİN MAKİNELEŞMESİ VE İNSANIN FONKSİYON KAYBI

Sayı: 119 28 Eylül 2026
PDF İndir
TR EN

POST-HÜMANİST KUTADGU BİLİG: YÖNETİM ERKİNİN MAKİNELEŞMESİ VE İNSANIN FONKSİYON KAYBI

Öz

Kutadgu Bilig’de temsil edilen yönetim modeli, klasik siyasetname okumalarından farklı bir kuramsal çözümlemeye imkân tanımaktadır. Posthümanist kuram ekseninde yürütülen bu çalışma, metindeki alegorik karakterleri Kün Toğdı, Ay Toldı, Ögdülmiş ve Odgurmış’ı bağımsız faillerden ziyade ideal yönetişim sisteminin belirli işlevlerini üstlenen fonksiyonel birimler olarak ele almaktadır. Karakterlerin bireysel irade ve duygulanımlarından çok temsil ettikleri kavramların işleyiş mantığıyla tanımlanması, yönetim erkinin dağıtık, kodlanmış ve sistematik bir yapı üzerinden okunmasına imkân vermektedir. Çözümleme; siborg, assemblage, enformasyonel beden, algoritmik yönetişim ve dağıtık etik kavramları üzerinden geliştirilmiştir. Bu kuramsal perspektiften bakıldığında metin, yönetimi tek bir karar verici öznenin iradesine indirgemek yerine adalet, kut, akıl ve akıbet arasındaki işlevsel ilişkilere dayalı bir düzen biçiminde kurmaktadır. Böylece yönetsel yapı, belirli normatif ilkelerin birbirini denetlediği ve düzenlediği sistemsel bir işleyiş niteliği kazanmaktadır. Görsel verilerle desteklenen analiz, karakterlerin bu sistem içindeki konumlarını teknik, yapısal ve etik düzlemlerde incelemektedir. Elde edilen bulgular, Kutadgu Bilig’in tarihsel bir siyasetname olarak taşıdığı anlam katmanlarının posthümanist siyaset teorisinin kavramları aracılığıyla yeniden yorumlanabileceğini göstermektedir. Bu yaklaşım, eseri doğrudan posthümanist bir metin olarak tanımlamak yerine, metindeki yönetsel işleyiş ile çağdaş posthümanist düşüncenin dağıtık faillik, işlevsel örgütlenme ve sistemsel karar üretimi kavramları arasında analitik bir ilişki kurmaktadır. Böylece klasik Türk düşüncesi ile çağdaş siyaset teorisi ve teknoloji felsefesi arasında yeni bir tartışma alanı açılmaktadır.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. Abbas, N. The Posthuman View On Virtual Bodies, 1999. https://journals.uvic.ca.
  2. Abdikarimovich, K. K. ve Abduganiyevna, K. F. Educational Characteristics of Symbolic Images in the Epic of “Kutadgu Bilig” by Yusuf Khos Hajib. European Scholar Journal (ESJ), 4/6(2023), 21-24.
  3. Adalıoğlu, H. H. (2016). Bir Siyasetnâme Olarak “Kutadgu Bilig”. Selçuk Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Dergisi, 34, 237-253.
  4. Agamben, G. Kutsal İnsan. çev. İsmail Türkmen. İstanbul: Ayrıntı Yayınları, 2001.
  5. Alca, D. ve Malkoç, K. “Foucault ve Agamben’de Biyopolitika: Soyuttan Somuta Güvenlik ve Özgürlük”. International Social Sciences Studies Journal. 9/117(2023), 9218-9232.
  6. Allen, J. What is Bare Life?, 2006. https://metropolism.com/en/feature/what-is-bare-life. Arat, R. R. Kutadgu Bilig II. (Tercüme). Ankara: Türk Tarih Kurumu Basımevi, 1959.
  7. Arsal, S. M. “Kutadgu Bilig”. İstanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesi Mecmuası, 13/2(1947), 657-683.
  8. Arslan, M. “Eski Türk Devlet Anlayışı ve Kutadgu-Bilig”. Ondokuz Mayis University Journal of Education Faculty, 1/1(2014), 100-111.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Modern ve Postmodern Edebiyat, Eski Türk Dili (Orhun, Uygur, Karahanlı), Eğitimde ve Psikolojide Ölçme Teorileri ve Uygulamaları

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

28 Eylül 2026

Gönderilme Tarihi

15 Mayıs 2025

Kabul Tarihi

5 Temmuz 2025

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2026 Sayı: 119

Kaynak Göster

APA
Alan Doğan, S. (2026). POST-HÜMANİST KUTADGU BİLİG: YÖNETİM ERKİNİN MAKİNELEŞMESİ VE İNSANIN FONKSİYON KAYBI. Türk Kültürü ve Hacı Bektaş Veli Araştırma Dergisi, 119, 689-714. https://doi.org/10.60163/tkhcbva.1699745
AMA
1.Alan Doğan S. POST-HÜMANİST KUTADGU BİLİG: YÖNETİM ERKİNİN MAKİNELEŞMESİ VE İNSANIN FONKSİYON KAYBI. TKHBVD. 2026;(119):689-714. doi:10.60163/tkhcbva.1699745
Chicago
Alan Doğan, Sümeyra. 2026. “POST-HÜMANİST KUTADGU BİLİG: YÖNETİM ERKİNİN MAKİNELEŞMESİ VE İNSANIN FONKSİYON KAYBI”. Türk Kültürü ve Hacı Bektaş Veli Araştırma Dergisi, sy 119: 689-714. https://doi.org/10.60163/tkhcbva.1699745.
EndNote
Alan Doğan S (28 Eylül 2026) POST-HÜMANİST KUTADGU BİLİG: YÖNETİM ERKİNİN MAKİNELEŞMESİ VE İNSANIN FONKSİYON KAYBI. Türk Kültürü ve Hacı Bektaş Veli Araştırma Dergisi 119 689–714.
IEEE
[1]S. Alan Doğan, “POST-HÜMANİST KUTADGU BİLİG: YÖNETİM ERKİNİN MAKİNELEŞMESİ VE İNSANIN FONKSİYON KAYBI”, TKHBVD, sy 119, ss. 689–714, Eyl. 2026, doi: 10.60163/tkhcbva.1699745.
ISNAD
Alan Doğan, Sümeyra. “POST-HÜMANİST KUTADGU BİLİG: YÖNETİM ERKİNİN MAKİNELEŞMESİ VE İNSANIN FONKSİYON KAYBI”. Türk Kültürü ve Hacı Bektaş Veli Araştırma Dergisi. 119 (28 Eylül 2026): 689-714. https://doi.org/10.60163/tkhcbva.1699745.
JAMA
1.Alan Doğan S. POST-HÜMANİST KUTADGU BİLİG: YÖNETİM ERKİNİN MAKİNELEŞMESİ VE İNSANIN FONKSİYON KAYBI. TKHBVD. 2026;:689–714.
MLA
Alan Doğan, Sümeyra. “POST-HÜMANİST KUTADGU BİLİG: YÖNETİM ERKİNİN MAKİNELEŞMESİ VE İNSANIN FONKSİYON KAYBI”. Türk Kültürü ve Hacı Bektaş Veli Araştırma Dergisi, sy 119, Eylül 2026, ss. 689-14, doi:10.60163/tkhcbva.1699745.
Vancouver
1.Sümeyra Alan Doğan. POST-HÜMANİST KUTADGU BİLİG: YÖNETİM ERKİNİN MAKİNELEŞMESİ VE İNSANIN FONKSİYON KAYBI. TKHBVD. 28 Eylül 2026;(119):689-714. doi:10.60163/tkhcbva.1699745

Türk Kültürü ve Hacı Bektaş Velî Araştırma Dergisi'nde yayımlanan makaleler Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International 33890 lisansı ile lisanslanmıştır.